Zekering gevallen: veilig weer inschakelen – en wanneer niet

Stroom verwarmt elke draad waar hij doorheen loopt – hoe meer stroom, hoe warmer. De bedrading in de muren is berekend op een bepaalde belasting. Een zekering bevat een dun draadje dat doorsmelt bij te veel stroom en zo de stroomkring onderbreekt; daarna moet hij worden vervangen. Een automaat doet hetzelfde mechanisch en kan weer worden ingeschakeld. Hij reageert op twee dingen: een aanhoudende overbelasting en, heel snel, een kortsluiting.

De aardlekschakelaar (in sommige landen GFCI genoemd) let op iets anders. Hij vergelijkt de stroom die naar de apparaten gaat met de stroom die terugkomt. Zijn die niet gelijk, dan lekt er ergens stroom via een verkeerde weg – door een defect apparaat, door vocht of, in het ergste geval, door een mens. Dan schakelt hij heel snel uit. Dat maakt hem een belangrijke bescherming tegen een elektrische schok.

Als zo'n schakelaar uitslaat, is dat dus een waarschuwing en niet zelf een storing. Hij heeft zijn werk gedaan. De vraag is niet “Hoe krijg ik hem weer aan?” maar “Waarom sloeg hij uit?”.

Wat mag en verstandig is, is een kleine, duidelijk afgebakende routine: controleer eerst of alleen jouw woning of slechts één groep is getroffen. Is de hele buurt donker, dan ligt het niet aan jouw groepenkast – schakel dan niets en wacht op informatie van de netbeheerder. Is er maar één groep uitgevallen, schakel dan de apparaten in dat gebied uit en trek de stekkers eruit, vooral apparaten die net zijn aangezet of nat zijn geworden.

Duw daarna met droge handen de uitgeslagen schakelaar helemaal naar beneden en weer omhoog. Een schroefzekering mag alleen worden vervangen door een gelijkwaardige, en alleen waar de houder daarvoor is bedoeld. Steek de apparaten daarna één voor één weer in het stopcontact. Slaat hij uit bij een bepaald apparaat, gebruik dat dan niet meer en laat het controleren.

Niet toegestaan en gevaarlijk: afdekplaten van de groepenkast losschroeven, stopcontacten, schakelaars of bedrading openmaken, een zekering overbruggen of een zwaardere plaatsen. Welke werkzaamheden leken mogen doen verschilt per land; in veel landen zijn vaste elektrische installaties wettelijk voorbehouden aan vakmensen. Alles wat verder gaat dan terugzetten is voor een erkend elektricien.

Een zwaardere zekering of een overbrugging schakelt de bewaker uit. De bedrading in de muur kan dan oververhit raken zonder dat er iets uitschakelt – onzichtbaar, achter pleisterwerk en behang. Zo kan brand ontstaan. De regel kent dus geen uitzonderingen: slaat hij herhaaldelijk uit, forceer dan niets.

Zet na overstroming of wateroverlast de stroom niet zelf weer aan en ga niet bij de groepenkast staan terwijl je in water staat. Neem contact op met de netbeheerder of een erkend elektricien. Schakel nooit iets met natte handen of op blote voeten op een natte vloer.

Ruikt er iets verbrand, zijn stopcontacten warm of verkleurd, hoor je geknetter, of slaat de automaat uit terwijl er niets op aangesloten is: laat hem uit en bel een erkend elektricien. Is er rook of brand, breng dan iedereen het gebouw uit en bel het lokale alarmnummer (112 in de EU).

Je moet weten waar de meterkast zit voordat het licht uitvalt. Leg een zaklamp of hoofdlamp binnen handbereik in de buurt. Als de groepenkast niet is gelabeld, kan een erkend elektricien of de verhuurder helpen de groepen te herkennen – dan zie je in één oogopslag welke schakelaar bij de keuken hoort en welke bij de badkamer.

Noteer het telefoonnummer van een elektricien of de verhuurder op een plek waar je het zonder stroom kunt vinden. Veel aardlekschakelaars hebben een testknop. Hoe vaak je die moet indrukken staat in de gebruiksaanwijzing of de plaatselijke aanbevelingen; bij indrukken moet de schakelaar uitslaan, anders moet een vakman hem controleren.

Een klassiek geval: in de winter staan de waterkoker, de broodrooster en een kachelventilator tegelijk aan in dezelfde keuken – de automaat slaat uit. Dat was overbelasting. Na het terugzetten kun je de apparaten beter verdelen of na elkaar gebruiken.

Een ander geval: na een regenbui slaat de aardlekschakelaar steeds weer uit zodra het buitenstopcontact of de tuinverlichting wordt aangezet. Hier speelt waarschijnlijk vocht een rol. Het betreffende onderdeel blijft uit tot een vakman ernaar heeft gekeken. Een aardlekschakelaar die “steeds uitslaat” is geen vervelend onderdeel; hij wijst op een echte storing.