Een wildcamera verantwoord gebruiken

De meeste wildcamera's hebben een zogenoemde passieve infraroodsensor. Dit is een kleine detector die warmtestraling opmerkt. Als iets warms, zoals een dier, door zijn detectiegebied beweegt, wordt de camera geactiveerd. "Passief" betekent dat de sensor zelf niets uitzendt; hij detecteert alleen.

's Nachts verlichten de meeste wildcamera's het tafereel met infraroodlicht. Dit licht is voor mensen nauwelijks of niet zichtbaar en veel dieren nemen het ook niet of slechts zwak waar. Nachtbeelden zijn daarom meestal zwart-wit. Overdag maakt de camera gewone kleurenfoto's.

Omdat de camera zelfstandig werkt, is er geen verstoring doordat er iemand aanwezig is. Maar dat geldt alleen zolang hij op een geschikte plek hangt en zelden wordt gecontroleerd. Elk controlebezoek laat geur en verstoring achter. Onderzoekers over de hele wereld gebruiken zulke camera's ook om schuwe dieren vast te leggen zonder ze te hoeven vangen of storen.

Zodra een camera mensen kan opnemen, kunnen privacywetten van toepassing zijn – in de EU bijvoorbeeld de Algemene Verordening Gegevensbescherming, kortweg AVG. Richt de camera dus zo dat er geen paden, wegen, trottoirs of naburige percelen in beeld zijn. Verwijder beelden waarop toch mensen te zien zijn onmiddellijk. Dit onderdeel is geen juridisch advies: controleer de regels in je land.

Buiten je eigen terrein heb je toestemming van de grondeigenaar nodig, bij voorkeur schriftelijk. Daar komen jacht- en natuurbeschermingsregels bij. In beschermde gebieden mag een camera vaak alleen met een vergunning worden geplaatst. Vraag bij twijfel de bevoegde instantie.

Lok dieren niet met voedsel. Het verandert hun gedrag, kan ziekten verspreiden tussen dieren die bij de voederplek samenkomen en is op veel plaatsen verboden. En zet geen camera op broed- of voortplantingsplaatsen, waar dieren nestelen of jongen krijgen.

De locatie bepaalt het succes. Goede plekken in je eigen tuin zijn nauwe punten waar dieren toch al langskomen: een gat onder het hek, een opening in de heg, de rand van de composthoop of een waterbron. Daar komen vaak verrassend veel nachtelijke bezoekers.

Voor kleinere dieren hangt de camera op ongeveer kniehoogte. Bevestig hem met een band aan een boom of paal, niet met spijkers of schroeven in bomen van anderen. Richt hem zo mogelijk niet op de lage ochtend- of avondzon, anders kan zonlicht valse activeringen veroorzaken of worden de beelden overbelicht.

Test de camera door zelf door het detectiegebied te lopen. Zo zie je of het activeren en de beeldkadrering goed zijn. Verwijder de testbeelden van jezelf daarna. Vervang batterijen en geheugenkaart daarna alleen met langere tussenpozen en noteer de datum en soort als je de beelden doorneemt.

Een wildcamera is ideaal voor je eigen tuin, voor natuureducatie met kinderen en voor langdurige waarneming zonder verstoring. Vooral laat hij nachtelijke dieren zien die je anders nooit zou zien. Sommige citizen-scienceprojecten accepteren ook beelden van vrijwilligers – vraag het na bij natuurbeschermingsorganisaties of instanties in jouw regio.

Hij is niet geschikt om mensen, paden of buren te bewaken. Ook hoort hij zonder vergunning niet bij nesten, holen of roofvogelnesten van beschermde soorten. Buiten je eigen terrein zijn er juridische drempels en bestaat het risico dat de camera wordt gestolen.

Houd er ook rekening mee dat een camera maar een klein gebied bestrijkt. Hij laat zien wat er precies op die plek gebeurt, niet in de hele tuin. Een sporenvlak van zand is een goede aanvulling, omdat het zonder enige techniek laat zien wie er langs is gekomen.

In het Engels heten wildcamera's vaak "camera traps" en in het Duits soms "Fotofallen". Het woord klinkt als een val, maar de camera houdt geen dier vast en raakt er geen aan. Hij maakt alleen foto's. Juist daarom is hij zo populair in onderzoek: hij levert gegevens over schuwe soorten zonder dat er een dier gevangen hoeft te worden.

De Leave No Trace-principes roepen op om wilde dieren niet te storen en niet te voeren. Een goed geplaatste camera zonder lokaas die zelden wordt gecontroleerd, past daar meestal precies bij.