Noodponcho van een vuilniszak

Plasticfolie is waterdicht en luchtdicht. Regen loopt eraf en wind kan niet door je kleding waaien. Juist dat maakt het waardevol in de kou: natte kleding voert warmte veel sneller van het lichaam af dan droge kleding, en wind versterkt dat effect. Een vuilniszak over je kleding kan het afkoelen door nat en wind daarom merkbaar vertragen.

De keerzijde: je lichaam geeft voortdurend vocht af, en veel als je loopt. Ademende regenkleding laat een deel daarvan ontsnappen. Plastic niet. De waterdamp condenseert aan de binnenkant van het plastic en maakt kleding van binnenuit vochtig. Een losse pasvorm die onderaan en bij de armen lucht doorlaat, verzacht dit een beetje.

Een vuilniszak is geen isolatie – hij verwarmt je niet zelf. Hij houdt alleen de warmte die al in je kleding zit beter vast, omdat wind en regen die niet meer meenemen.

Neem een grote, stevige zak. Dunne zakken scheuren tijdens het aantrekken of bij de eerste tak. Houd hem met de gesloten bodem naar boven en knip iets onder de bodem aan één kant een ovaal gat ter grootte van je gezicht. De bodem zit dan als kap op je hoofd en je gezicht kijkt vrij naar buiten. Zonder mes kan het gat ook voorzichtig worden gescheurd.

Knip armsleuven aan de zijkanten op ongeveer schouderhoogte. Als je alleen maar wacht, kunnen je armen binnen blijven – dat houdt je warmer. Een koord dat je losjes om je middel knoopt, houdt de zak tegen je lichaam, zodat de wind hem niet als een ballon opblaast of in je gezicht blaast.

Tijdens pauzes en in de kou helpt een droge laag onder de zak. Merk je dat je eronder zweet, ga dan langzamer of open de zak even. En denk aan je rugzak: een tweede zak in de rugzak houdt je slaapzak en reservekleding droog – vaak is dat nog belangrijker dan de poncho zelf.

Plastic zakken kunnen verstikking veroorzaken. Dus zonder uitzondering: de zak wordt nooit over het hoofd getrokken, mond en neus blijven altijd vrij en het gezichtsgat is groot genoeg. Kleine kinderen krijgen geen plastic zakken, ook niet om mee te spelen. Oudere kinderen dragen een noodponcho alleen onder toezicht, met een grote gezichtsopening en het hoofd vrij.

Natte kleding onder het plastic vergroot het risico op onderkoeling, vooral als je stopt na inspanning. Let op waarschuwingssignalen zoals hevig rillen, onhandigheid of verwardheid. Zoek dan beschutting, trek droge kleding aan, isoleer je van de grond en bel bij ernstige signalen het lokale alarmnummer (112 in de EU).

Bij harde wind en in struikgewas wordt een vuilniszak snel aan flarden gescheurd. Wapperend plastic kan ook je zicht belemmeren. Gord hem dus om je middel en zorg dat er niets over je gezicht kan waaien.

De noodponcho is zinvol bij onverwachte regen, bij het wachten buiten – bijvoorbeeld bij een bushalte of op hulp – en als extra windlaag in een noodgeval. Een vuilniszak weegt bijna niets, past in elke zak en kan ook dienen als rugzakbinnenzak, zitmat of afvalzak.

Hij is minder geschikt voor lange wandelingen met veel inspanning, omdat je er aan de binnenkant doorheen zweet. In dicht struikgewas scheurt hij, en bij storm wappert hij. Voor kleine kinderen is hij verboden. Wie regelmatig op pad gaat, draagt echte regenkleding bij zich en bewaart de vuilniszak als extra reserve.

Vuilniszakken staan op veel nood- en wandellijstjes omdat ze zo veelzijdig zijn. Militaire overlevingshandboeken beschrijven al lang hoe poncho's en plasticfolie als regenbescherming, grondzeil of dak kunnen dienen.

Een lichte of felgekleurde zak is in het landschap beter te zien dan een zwarte – dat kan nuttig zijn als je gevonden wilt worden. Probeer de noodponcho eens thuis uit met een oude zak: dan weet je waar het gat moet komen en hoe groot het moet zijn.