Woda morska i słona woda

Nerki regulują, ile soli i wody zostaje w organizmie. Mogą zagęszczać mocz tylko do pewnego stopnia. Woda morska zawiera znacznie więcej soli, niż nerki mogą wydalić bez użycia dodatkowej wody z organizmu. Kto pije wodę morską, traci więc ogółem wodę – odwodnienie się pogłębia.

Dotyczy to także małych ilości oraz „wydłużania” wody słodkiej wodą morską. Każdy łyk przynosi sól, której wydalenie kosztuje dodatkową wodę. Pozorny przyrost płynów to złudzenie.

Podobnie jest z moczem: zawiera sole i produkty przemiany materii, których organizm próbował się pozbyć. Nie zastępuje wody pitnej, a podręczniki przetrwania, takie jak amerykański podręcznik wojskowy FM 3-05.70, wyraźnie przed jednym i drugim ostrzegają.

Sól jest rozpuszczona w wodzie, czyli rozpadła się na pojedyncze, maleńkie cząstki. Dlatego przechodzi przez każdy zwykły filtr: z tkaniny, piasku, ceramiki, włókien kapilarnych czy węgla aktywnego. Chlor, dwutlenek chloru i światło UV zabijają zarazki, ale nie zmieniają zawartości soli. Gotowanie wręcz zwiększa stężenie soli, bo część wody odparowuje.

Wodę słodką z wody słonej dają tylko procesy oddzielające wodę od soli. Jednym jest destylacja – z użyciem ciepła słonecznego w destylatorze słonecznym lub źródła ciepła; drugim jest odwrócona osmoza, w której wodę przepycha się pod wysokim ciśnieniem przez bardzo drobną membranę. Ręczne urządzenia do tego istnieją dla łodzi i tratw ratunkowych; używa się ich zgodnie z instrukcją producenta.

Destylator słoneczny często daje niewiele. Ze źródłem ciepła jest szybciej, ale kosztuje dużo paliwa. Oba są uzupełnieniem najważniejszych źródeł na morzu i na wybrzeżu: wody, którą masz ze sobą, i deszczu, który zbierzesz.

Woda słonawa to mieszanina wody słodkiej i słonej. Występuje głównie w ujściach rzek, lagunach przybrzeżnych i na bagnach, gdzie rzeki spotykają morze, a przypływy wpychają słoną wodę w głąb lądu. Może smakować tylko lekko słono, ale też zawiera rozpuszczoną sól i dlatego jest równie nieodpowiednia do picia.

Zasolenie może się zmieniać wraz z pływami: podczas przypływu słona woda sięga dalej w górę rzeki. Wodę słodką łatwiej znaleźć dalej w górę rzeki, powyżej wpływu pływów. Mapa pomaga oszacować tę strefę.

Nawet prawdziwie słodka woda z rzeki to woda surowa i trzeba ją uzdatnić. Ujścia rzek leżą też często poniżej osiedli, portów lub przemysłu. Zawsze więc sprawdzaj też, co jest powyżej.

Najlepsza strategia to ograniczać utratę wody: szukaj cienia, odpoczywaj zamiast niepotrzebnie pracować, noś okrywającą odzież i przenoś wysiłek na chłodniejsze pory dnia. Każda kropla potu, której nie stracisz, nie musi być uzupełniona.

Łap każdy deszcz – plandekami, prześcieradłami, żaglami i każdym czystym pojemnikiem, jaki masz. Najpierw krótko opłucz powierzchnię zbierającą lub pozwól spłynąć pierwszym kroplom, bo mogą na niej być skorupy soli. Zapasy, które masz ze sobą, zużywaj świadomie, zamiast oszczędzać je aż do wyczerpania.

Jeśli na pokładzie jest urządzenie do odsalania, używaj go zgodnie z instrukcją. Na lądzie może uzupełniać zapasy destylator słoneczny. I pamiętaj: kto jest w niebezpieczeństwie na morzu lub na odludnym wybrzeżu, powinien wezwać pomoc jak najwcześniej – przez radio, telefon lub dostępne sygnały wzywania pomocy.

Nie pij wody morskiej – ani w małych ilościach, ani zmieszanej, ani przegotowanej. Dotyczy to także sytuacji, gdy pragnienie jest bardzo silne. Mocz też nie jest jej zamiennikiem.

Objawy ostrzegawcze odwodnienia to pragnienie, ciemny i rzadki mocz, ból głowy, zmęczenie i zawroty głowy. Splątanie, silne zawroty głowy lub zaburzona świadomość to poważne oznaki: wtedy jak najszybciej potrzebna jest pomoc medyczna pod lokalnym numerem alarmowym (112 w UE). Ten tekst nie jest poradą medyczną.

Nie polegaj na mitach, takich jak to, że można „przyzwyczaić się” do słonej wody albo że gotowanie lub filtr outdoorowy usuwa sól. Oba są fałszywe.