Metro en tunnels: noodgevallen ondergronds

Veel metro’s en stadsspoorwegen krijgen hun stroom via een extra rail naast de rijrails of via een bovenleiding. Deze stroomrail kan onder spanning staan, ook als er geen trein aankomt. Bovendien naderen treinen in de tunnel snel en bijna geluidloos. Het spoor is daarom een gebied dat alleen opgeleid personeel betreedt, nadat de stroom is uitgeschakeld.

Bij een probleem plant de exploitant de evacuatie centraal: hij schakelt de stroom uit, stopt andere treinen, opent vluchtroutes en stuurt personeel. Dat duurt soms even en het wachten voelt lang. Maar mensen die zelf deuren openen en de tunnel in klimmen, belanden in gebieden die nog niet veilig zijn gemaakt.

Rook verspreidt zich in een tunnel langs de buis en trappen en gangen zijn smal. Als veel mensen tegelijk naar buiten willen, kan gevaarlijke verdrukking ontstaan. Onderzoek naar menigtegedrag beschrijft hoe een hoge dichtheid op trappen en in smalle gangen gevaarlijk wordt – en hoe rustig, ordelijk lopen het risico verlaagt.

Een paar seconden aandacht per rit zijn genoeg. Kijk bij het instappen waar de noodintercom, de brandblusser en de deurontgrendeling in de wagon zitten. Let op het perron op de uitgangen. Precies hoe de noodrem, intercom en deurontgrendeling werken, verschilt per net – de mededelingen in de wagon leggen het uit.

Wacht op het perron achter de veiligheidslijn en houd kinderen bij de hand. Zet kinderwagens met de rem vast, zodat ze niet naar de rand rollen. Is er iets op het spoor gevallen, haal het dan niet zelf op; zeg het tegen het personeel of gebruik de alarmzuil.

Stopt je trein in een tunnel, blijf dan kalm, luister naar de omroepberichten en gebruik de noodintercom als iemand hulp nodig heeft, bijvoorbeeld bij een bloedsomloopprobleem. Blijf in de trein tot het personeel je zegt uit te stappen.

Bij rook of vuur ga je weg van de rook, niet ernaartoe om te kijken. Volg de uitgangsborden en het personeel en gebruik geen liften – die kunnen vastlopen of de rook in rijden. Algemene brandveiligheidsgidsen, zoals “Are You Ready?” van het Amerikaanse rampenbestrijdingsagentschap FEMA, benadrukken precies deze punten. Bel het plaatselijke alarmnummer (112 in de EU) zodra je kunt.

Als er geëvacueerd wordt, volg dan de instructies en laat bagage achter. Tassen en koffers maken smalle routes nog smaller en laten anderen struikelen. Help elkaar, vooral kinderen, ouderen en mensen met een beperking. Loop op trappen en ongelijke ondergrond langzaam en gebruik een zaklamp of het licht van je telefoon.

Om verdrukking te voorkomen: duw niet, blijf niet staan op trappen en ga opzij als de menigte dichter wordt. Rustig en gestaag lopen helpt iedereen sneller naar buiten.

Valt de stroom uit in een station, dan gaat de noodverlichting aan en wijst die de vluchtroutes. Roltrappen stoppen en worden gewone trappen – alleen met ongewoon hoge treden. Loop langzaam en houd de leuning vast.

Sommige tunnels hebben geen mobiel bereik. Dan zijn noodintercoms en alarmzuilen de manier om hulp te krijgen. Een kleine hoofdlamp in je tas kan geen kwaad, maar het licht van je telefoon is meestal genoeg.

Metronetten hebben goed opgeleid personeel, geplande procedures, noodverlichting en bewegwijzering. Ernstige noodgevallen zijn zeldzaam. Wat telt, zijn de mededelingen van de betreffende exploitant, want technische details verschillen per stad.

Deze tekst legt bewust niet uit hoe je zonder personeel langs het spoor evacueert. Dat is geen vergissing: zelf de tunnel in gaan is levensgevaarlijk en de beste hulp die je kunt geven is rust, consideratie en informatie doorgeven via de noodintercom.