Jak dopasować i wybrać plecak

Plecak trekkingowy ma system nośny: stelaż albo usztywnione plecy, które odprowadzają ciężar z korpusu plecaka w dół do pasa biodrowego. Pas biodrowy opiera się na kościach biodrowych i przekazuje obciążenie przez miednicę na mocne nogi. Szelki stabilizują plecak, by nie przechylał się do tyłu, ale nie mają dźwigać większości ciężaru.

Za tym stoi prosta fizyka dźwigni. Im dalej od pleców jest ciężar, tym mocniej ciągnie cię do tyłu. Kompensujesz to, pochylając się do przodu – co męczy plecy i kark. Jeśli ciężar jest blisko ciała, wspólny środek ciężkości pozostaje nad stopami, a ty idziesz bardziej wyprostowany i pewniej.

Pasy stabilizujące górę plecaka – krótkie pasy biegnące od góry szelek do plecaka – przyciągają górną część plecaka do ciała. Pas piersiowy spina szelki, żeby nie rozjeżdżały się na boki. Każdy pas ma więc swoje zadanie i dopiero razem sprawiają, że plecak dobrze leży.

Liczy się nie twój wzrost, lecz długość pleców (długość tułowia). Mierzy się ją od wystającego kręgu szyjnego – wypukłości, którą wyczujesz z tyłu szyi, gdy pochylisz głowę do przodu – w dół do poziomu grzebieni biodrowych, czyli górnej krawędzi kości biodrowych. Najłatwiej z pomocą drugiej osoby: połóż dłonie na biodrach kciukami do tyłu i zmierz od linii między kciukami do kręgu szyjnego.

Rozmiar plecaka dobierz według tej długości albo wyreguluj regulowany system nośny. Wielu producentów oferuje też modele z inaczej wyprofilowanymi szelkami i pasami biodrowymi dla różnych sylwetek. Ważniejsze niż metka jest to, jak plecak leży z obciążeniem.

Co do pojemności: tak duży, jak trzeba, i tak mały, jak się da. Zbyt duży plecak kusi, by go napełnić, a każdy dodatkowy kilogram czujesz pod koniec długiego dnia. Plecak przymierzaj zawsze z realistycznym obciążeniem, nie pusty.

Kolejność ma znaczenie, bo każdy krok opiera się na poprzednim. Najpierw poluzuj wszystkie pasy i załóż załadowany plecak. Potem zapnij pas biodrowy tak, by poduszki obejmowały kości biodrowe – nie brzuch i nie za nisko. Zaciągnij go mocno. Teraz duża część ciężaru powinna już spoczywać na biodrach.

Następnie dociągnij szelki, aż będą leżeć na ramionach bez szczeliny, ale nie odbierały ciężaru pasowi biodrowemu. Potem lekko dociągnij pasy stabilizujące górę plecaka, żeby jego górna część nie odchylała się do tyłu. Kąt około 45 stopni między pasem stabilizującym a szelką to powszechna wskazówka. Na koniec zapnij pas piersiowy trochę poniżej obojczyka.

Potem ruszaj – po płaskim, pod górę i w dół – i poprawiaj ustawienia. W drodze to normalne, że pasy trzeba co jakiś czas lekko dopasowywać: w dół trochę mocniej przy ramionach, przy długich podejściach znów dociągnąć pas biodrowy. Jeśli mrowią cię ręce albo dłonie, szelki często uciskają zbyt mocno; sprawdź pas biodrowy i trochę poluzuj szelki.

Ciężkie rzeczy – jedzenie, wodę, kuchenkę – pakuj blisko pleców i mniej więcej na wysokości łopatek. Lekkie, miękkie rzeczy, jak śpiwór, trafiają na dno, lekkie drobiazgi na zewnątrz. Dzięki temu środek ciężkości jest blisko ciała i nie za nisko.

Wszystko, co wisi na zewnątrz plecaka, kołysze się przy chodzeniu, zahacza o gałęzie i wytrąca z równowagi. Dlatego jak najwięcej pakuj do środka i dociągnij pasy kompresyjne, żeby nic się nie przesuwało. To, czego potrzebujesz w drodze – kurtka przeciwdeszczowa, mapa, przekąski, apteczka – idzie na wierzch albo do klapy.

Przy dłuższych wyprawach warto krytycznie spojrzeć na każdy przedmiot: czy naprawdę tego potrzebuję? Czy jest coś, co może spełniać dwie funkcje? Mniejszy ciężar oszczędza stawy, poprawia równowagę i czyni cię bezpieczniejszym na trudnym terenie.

Ciężki ładunek obciąża kolana, biodra i plecy oraz pogarsza równowagę, zwłaszcza w dół i na śliskim podłożu. Zmniejszaj ciężar wszędzie, gdzie się da, a przy ciężkim bagażu używaj kijków trekkingowych – mogą odciążyć nogi i dają dodatkowe oparcie.

Jeśli noszenie nadal boli mimo dobrego dopasowania, to powód, by przemyśleć plecak, ładunek albo tempo. Uporczywe problemy z plecami lub stawami należą do lekarza; ten wpis nie zastępuje porady lekarskiej.

W małych plecakach dziennych bez nośnego pasa biodrowego zwykle wystarczy ustawić szelki. Dzieci noszą tylko lekkie ciężary i plecak dopasowany do długości ich pleców – za duży plecak dla dorosłych uwiera i zjeżdża. Instrukcja producenta dla konkretnego systemu nośnego zawsze ma pierwszeństwo przed ogólnymi wskazówkami.