Geïmproviseerde haringen en deadman-ankers in sneeuw en zand

Een verticaal ingeslagen haring houdt alleen via het smalle oppervlak van zijn schacht. In stevige bosgrond is dat genoeg, omdat de grond dicht en taai is. Sneeuw en droog zand bestaan echter uit losse korrels die gemakkelijk opzij schuiven. Een dwars liggend anker drukt op een veel groter oppervlak en zou, om eruit te komen, een hele wig sneeuw of zand voor zich uit moeten duwen.

De trekrichting is cruciaal. Het touw moet haaks op het anker en zo vlak mogelijk langs het oppervlak trekken. Dan drukt het anker tegen de sleufwand en tegen het materiaal erboven. Trekt het touw steil omhoog, dan wipt het het anker gemakkelijker los. Daarom wordt het touw in de trekrichting door een smalle gleuf geleid in plaats van recht omhoog uit het gat te komen.

In sneeuw is er nog een extra voordeel: aangestampte sneeuw "sintert". Dat betekent dat de sneeuwkorrels na samendrukking langzaam aan elkaar hechten en de sneeuw steviger wordt. Het loont dus om het anker aan te stampen en pas dan te spannen. In natte, warme sneeuw of tijdens dooi houdt een anker veel slechter dan in koude sneeuw.

Het touw hoort in het midden van het anker, bijvoorbeeld met een mastworp. Als je het aan het uiteinde vastbindt, draait het anker bij trek in de lengterichting en glijdt het als een slee door de sleuf naar buiten. Een zak bind je af aan de hals nadat je hem vol zand of sneeuw hebt gepakt.

Graaf dieper dan je gewend bent bij gewone haringen, en dwars op de trekrichting. Vul de sleuf weer op en stamp alles stevig aan. Pas dan span je het touw, en laat een verstelbare knoop kleine bewegingen opvangen. Controleer de scheerlijnen als de wind aantrekt, en vooral na dooi of regen.

Bijna alles wat breed en stevig is, kan als anker dienen: een stevige stok, een pakzak of plastic zak gevuld met zand of sneeuw, een plat gelegde haring, desnoods een ski. Bedenk wel dat uitrusting die 's nachts is vastgevroren 's ochtends moeilijk loskomt – begraaf dus liever niets wat je de volgende dag dringend nodig hebt.

Soms is het probleem omgekeerd: de grond is zo hard of steenachtig dat er geen haring in gaat. Dan helpt een grote steen. Leg het touw om de steen en stapel er meer stenen bovenop. Het gewicht van de stenen en de wrijving op de grond houden het touw vast.

Je kunt ook stokken schuin in de grond slaan, met de top iets van de trekrichting af. Zo trekt het touw de stok dieper de grond in in plaats van eruit. Korte, dikke stokken zijn hiervoor vaak stabieler dan lange, dunne.

Zorg dat stapels stenen niet kunnen omvallen en dat geen scherpe randen aan het touw schuren. Leg de stenen bij het opbreken terug waar je ze gevonden hebt.

Deze techniek is alleen bedoeld voor het afspannen van tenten en tarps. Ankers waaraan mensen worden vastgezet – bijvoorbeeld in sneeuw bij bergbeklimmen – zijn een vak apart dat thuishoort in praktijktraining. Hoeveel kracht een geïmproviseerd anker houdt, is onbekend, daarom worden hier geen cijfers gegeven.

Bij een storm op een open plek is zelfs de beste afspanning geen garantie. Als het weer verslechtert en je nergens naartoe kunt, is een meer beschutte plek vaak belangrijker dan een extra anker. Plan zulke situaties vooraf en houd de weersverwachting in de gaten.

Strakke lijnen zijn struikelgevaar, vooral in het donker. Markeer ze, bijvoorbeeld met een helder stuk stof, en houd ze weg van paden. Bij het graven in sneeuw beschermen handschoenen je handen tegen kou en nattigheid.

Verankeringen in sneeuw vriezen 's nachts vaak vast. Ruk ze niet aan het touw los – het touw kan knappen of het voorwerp breken. Graaf ze in plaats daarvan uit. Een handige truc: leg het touw als lus om het anker in plaats van met een vaste knoop. Dan kun je de lus zo nodig lostrekken en het anker later uitgraven.

Neem bij het opbreken alles mee: zakken, stokken, haringen. Een vergeten plastic zak in de sneeuw duikt in het voorjaar op als zwerfafval. Het helpt om vooraf te tellen hoeveel ankers je hebt geplaatst.

De naam "deadman" beschrijft een anker dat gewoon als zwaar, onbeweeglijk voorwerp in de grond ligt. Het principe wordt beschreven in de literatuur over bergsport en poolexpedities en wordt ook toegepast met zandzakken en ingegraven voorwerpen op stranden en in woestijnen.