Direct naar de inhoud
SurviveBetter
Klein tarpkamp aan de rand van een bos in de schemering

Ik moet een veilige slaapplek plannen

De tocht duurt langer dan gepland of je wilt buiten slapen – waar je gaat liggen bepaalt voor een groot deel hoe veilig en warm de nacht wordt.

Eenvoudig uitgelegd

Als je buiten moet overnachten, wordt het vaak kouder dan je verwacht. Koude lucht stroomt bergafwaarts en verzamelt zich in kuilen – als water in een kom. En de grond blijft warmte uit je lichaam trekken als er niets onder je ligt.

Begin vroeg met zoeken, zolang het nog licht is. Kijk omhoog (dode takken?), bergopwaarts (losse stenen?) en omlaag (een droge beekbedding kan bij regen snel vollopen). Een goede plek is vlak, droog, een stukje hoger en uit de wind. Leg eerst iets onder je, zoals een mat of je rugzak, zorg dan voor bescherming tegen wind en regen en houd droge kleren klaar voor de nacht.

Een kooktoestel hoort nooit in een tent of onder een tarp: het maakt een onzichtbaar gas zonder geur dat dodelijk kan zijn. Krijg je het koud, eet dan iets en trek meer lagen aan – wacht niet tot je hard rilt. Zeg het meteen tegen de volwassenen als je het koud hebt en roep hulp in als er gevaar is, zoals een storm of stijgend water.

Eerst

  1. Begin vroeg met zoeken, zolang het nog licht is.
  2. Controleer gevaren boven, onder en rond de plek: dode takken, overstroming, steenslag, koudeholtes.

Bel de alarmcentrale bij

  • Tekenen van onderkoeling
  • Verwonding
  • Waarschuwing voor noodweer zonder beschutte plek

Alarmnummers voor Oostenrijk · Regio wijzigen

Wat er nu gebeurt

Of het nu een geplande bivak is of de tocht langer duurt dan verwacht: een slaapplek wordt vaak pas gezocht als de schemering al is gevallen. Dan is er geen licht, tijd of rust meer om gevaren te zien, en neemt men het eerste redelijk vlakke stukje.

’s Nachts koelt het af, vaak meer dan verwacht – vooral in kuilen en dalen waar koude lucht naartoe stroomt, en op heldere, windstille nachten. De grond onttrekt voortdurend warmte aan een liggend lichaam; zonder isolatie eronder heb je het koud, zelfs onder een goede deken.

De typische gevaren komen van boven, beneden en opzij: dode takken en rotte bomen die bij wind breken; geulen en droge beekbeddingen die bij regen snel vol water kunnen lopen; steenslag onder rotswanden; lawinehellingen in de winter. Daarbovenop komt koolmonoxide als er een kooktoestel in een tent of onder een tarp wordt gebruikt.

Waar het om gaat: begin vroeg, controleer de plek grondig zolang het licht is, zorg voor isolatie van de grond en bescherming tegen wind en nat, houd droge kleren klaar voor de nacht – en respecteer de plaatselijke regels voor overnachten en vuur.

Stap voor stap

Ik moet een veilige slaapplek plannen – Fase 1 van 4Voor de schemering. Bereken hoe lang het nog duurt tot het donker is en begin met zoeken zolang het licht nog goed is. Vul onderweg water bij en behandel het later. Zoek een vlakke, droge, iets verhoogde plek die beschut is tegen wind – niet in de laagste kuil. Vermijd bij kans op onweer graten, toppen en alleenstaande bomen.
Fase 1 van 4

Fase 1 van 4

Voor de schemering

Bereken hoe lang het nog duurt tot het donker is en begin met zoeken zolang het licht nog goed is. Vul onderweg water bij en behandel het later. Zoek een vlakke, droge, iets verhoogde plek die beschut is tegen wind – niet in de laagste kuil. Vermijd bij kans op onweer graten, toppen en alleenstaande bomen.

De animatie toont de belangrijkste handelingen van elke fase schematisch; wat telt is de tekst eronder.

  1. Fase 1

    Voor de schemering

    • Bereken hoe lang het nog duurt tot het donker is en begin met zoeken zolang het licht nog goed is.
    • Vul onderweg water bij en behandel het later.
    • Zoek een vlakke, droge, iets verhoogde plek die beschut is tegen wind – niet in de laagste kuil.
    • Vermijd bij kans op onweer graten, toppen en alleenstaande bomen.

  2. Fase 2

    De plek controleren

    • Kijk omhoog: dode takken, scheefstaande of afgestorven bomen.
    • Controleer de bergkant: sporen van steenslag, losse blokken, in de winter lawinehellingen.
    • Controleer naar beneden: beekbedding, geul, drijfhout- of modderlijnen van eerdere overstromingen.
    • Controleer de directe omgeving: mierenhopen, wespennesten, dierenpaden, afstand tot randen.

  3. Fase 3

    Inrichten

    • Eerst isolatie van de grond: mat, rugzak, touw of een dikke laag droog materiaal.
    • Zet bescherming tegen wind en nat op – tarp, plastic zeil, reddingsdeken of bivakzak – en zorg voor ventilatie.
    • Verwissel natte kleding voor droge en bewaar één droge laag alleen voor de nacht.
    • Houd lamp, fluit, water en telefoon binnen handbereik en dicht bij je lichaam.
    • Gebruik een kooktoestel alleen buiten en op afstand van de schuilplaats – nooit binnen.

  4. Fase 4

    ’s Nachts en in de ochtend

    • Als je het koud krijgt: eet iets, span je spieren aan, trek extra lagen aan – wacht niet tot je hevig rilt.
    • Bij onweer, stijgend water of geluiden van steenslag: voer plan B uit en roep hulp in als je in gevaar bent.
    • Ga 's ochtends pas op pad als er genoeg licht is, en verlaat de plek zonder sporen achter te laten.
    • Laat je contactpersoon weten dat alles in orde is.

★ Tips van ervaren mensen

Wat ervaren mensen anders doen: beproefde praktijk van bergredding, brandweer, strandwachten en bescherming van de bevolking die beginners zelden kennen.

  1. Steek je voeten in je lege rugzak

    Bij een noodbivak zonder slaapzak worden je voeten vaak het eerst koud. Maak je rugzak leeg en schuif je benen erin tot aan je knieën. Het houdt de wind tegen en isoleert extra van de grond.

  2. Smalle kant naar de wind

    Ga liggen met je voeten naar de wind in plaats van met je hele zij. Span een tarp laag bij de grond aan de windkant en hoger aan de andere kant. Zo heeft de wind minder oppervlak om tegenaan te blazen en loopt de regen af.

  3. Adem niet in je slaapzak

    Je adem bevat veel vocht. Adem je in je slaapzak of onder de reddingsdeken, dan wordt de isolatie van binnenuit vochtig en verwarmt ze minder. Houd je mond en neus buiten en bedek je hoofd met een muts of capuchon.

  4. Bescherm accu's, water en schoenen tegen vorst

    Houd je telefoon, hoofdlamp en reserveaccu op koude nachten in je slaapzak of dicht bij je lichaam. Zet je waterfles ondersteboven, zodat hij eerst onderin bevriest en niet bij de dop. Leg je schoenen in een zak onder je hoofd, zodat ze 's ochtends niet keihard bevroren zijn.

  5. Ga warm naar bed, niet koud

    Isolatie maakt geen warmte, ze houdt alleen de warmte vast die er al is. Eet iets voordat je gaat liggen en beweeg even tot je warm bent, maar zonder te zweten. Houd een snack binnen handbereik voor de nacht voor het geval je koud wakker wordt.

Waar je op moet letten

  • Koudeluchtkuilen

    Koude lucht stroomt 's nachts bergafwaarts en verzamelt zich in kuilen en dalbodems. Een plek iets hoger is vaak merkbaar warmer.

  • Dood hout boven je

    Dode takken kunnen zonder waarschuwing vallen, vooral bij wind. Kamp nooit direct onder dode takken of beschadigde bomen.

  • Droge beekbeddingen

    Ze zijn vlak en verleidelijk, maar kunnen snel vollopen als het verder omhoog regent – ook als het waar jij bent niet regent.

  • Koolmonoxide

    Kooktoestellen, grills en gloeiende kolen produceren reukloos koolmonoxide. In een afgesloten of kleine schuilplaats kan het dodelijk zijn.

  • Condens

    Reddingsdekens en waterdichte bivakzakken houden wind tegen, maar vocht van je lichaam condenseert aan de binnenkant. Laat wat ventilatie open en bescherm dons of isolerende lagen.

  • Vuur en regels

    In droge periodes is het risico op natuurbranden hoog, en op veel plekken zijn vuur en buiten overnachten aan beperkingen gebonden. Controleer de plaatselijke regels.

  • Eten en wilde dieren

    Bewaar geen eten en sterk ruikende spullen bij je slaapplek, vooral in berengebied. Volg de plaatselijke richtlijnen.

Veelgemaakte fouten

  • Pas in het donker beginnen met zoeken naar een plek.
  • Je alleen van bovenaf toedekken en direct op de koude grond liggen.
  • Een kooktoestel gebruiken in een tent, bivakzak of onder een laag tarp.
  • Kamperen in een droge beekbedding omdat het daar vlak is.
  • Met natte kleren gaan slapen terwijl je droge bij je hebt.

Vooraf voorbereiden

  • Neem een klein noodbivakpakket mee: reddingsdeken of bivakzak, zitmatje, warme laag, hoofdlamp.
  • Controleer de weersverwachting, inclusief de nachttemperatuur.
  • Verpak reservekleding waterdicht.
  • Oefen van tevoren rustig het opzetten van een tarp of noodonderkomen.
  • Zoek vóór de tocht uit wat de plaatselijke regels zijn voor overnachten en vuur.

Extra rekening houden met

Kinderen
Kinderen koelen sneller af dan volwassenen en merken het vaak laat. Geef hen de beste isolatie, controleer handen en voeten en houd ze dicht bij je.
Honden
Ook een hond heeft iets nodig om op te liggen tegen de koude grond. Houd hem 's nachts aangelijnd dicht bij de slaapplek.

Jouw situatie

Weer
Uitrusting

Passende items

0 regels zijn van toepassing

Geef hierboven meer informatie over je situatie om gerichter advies te krijgen.

Basis voor deze situatie

Waarom: Geldt altijd voor deze situatie, ongeacht je antwoorden.

Alle regels voor deze situatie (4)

  1. [niet actief] Als Uitrusting = Tarp

    Richt het zeil naar de wind: bij een A-frame het smalle uiteinde, bij een lean-to de gesloten achterkant tegen de wind.

  2. [niet actief] Als Uitrusting = Nooddeken / bivakzak

    Bescherming voor korte tijd; combineer altijd met isolatie van de grond.

  3. [niet actief] Als Uitrusting = Kooktoestel bij je

    Gebruik nooit een kooktoestel in de schuilplaats.

  4. [niet actief] Als Weer = Regen of Koud / vorst

    Ventilatie en droge kleding zijn bij nat weer beslissend.

Bronnen (4)
  1. Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival
  2. Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update
  3. Centers for Disease Control and Prevention: Carbon Monoxide Poisoning – Prevention guidance
  4. U.S. National Park Service: Bear Safety