Bandschlingenknoop (waterknoop)

De watersteek is een dubbel gelegde overhandse knoop. Het eerste uiteinde band legt de knoop uit, en het tweede volgt hem precies in tegengestelde richting, laag voor laag. Aan het eind liggen overal twee lagen band plat op elkaar, en aan elke kant komen een lopend part en een uiteinde uit.

Plat band heeft een veel groter contactoppervlak dan rond touw. Waar de lagen elkaar raken, ontstaat wrijving, en die wrijving houdt de knoop bij elkaar. Elke draai in het band verkleint dit oppervlak. Tegelijk is band vaak glad en wat stijf, waardoor de uiteinden bij wisselende belasting beetje bij beetje door de knoop kunnen werken.

In een goede watersteek liggen beide banden over de hele lengte plat en parallel op elkaar, zonder draaiingen en zonder een plek waar ze over elkaar kruisen. De tweede band volgt de eerste zo exact dat je bijna zou denken dat het één dikkere band is. Aan elke kant van de knoop komen een lopend part en een uiteinde uit.

Hij is stevig aangezet: trek paarsgewijs aan alle vier de strengen tot de knoop compact en strak is. Een watersteek die maar licht is aangezet, kruipt makkelijker. Laat de uiteinden duidelijk langer dan bij veel touwknopen: ruim lange uiteinden geven je een reserve als ze een beetje inkruipen, en je merkt een verandering eerder.

Typische fouten zijn gedraaid band in de knoop, te korte uiteinden en een knoop die maar licht is aangetrokken. De belangrijkste faalwijze is het wegkruipen van de uiteinden: bij elke belasting en ontlasting kan een klein stukje uiteinde in de knoop schuiven. Na veel herhalingen kan het uiteinde helemaal verdwijnen, en dan gaat de knoop los.

Daarom is de vierde fout misschien wel de gevaarlijkste: de knoop één keer leggen en er nooit meer naar kijken. Een watersteek die lang in gebruik blijft, moet regelmatig worden gecontroleerd. Als de uiteinden korter worden, leg hem opnieuw. Voor rond touw zijn er betere verbindingsknopen.

De knoop is de voor de hand liggende oplossing als je twee uiteinden band aan elkaar wilt verbinden of een stuk band tot een lus wilt sluiten, bijvoorbeeld voor een geïmproviseerde draagriem of een spanband voor bagage. Zulke geïmproviseerde banden zijn niet bedoeld voor mensen.

Bij bergsport wordt hij onderwezen samen met een waarschuwing voor het wegkruipen van de uiteinden, en genaaide lussen hebben hem daar grotendeels vervangen. Een zelfgemaakte bandlus is geen vervanging voor een genaaide, gecertificeerde lus. Gebruik voor levensveiligheid alleen na een goede opleiding en met gecertificeerde uitrusting.

Maak er een gewoonte van om voor elk gebruik even te kijken: liggen de banden nog plat? Zijn beide uiteinden nog zo lang als toen je hem legde? Het helpt om de lengte van de uiteinden bij het leggen te onthouden, zodat je elke verandering merkt.

Kijk ook naar het band zelf: rafelige randen, harde, glanzende plekken of verkleuring wijzen op slijtage, hitte of veroudering. Synthetisch band veroudert ook in zonlicht. Band die er zo uitziet, moet je afdanken, hoe goed de knoop ook is.