Was met de hand wassen en drogen

Wassen berust op drie dingen die samenwerken: wasmiddel, beweging en spoelen. Wasmiddel en zeep bevatten stoffen die zich aan de ene kant aan vet en vuil hechten en aan de andere kant aan water. Zo tillen ze vuil van de vezels en houden het in het water zweven. Lauw water helpt, vooral bij vet vuil.

Beweging is wat normaal de trommel van een wasmachine doet. Kneden, knijpen, wrijven of een wasstamper – een stok met een kop die het wasgoed in het water op en neer beweegt – persen water door de stof en voeren het losgekomen vuil af. Weken scheelt hier moeite, omdat aangekoekt vuil van tevoren losweekt.

Spoelen volgt een eenvoudig principe: meerdere kleine spoelbeurten verwijderen meer wasmiddel dan één grote met dezelfde hoeveelheid water. Elke ronde verdunt wat er in de stof achterblijft verder. Dat bespaart water – een groot voordeel als het schaars is.

Sorteer eerst: licht, donker en erg vuil apart, zodat niets afgeeft en de schoonste dingen eerst worden gewassen – zo blijft het water langer bruikbaar. Als water en energie beperkt zijn, krijgen ondergoed, sokken, babykleding en handdoeken voorrang. Bovenkleding kun je vaak langer dragen en luchten.

Een beetje wasmiddel is genoeg. Te veel schuim is met de hand moeilijk uit te spoelen en blijft in de stof zitten, wat de huid kan irriteren. Wrijf zeep direct in vlekken. Bij het spoelen helpt een vaste volgorde: het laatste, bijna heldere spoelwater van de ene was kan dienen als eerste spoelwater voor de volgende.

Uitwringen is belangrijker dan het lijkt: hoe minder water er in de stof achterblijft, hoe sneller het droogt. Rol grote stukken in een droge handdoek en druk ze uit. Hang daarna alles met ruimte ertussen op, zodat er lucht bij kan.

Als de watervoorziening onzeker is, gaan drinken en koken altijd voor. Gebruik voor de was water dat daarvoor niet nodig is. Giet gebruikt waswater niet in beken, meren of op groentebedden, want wasmiddel en vuil horen niet in water en voedsel thuis. Tijdens een wateruitval kun je het nog wel gebruiken, bijvoorbeeld om het toilet door te spoelen.

Kleding die in contact is geweest met overstromingswater, chemicaliën of olie kan ziektekiemen en verontreinigingen bevatten. Behandel die apart of gooi die weg, raak die aan met handschoenen en maak ze schoon volgens het advies van de overheid. Met de hand wassen vervangt ontsmetting niet.

Drogen in de buurt van een warmtebron kan, maar nooit erop of erboven. Wasgoed boven kaarsen, kachels of straalkachels kan vlam vatten. Binnen droog je alleen met goede ventilatie, anders stijgt de luchtvochtigheid en kan er schimmel ontstaan.

Een grote teil of twee emmers – een om in te wassen, een om in te spoelen – zijn genoeg om mee te beginnen. Een wasstamper of een schone gootsteenontstopper die je alleen hiervoor gebruikt, spaart je handen. Een wasbord helpt bij hardnekkig vuil. Rubberen handschoenen beschermen je huid als je lang met wasmiddel werkt.

Zorg ook voor een waslijn of koord, wasknijpers en een plek met luchtstroom. Buiten drogen wind en zon het snelst. Onderweg is een afsluitbare zak of waterdichte zak genoeg: doe er water en een beetje zeep in, sluit hem, kneed en spoel. Gooi het afvalwater weg uit de buurt van beken en meren.

Met de hand wassen was de norm totdat wasmachines gemeengoed werden en is in veel delen van de wereld nog altijd dagelijkse praktijk. Het is lichamelijk vermoeiend – vooral beddengoed en handdoeken zijn zwaar als ze nat zijn. Voor grote hoeveelheden gedurende lange tijd is het dus slechts een noodoplossing.

In noodsituaties is schone kleding meer dan comfort. Schone, droge sokken en ondergoed helpen huidproblemen, schaafwonden en infecties te voorkomen. Als je een keer met de hand wassen hebt geoefend – bijvoorbeeld op vakantie of een weekend zonder de machine – weet je in een noodgeval hoeveel water, tijd en energie het kost.