Een afvoer vrijmaken en een druppelende kraan afbakenen – zonder chemie

De sifon is een eenvoudige, slimme uitvinding: de bocht houdt een beetje water in de leiding vast dat de ruimte scheidt van het rioolstelsel. Maar omdat alles wat zwaarder is of blijft hangen zich daar ook ophoopt, zitten de meeste verstoppingen dicht bij de uitloop – in het zeefje, in de sifon of net erachter. Daarom zijn ze vaak zonder speciaal gereedschap te verhelpen.

De plopper werkt met waterdruk. Omdat water nauwelijks samendrukbaar is, geeft het elke duw rechtstreeks door aan de verstopping. Afwisselend druk en zuiging schudt haar los tot ze wordt weggespoeld. Om dat te laten werken moet de druk haar bereiken en mag hij niet door een andere opening ontsnappen – daarom dek je het overloopgat af.

Een kraan sluit doordat een onderdeel de opening afdicht. Bij oudere kranen is dat een rubberen ringetje, bij veel nieuwere een cartridge met keramische schijven. Wordt het ringetje hard of raakt de schijf ruw door kalk, dan sluit de kraan niet meer volledig af – en gaat hij druppelen.

Ga altijd van simpel naar ingewikkelder: haal eerst het zeefje of de stop weg en verwijder haren met handschoenen aan, gebruik dan de plopper, daarna de sifon. Zet een emmer eronder als je de sifon losschroeft, want het staande water loopt eruit. Draai de moeren van kunststof sifons met de hand los; een pijptang knijpt ze makkelijk plat of draait ze te strak. Plaats bij het weer in elkaar zetten de afdichtringen goed, draai ze handvast aan en laat dan water lopen om te controleren of alles waterdicht is.

Bij een druppelende kraan is het afsluiten van het water de eerste stap: sluit de afsluiter onder de wastafel of de hoofdkraan en open de kraan tot er niets meer uitkomt. Sluit het afvoergat af met de stop, zodat er geen kleine onderdelen verdwijnen. Neem het oude onderdeel mee naar de winkel om een passende vervanging te krijgen – ringetjes en cartridges bestaan in veel vormen. Is onduidelijk hoe de kraan in elkaar zit, dan is dat het moment voor een vakman.

In huurwoningen: het zeefje schoonmaken en een plopper gebruiken mag meestal; is er meer nodig, informeer dan de verhuurder.

Chemische afvoerreinigers zijn sterk bijtend. Ze kunnen huid en ogen ernstig verwonden, gevaarlijk reageren met andere reinigers en leidingen aantasten. Je kunt ze dus het best helemaal laten staan. Is er al reiniger in gegoten, gebruik dan in geen geval de plopper – daardoor kan de vloeistof omhoog spatten. Draag dan een veiligheidsbril en handschoenen, ventileer goed en open de sifon alleen heel voorzichtig, of bel vakmensen.

Onder de gootsteen zitten vaak apparaten of stopcontacten. Haal voordat je daar met water werkt de stekkers van apparaten uit het stopcontact en houd natte plekken droog. Water en elektriciteit horen niet bij elkaar.

Gasleidingen, gasketels en boilers zijn verboden terrein. Ruik je gas: bedien geen enkele schakelaar, gebruik geen open vuur, open de ramen, verlaat het gebouw en bel van buiten de hulpdienst of het lokale alarmnummer (112 in de EU).

Als meerdere afvoeren tegelijk langzaam weglopen, het toilet gorgelt terwijl de wastafel loopt, of er water stijgt in de douche of de vloerput, zit de verstopping meestal dieper in de hoofdafvoer. Dat is werk voor een vakman met het juiste gereedschap. Hetzelfde geldt voor lekkende leidingen in de muur, vochtvlekken op plafonds en muren en alles wat met de boiler of geiser te maken heeft.

Bij overstromingen of een storing in het rioolsysteem gelden andere regels: afvoeren kunnen dan water terugduwen, en de autoriteiten geven advies over wat je moet doen. Dat advies gaat voor.

De meeste verstoppingen zijn te voorkomen. Een haarvanger in de douche en de wastafel vangt de belangrijkste boosdoener op en is makkelijk te legen. Vet en frituurolie horen niet in de afvoer maar, afgekoeld, in de vuilnisbak – warm stroomt het door, in een koude leiding stolt het en plakt het vuil aan elkaar.

Een handontstopper – een buigzame draad met een slinger – komt bij verstoppingen voorbij de sifon. Draai hem langzaam en zonder kracht, zodat de leidingen niet beschadigd raken. Een plopper en een ontstopperveer zijn goedkope hulpmiddelen die zich in veel huishoudens in de loop der jaren terugverdienen.