Veilig eten en drinken op reis

Ziekteverwekkers – bacteriën, virussen en parasieten – komen via drie hoofdroutes het lichaam binnen: besmet water, rauw of onvoldoende verhit voedsel en handen. Waar rioolwater en drinkwater niet veilig gescheiden zijn, of voedsel lang zonder koeling blijft staan, is het risico groter.

Verhitting, behandeling en hygiëne doorbreken deze routes. Grondig verhitten doodt de meeste ziekteverwekkers; daarom is vers bereid eten dat heet wordt geserveerd veiliger dan een buffet dat lang lauw heeft gestaan. Schillen verwijdert het oppervlak waar kiemen aan kleven. Zeep maakt vuil en kiemen los van de huid, en spoelen voert ze af.

De Wereldgezondheidsorganisatie vat veilige voedselhygiëne samen in vijf sleutelregels: houd het schoon, scheid rauw en gekookt voedsel, kook grondig, bewaar voedsel op veilige temperaturen en gebruik veilig water en veilige grondstoffen. Deze regels gelden thuis net zo goed als onderweg.

Water: gebruik verzegelde flessen, gekookt of zelf gezuiverd water – voor alles wat in je mond komt, ook om je tanden te poetsen. Ijsblokjes worden vaak vergeten, en dranken gemengd met kraanwater ook. Hoe goed het kraanwater op je bestemming is, lees je in reisadviezen en reisgezondheidsinformatie.

Eten: kies liever vers bereide gerechten die heet op tafel komen. Fruit dat je zelf schilt, is een goede keuze. Wees voorzichtig met rauwe salades, rauwe eieren, ongepasteuriseerde melk en buffetten die lang hebben gestaan. Een bekende reizigersspreuk luidt: “Kook het, bak het, schil het of vergeet het.”

Handen: was ze met zeep vóór het eten en na het toiletbezoek. Handgel is onderweg een aanvulling, maar vervangt het wassen niet als je handen zichtbaar vuil zijn. Geen van deze regels biedt volledige bescherming, maar samen verkleinen ze het risico aanzienlijk.

Bij trektochten zonder voorraad moet je water vaak zelf zuiveren. Beproefde methoden zijn koken, en filteren gevolgd door desinfecteren. Een filter alleen maakt water niet veilig: veel filters houden bacteriën en parasieten tegen, maar niet per se virussen. Daarom volgt op het filteren desinfectie, bijvoorbeeld door koken of met een geschikt desinfectiemiddel volgens de aanwijzingen van de fabrikant.

Koken is de eenvoudigste en betrouwbaarste methode als je brandstof hebt: breng het water aan de kook tot het flink borrelt. De items over waterzuivering op dit platform leggen de methoden uitgebreider uit. Waar plaatselijke autoriteiten advies geven over drinkwater, zoals een kookadvies, gaat dat altijd voor.

Bij diarree verliest het lichaam water en zouten. Daarom is veel drinken belangrijk – met veilig water. Of je orale rehydratieoplossingen moet meenemen om vocht en zouten aan te vullen, en hoe je ze gebruikt, bespreek je vóór de reis met een arts of een reisgeneeskundige dienst. Deze pagina geeft geen medicijnadvies en geen behandelaanwijzingen.

Let op waarschuwingssignalen: bloed in de ontlasting, hoge koorts, hevige pijn of tekenen van uitdroging, zoals zeer weinig plassen, ernstige duizeligheid of verwardheid. Baby's en jonge kinderen, zwangere vrouwen en ouderen hebben extra zorg nodig, omdat ze sneller uitdrogen. Zoek in deze gevallen medische hulp; bel in een noodgeval het plaatselijke alarmnummer (112 in de EU).