Een kamptafel en bank van stokken binden

Een schraag bestaat uit twee stokken die als een X kruisen, aan het kruispunt verbonden met een vierkante sjorring. Twee van zulke schragen staan op zichzelf maar kantelen gemakkelijk opzij, omdat een rechthoek van stokken kan verschuiven als een parallellogram. Pas een diagonaal – een schuin vastgesjorde stok – verdeelt de rechthoek in driehoeken. Driehoeken kunnen niet van vorm veranderen tenzij een stok langer of korter wordt, en juist daarom wordt het frame dan stijf.

Een sjorring houdt niet door de knoop maar door wrijving en spanning. Veel strakke wikkelingen drukken de stokken zo tegen elkaar dat ze niet kunnen schuiven. Wikkelingen tussen de stokken door zijn windingen die om de hele sjorring heen lopen en hem nog eens samentrekken. Zonder die wikkelingen raakt een sjorring los zodra het hout een beetje meegeeft of uitdroogt.

De hoogte van het tafelblad hangt af van waar de poten kruisen. Hoe hoger het kruispunt, hoe hoger de tafel. De lange liggers liggen in de bovenste vork van de X of worden daar vastgesjord. Daarbovenop komt een laag dunne, rechte stokken, aan de uiteinden vastgebonden met een doorlopend koord.

Je hebt vier poten van ongeveer gelijke lengte nodig, twee lange liggers, een diagonale schoor en veel dunne, rechte stokken voor het blad. Dat is veel hout, en precies hier ligt de grens: alleen gevallen dood hout wordt gebruikt, en alleen waar de grondeigenaar of de lokale regels het toestaan. Er wordt niets van levende bomen gesneden. In druk bezochte gebieden is een meegedragen klaptafel de betere keuze, omdat het verzamelen van veel stokken daar de bosbodem belast.

Jute- of sisaltouw werkt goed als koord: het houdt stevig vast en verrot als er ooit een stukje achterblijft. Toch wordt bij het opbreken van het kamp elk stukje koord verwijderd. Een opvouwbare zaag helpt om de stokken op lengte te zagen. Werk op een stabiele zaagbok of een stevige ondergrond en houd afstand van andere mensen.

De kwaliteit van elke afzonderlijke stok bepaalt hoe veilig de constructie is. Buig elke stok stevig voordat je hem gebruikt en zoek naar scheuren, zachte plekken en schimmelrot. Rot hout ziet er van buiten soms nog goed uit maar breekt zonder waarschuwing. Kraakt een stok of voelt hij sponzig, laat hem dan liggen.

Sjorringen houden alleen als ze echt strak zijn aangetrokken en worden afgewerkt met wikkelingen tussen de stokken door. Trek na elke wikkeling strak. Na een paar uur en nogmaals de volgende ochtend is het de moeite waard alle sjorringen te controleren en aan te trekken, want hout en touw zakken in. Zonder diagonale schoor wiebelt de tafel en kan hij opzij omklappen.

Test het afgewerkte frame stap voor stap: schud er eerst aan, druk er dan met je handen op, voeg daarna voorzichtig meer gewicht toe. Een bank wordt pas gebruikt als hij deze test doorstaat zonder te kraken. Deze tekst geeft geen draagkrachtwaarden – elke constructie is anders en moet je zelf controleren.

Bouw de tafel niet vlak naast het vuur. Droog hout en natuurlijk touw vatten gemakkelijk vuur en één vonk is genoeg. Een kooktoestel komt alleen op een tafel te staan als het oppervlak vlak en stevig is en niets kan wiebelen – een vallende pan heet water veroorzaakt ernstige brandwonden.

Bij het zagen en bewerken van de stokken gelden de gewone gereedschapsregels: voer zaag en mes van het lichaam af, houd afstand van anderen, leg gereedschap bedekt neer. Niemand gaat op de tafel of bank staan om ergens bij te komen. Verhoogde gesjorde constructies voor mensen vallen uitdrukkelijk buiten deze tekst.

Een kamptafel loont in basiskampen van meerdere dagen, vooral voor groepen. Hij haalt koken, afwassen en gereedschap van de grond, wat schoner is en je rug spaart. Het is ook een uitstekende oefening voor vierkante en diagonale sjorringen. Als kleine variant maken dunne stokken een schuin rek waarop afgewassen vaat kan uitdruipen.

Voor één nacht is de moeite van een tot twee uur het niet waard. Waar hout verzamelen verboden is of er nauwelijks dood hout ligt, wordt niets gebouwd. Gesjorde kampconstructies – pionieren genoemd – horen al lang bij de scoutingtraining. Onderdeel van die traditie is dat je bij het opbreken van het kamp al het touw verwijdert en het hout weer natuurlijk verspreidt.