Piłowanie na koźle – także prowizorycznym

Drewno oparte na dwóch punktach ugina się lekko pośrodku pod własnym ciężarem. U góry jest ściskane, u dołu rozciągane. Jeśli pilisz od góry właśnie w tym środku, przecięcie się zaciska i zakleszcza ostrze. Piła utyka, naciskasz mocniej, a ostrze może się wygiąć lub wyskoczyć.

Jeśli natomiast drewno wystaje poza podporę, wolny koniec zwisa. Wtedy przecięcie jest rozciągane u góry i samo się rozwiera. To kozioł decyduje więc, gdzie leży obciążenie – a tym samym czy piła biegnie swobodnie. Dotyczy to nie tylko kozła, ale każdego drewna, które na czymś opierasz.

Kozioł typu X składa się z dwóch par żerdzi, każda skrzyżowana w X i związana. Górne widełki X podtrzymują drewno, a niżej położona poprzeczka łączy oba X, żeby nie rozjechały się na boki.

Kozioł musi stać pewnie. Mocno zwiąż skrzyżowania wiązaniem kwadratowym lub nożycowym, ustaw oba X w odległości około pół metra, a niska poprzeczka zapobiega chwianiu. Chwiejący się kozioł jest groźniejszy niż żaden. Na nierównym lub śliskim podłożu poszukaj lepszego miejsca. Prostą alternatywą może być gruby leżący pień jako podpora.

Zacznij cięcie od dwóch lub trzech lekkich pociągnięć wstecz, aż powstanie mały rowek. Potem pił długimi, równymi ruchami, wykorzystując jak największą długość ostrza. Nie trzeba naciskać – zęby same wykonują pracę. Nacisk szybciej męczy i łatwiej wygina ostrze.

Pod koniec lekko podeprzyj wystający kawałek, żeby nie odłamał się przedwcześnie i nie rozszczepił. Wolna ręka trzyma drewno po tej stronie kozła, która nie odpada, z dala od cięcia.

Typowe skaleczenie piłą zdarza się, gdy piła podskoczy przy rozpoczynaniu cięcia i trafi w dłoń obok. Nie używaj więc kciuka jako prowadnicy tuż przy ostrzu; zaczynaj cięcie ostrożnymi pociągnięciami wstecz. Pomocna może być też rękawica odporna na przecięcie na trzymającej dłoni.

Odcięte kawałki spadają. Trzymaj stopy poza strefą spadania i noś solidne obuwie. Bardzo grube kłody nie należą na improwizowany kozioł, bo może się przewrócić.

Gdy pracują dwie osoby, jedna piłuje, a druga trzyma długi koniec z dystansu. Ustalcie wcześniej, kto jakie komendy wydaje. Nikt nie pomaga ręką blisko ostrza. Apteczka jest w zasięgu ręki; przy silnym krwawieniu mocno uciśnij ranę i zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).

Kozioł się opłaca, gdy chcesz przepiłować więcej niż kilka kawałków, na przykład przy robieniu drewna opałowego na kilka dni obozu. Oszczędza plecy, piłę i dłonie. Przy dwóch–trzech cienkich gałęziach często wystarczy leżący pień albo złamanie ich ręką.

Tnij tylko drewno, które wolno ci wykorzystać: martwe drewno, gdzie jest to dozwolone, lub drewno za zgodą właściciela terenu. Żywe drzewa zostają na miejscu. Sprawdź też lokalne przepisy dotyczące ogniska, do którego potrzebujesz drewna. Opuszczając obóz, rozbierz kozioł, rozwiąż wiązania i rozrzuć żerdzie z powrotem.

Kozły do cięcia drewna opałowego stosuje się od stuleci, a zasada jest wszędzie ta sama: drewno stabilnie, ręce z dala od ostrza, obciążenie ułożone tak, żeby przecięcie się rozwierało. Gdy zrozumiesz tę zasadę, od razu widzisz, dlaczego piła się zakleszcza, i możesz odpowiednio przełożyć drewno.

Dbaj też o swoją piłę: czyste, suche ostrze z ostrymi zębami pracuje o wiele łatwiej. Piły składane składaj zaraz po użyciu, żeby nikt nie sięgnął w zęby.