Klimat i ekstremalne środowiska

Materiały

• Kurtka przeciwdeszczowa i wiatroszczelna
• Sucha odzież na zmianę – Ciepła warstwa, czapka, rękawice – nawet latem
• Mapa topograficzna
• Latarka czołowa / latarka
• telefon komórkowy – Naładowany, z powerbankiem

Kroki

1. 1

   Sprawdź pogodę w górach

   Przeczytaj prognozę pogody dla gór wieczorem poprzedniego dnia i rano: ryzyko burz, wiatr, granica zera, widoczność. Niepewna prognoza oznacza krótszą wycieczkę.

2. 2

   Wyznacz godzinę zawrócenia

   Przed wyruszeniem ustal stałą godzinę, o której zawrócisz, bez względu na to, jak blisko jest cel. Gdy możliwe są burze, startuj wcześnie.

3. 3

   Obserwuj w drodze

   Regularnie obserwuj niebo: szybko rosnące chmury kłębiaste, wzmagający się wiatr, spadek temperatury i nadciągająca mgła to sygnały ostrzegawcze.

4. 4

   Decyduj zamiast liczyć na szczęście

   Przy objawach ostrzegawczych, wyczerpaniu w grupie lub opóźnieniach zawróć albo wybierz zaplanowaną drogę odwrotu. Tempo wyznacza najsłabszy członek grupy.

5. 5

   Schodź bezpiecznie

   Nie spiesz się ze schodzeniem; najwięcej upadków zdarza się ze zmęczenia. Załóż ochronę przed pogodą, zanim zmokniesz lub zmarzniesz.

6. 6

   Wezwij pomoc

   W razie urazu, utraty orientacji lub hipotermii zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (w UE 112) albo użyj alpejskiego sygnału wzywania pomocy, jeśli nie ma zasięgu.

Częste błędy

• ×Nie wyznaczać godziny zawrócenia
• ׄJeszcze tylko na szczyt” mimo chmur burzowych
• ×Wyruszać latem bez ciepłej warstwy
• ×Startować zbyt późno w ciągu dnia
• ×Rozdzielać grupę podczas zejścia

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak szkolenia z wypraw wysokogórskich, wspinaczki i lodowców
• –Brak leczenia choroby wysokościowej i hipotermii

Źródła

1. [1]

   The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition

2. [2]

   NOAA National Weather Service (USA): Lightning Safety

   https://www.weather.gov/safety/lightning-tips

3. [3]

   ICAR – International Commission for Alpine Rescue: International Commission for Alpine Rescue (ICAR) – recommendations and information (organisation website)

   https://www.alpine-rescue.org/

4. [4]

   Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.10.002

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-mountain-weather

Materiały

• Sucha odzież na zmianę – Zapasowe rękawice, czapka, suche skarpety
• Butelka termiczna z podwĂłjnÄ… Ĺ›cianÄ… – Ciepły napój; woda inaczej zamarznie
• Latarka czołowa / latarka – Krótkie dni
• Mata do spania(opcjonalnie) – Jako podkładka do siedzenia na postoju i w razie awarii
• Koc ratunkowy(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Planuj krótko, startuj wcześnie

   Czas marszu w śniegu planuj z dużym zapasem, a wycieczkę zaplanuj tak, żeby skończyła się wyraźnie przed zmrokiem.

2. 2

   Czytaj komunikat lawinowy

   W górach czytaj regionalny komunikat lawinowy. W Europie służby ostrzegawcze stosują wspólną pięciostopniową skalę zagrożenia. Nie zastępuje ona oceny na miejscu, do której potrzebne jest przeszkolenie.

3. 3

   Dopasowuj warstwy

   Ruszaj w lekkim chłodzie, na podejściach zdejmuj warstwy, żeby się nie pocić, a podczas postoju od razu zakładaj ciepłą warstwę.

4. 4

   Jedz i pij

   Jedz regularnie i pij ciepłe napoje; zimno i marsz w śniegu zużywają dużo energii. Chroń napoje przed zamarznięciem w butelkach izolowanych.

5. 5

   Trzymaj akumulatory w cieple

   Telefon, czołówkę i zapasowe baterie noś blisko ciała; na mrozie ich pojemność wyraźnie spada.

6. 6

   Uważajcie na siebie nawzajem

   Obserwujcie się nawzajem pod kątem białych plam na twarzy, drżenia i zmian w zachowaniu. Zawróć wcześnie, jeśli ktoś jest bardzo zmarznięty.

Częste błędy

• ×Przenoszenie letnich czasów marszu na zimę
• ×Pocenie się w bawełnianej odzieży
• ×Ignorowanie komunikatu lawinowego, bo świeci słońce
• ×Pozwalanie, by telefon wychładzał się w zewnętrznej kieszeni
• ×Skracanie drogi przez zamarznięte jezioro

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak szkolenia lawinowego i oceny pokrywy śnieżnej
• –Brak leczenia wychłodzenia lub odmrożeń

Źródła

1. [1]

   European Avalanche Warning Services (EAWS): European Avalanche Danger Scale

   https://www.avalanches.org/standards/avalanche-danger-scale/

2. [2]

   Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.10.002

3. [3]

   The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-snow-winter

Materiały

• Łopata do śniegu – Część wyposażenia ratunkowego – ma sens tylko po szkoleniu

Kroki

1. 1

   Przejdź szkolenie

   Zrób kurs lawinowy w klubie alpejskim, szkole górskiej lub podobnej organizacji i regularnie go odświeżaj.

2. 2

   Czytaj komunikat

   Przed każdą zimową wyprawą przeczytaj aktualny regionalny komunikat lawinowy: stopień zagrożenia, problemy lawinowe, zagrożone wysokości i wystawy stoków.

3. 3

   Unikaj niejasnego terenu

   Bez szkolenia trzymaj się oczyszczonych tras zimowych i zabezpieczonych tras narciarskich. Przestrzegaj zamknięć i znaków ostrzegawczych.

4. 4

   Ćwicz z wyposażeniem ratunkowym

   Detektor lawinowy, sonda i łopata należą do jednego zestawu i trzeba ich regularnie ćwiczyć.

5. 5

   Zawrócenie jako opcja

   Sygnały ostrzegawcze, takie jak świeże lawiny, dźwięk „wumm” osiadającego śniegu lub pęknięcia biegnące po śniegu, są powodem do zawrócenia.

Częste błędy

• ×Kupowanie sprzętu zamiast zrobienia szkolenia
• ×Traktowanie śladów innych osób jako dowodu bezpieczeństwa
• ×Czytanie komunikatu tylko pod kątem stopnia zagrożenia
• ×Odpoczywanie pod stromymi stokami

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak oceny trasy lub stoku
• –Brak instrukcji poszukiwania zasypanych osób

Źródła

1. [1]

   European Avalanche Warning Services (EAWS): European Avalanche Danger Scale

   https://www.avalanches.org/standards/avalanche-danger-scale/

2. [2]

   The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition

3. [3]

   ICAR – International Commission for Alpine Rescue: International Commission for Alpine Rescue (ICAR) – recommendations and information (organisation website)

   https://www.alpine-rescue.org/

4. [4]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-avalanche-terrain

Materiały

• Lina – Tylko jako członek wyszkolonego zespołu powiązanego liną

Kroki

1. 1

   Szkolenie lub przewodnik

   Ukończ kurs wysokogórski w klubie alpejskim lub szkole górskiej albo wynajmij certyfikowanego przewodnika górskiego.

2. 2

   Pytaj o warunki

   Gospodarze schronisk, przewodnicy i regionalne instytucje znają aktualne warunki; lodowce zmieniają się z roku na rok.

3. 3

   Korzystaj z zabezpieczonych ofert

   Jeśli chcesz tylko poznać lodowiec: skorzystaj z wycieczek z przewodnikiem albo z oznakowanych, zabezpieczonych ścieżek i szanuj ogrodzenia.

4. 4

   Uwzględnij porę dnia

   Mosty śnieżne są zwykle mocniejsze w chłodzie wczesnego ranka; wraz z ociepleniem w ciągu dnia przybywa wody roztopowej i spadających kamieni.

Częste błędy

• ×Traktowanie lodowca jak pola śnieżnego
• ×Zabieranie liny bez znajomości technik ratunkowych
• ×Robienie zdjęć we wnętrzu czoła lodowca
• ׌lepe podążanie śladami innych osób

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez technik linowych i ratowniczych
• –Bez opisów tras

Źródła

1. [1]

   The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition

2. [2]

   ICAR – International Commission for Alpine Rescue: International Commission for Alpine Rescue (ICAR) – recommendations and information (organisation website)

   https://www.alpine-rescue.org/

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-glacier-travel

Kroki

1. 1

   Zasięgnij porady z wyprzedzeniem

   Przed podróżą na dużą wysokość zasięgnij porady lekarza, zwłaszcza jeśli masz choroby przewlekłe.

2. 2

   Wchodź powoli

   Wilderness Medical Society zaleca, aby powyżej ok. 3000 m wysokość noclegu nie rosła o więcej niż ok. 500 m dziennie, z dniem odpoczynku co trzy do czterech dni.

3. 3

   Rozpoznaj objawy

   Ból głowy razem z mdłościami, brakiem apetytu, zmęczeniem, zawrotami głowy lub słabym snem po wejściu na wysokość traktuj jako możliwą chorobę wysokościową – nie zbywaj go jako przeziębienia.

4. 4

   Zatrzymaj się

   Przy objawach nie idź wyżej, odpocznij i powiedz o tym towarzyszom.

5. 5

   Schodź w dół

   Jeśli objawy się nasilają lub pojawiają się sygnały alarmowe, schodź w dół – w miarę możliwości w towarzystwie – i szukaj pomocy.

Częste błędy

• ×Dalsza wędrówka mimo objawów, bo tak mówi plan
• ×Pozwolenie choremu na samotne schodzenie
• ×Mylenie kondycji z tolerancją wysokości
• ×Przylot samolotem prosto na dużą wysokość bez dni odpoczynku

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez leków i dawek
• –Bez diagnozy

Źródła

1. [1]

   Wilderness Medical Society – Wilderness & Environmental Medicine (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Prevention and Treatment of Acute Altitude Illness: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.04.006

2. [2]

   Centers for Disease Control and Prevention: CDC Yellow Book: Health Information for International Travel

   https://www.cdc.gov/yellow-book/

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-high-altitude

Materiały

• Śpiwór – Przystosowany do spodziewanych najniższych temperatur
• Mata do spania
• Kuchenka

Kroki

1. 1

   Zdobywaj doświadczenie

   Krok po kroku: zimowe wyjazdy z noclegiem, potem kilkudniowe wyprawy w zimne regiony, a na końcu wyprawa polarna z przewodnikiem.

2. 2

   Zrób szkolenie

   Zrób kursy biwakowania zimą, ochrony przed zimnem, nawigacji przy słabej widoczności i łączności awaryjnej.

3. 3

   Testuj sprzęt jako system

   Przetestuj wcześniej odzież, system do spania, kuchenkę i rękawice w prawdziwym mrozie – razem z obsługą wszystkiego w rękawicach.

4. 4

   Wyjaśnij przepisy i zezwolenia

   Wiele obszarów polarnych ma wymogi dotyczące zezwoleń, ubezpieczenia lub wyposażenia. Zapytaj władze i organizatorów.

5. 5

   Zostaw plan awaryjny

   Zostaw trasę, harmonogram, środki łączności i godziny kontaktu zaufanej osobie.

Częste błędy

• ×Wyprawa polarna jako pierwsze zimowe doświadczenie
• ×Testowanie sprzętu dopiero na miejscu
• ×Zapominanie o kontroli twarzy w grupie
• ×Poleganie na zasięgu telefonu
• ×Uważanie letniej tundry za łatwą do przejścia

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez planowania wypraw
• –Bez leczenia uszkodzeń zimnem
• –Bez informacji prawnych o zezwoleniach

Źródła

1. [1]

   Wilderness Medical Society – Wilderness & Environmental Medicine (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Prevention and Treatment of Frostbite: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.05.002

2. [2]

   Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.10.002

3. [3]

   Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival

4. [4]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-polar-tundra

Materiały

• Detektor lawinowy
• Łopata do śniegu
• telefon komórkowy

Kroki

1. 1

   Przejdź szkolenie

   Zrób kurs lawinowy w klubie alpejskim, szkole górskiej lub u przewodników i co sezon ćwicz ratownictwo kolegi.

2. 2

   Czytaj komunikat

   Zrozum stopień zagrożenia, problemy lawinowe oraz szczególnie niebezpieczne ekspozycje i wysokości i odpowiednio dostosuj plan.

3. 3

   Sprawdź sprzęt

   Detektor lawinowy włączony i sprawdzony, łopata i sonda w plecaku, telefon naładowany.

4. 4

   Zacznij z przewodnikiem

   Pierwsze dni poza trasami jedź z przewodnikiem górskim i ucz się oceny terenu.

5. 5

   Zjeżdżajcie pojedynczo, zbierajcie się w bezpiecznych miejscach

   Na stromych stokach zjeżdżajcie pojedynczo, zbierajcie się w miejscach poza możliwymi torami lawin, utrzymujcie kontakt wzrokowy.

Częste błędy

• ×Traktowanie cudzych śladów jako znaku bezpieczeństwa
• ×Wjazd tylko na chwilę obok trasy bez sprzętu
• ×Zjeżdżanie po zamkniętych obszarach
• ×Wszyscy wjeżdżają na stok naraz
• ×Nieczytanie komunikatu

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak oceny zagrożenia lawinowego
• –Nie zastępuje kursu i przewodnika

Źródła

1. [1]

   European Avalanche Warning Services (EAWS): European Avalanche Danger Scale

   https://www.avalanches.org/standards/avalanche-danger-scale/

2. [2]

   ICAR – International Commission for Alpine Rescue: International Commission for Alpine Rescue (ICAR) – recommendations and information (organisation website)

   https://www.alpine-rescue.org/

3. [3]

   The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition

4. [4]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-off-piste

Materiały

• Kapelusz przeciwsłoneczny z rondem
• Pojemnik na wodę do kontaktu z żywnością(opcjonalnie) – Rezerwa wody w pojeździe
• butelka PET (przezroczysta, maks. 2 litry) – Dość pojemników na planowaną ilość wody
• Tarp(opcjonalnie) – Jako dawca cienia

Kroki

1. 1

   Zaplanuj wodę

   Planuj zapotrzebowanie na wodę z zapasem na upał i wysiłek, dolicz rezerwę i licz tylko na znane, aktualnie potwierdzone punkty z wodą.

2. 2

   Wykorzystaj chłodne godziny

   Chodź lub pracuj wcześnie rano i późnym popołudniem, w południowym upale odpoczywaj w cieniu.

3. 3

   Osłoń skórę

   Luźna, jasna odzież z długimi rękawami, kapelusz z szerokim rondem i okulary przeciwsłoneczne chronią lepiej niż odkryta skóra.

4. 4

   Pij regularnie

   Pij regularnie, nie tylko gdy jesteś spragniony, i jedz słone jedzenie, gdy mocno się pocisz. Pij wodę zamiast oszczędzać ją w plecaku.

5. 5

   Wybierz bezpieczne miejsce na obóz

   Nie rozbijaj obozu w suchych korytach rzek ani w zagłębieniach; wybierz podwyższone miejsca z dala od rowów i koryt odpływu.

6. 6

   Zostań przy pojeździe

   Przy awarii w odległym terenie z reguły zostań przy pojeździe: daje cień i łatwiej cię znaleźć. Wcześniej zostaw komuś swoją trasę.

Częste błędy

• ×Racjonowanie wody aż do odwodnienia
• ×Wędrowanie w południowym upale
• ×Biwakowanie w suchym korycie rzeki
• ×Ufanie źródłu ze starej mapy
• ×Opuszczenie pojazdu, by szukać pomocy pieszo

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak stałych ilości wody
• –Brak leczenia chorób z przegrzania wykraczającego poza pierwszą pomoc

Źródła

1. [1]

   World Health Organization: Heat and health (fact sheet)

   https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-heat-and-health

2. [2]

   Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-hot-dry

Materiały

• Latarka czołowa / latarka
• Mata do spania
• Koc ratunkowy(opcjonalnie)
• Warstwa bazowa

Kroki

1. 1

   Pakuj się na oba ekstrema

   Zaplanuj ochronę przed słońcem na dzień oraz ciepłą warstwę, czapkę i matę do spania na noc.

2. 2

   Wejdź w noc suchy

   Wieczorem zmień lub wysusz przepoconą odzież, zanim zrobi się zimno.

3. 3

   Wybierz miejsce na obóz

   Lekko podwyższone miejsce, poza wadi i zagłębieniami, w miarę możliwości osłonięte od wiatru.

4. 4

   Marsz nocny tylko zaplanowany

   Jeśli idziesz nocą, by uniknąć upału: znana trasa, latarka czołowa, zapasowe baterie, kompas, trzymaj grupę razem.

Częste błędy

• ×Zabranie tylko lekkiej letniej odzieży
• ×Spanie w suchym korycie rzeki
• ×Zakładanie butów rano bez sprawdzenia
• ×Chodzenie nocą bez światła

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak danych o temperaturach na konkretnych pustyniach
• –Brak rozpoznawania zwierząt

Źródła

1. [1]

   Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival

2. [2]

   Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.10.002

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-desert-night

Materiały

• Kapelusz przeciwsłoneczny z rondem
• Termometr do lodówki i zamrażarki(opcjonalnie) – Miej na oku temperaturę w pomieszczeniach

Kroki

1. 1

   Korzystaj z ostrzeżeń

   Stosuj się do ostrzeżeń przed upałem wydawanych przez służbę pogodową lub urzędy zdrowia i odpowiednio planuj dzień.

2. 2

   Osłaniaj w dzień

   W ciągu dnia trzymaj okna zamknięte i osłaniaj je od zewnątrz (rolety, markizy); zasłony w środku pomagają mniej.

3. 3

   Wietrz nocą

   Wietrz na przestrzał w najchłodniejszych godzinach: późnym wieczorem i wcześnie rano.

4. 4

   Poznaj chłodne miejsca

   Korzystaj z najchłodniejszego pomieszczenia w domu; poznaj chłodne miejsca publiczne, takie jak biblioteki, kościoły lub wyznaczone punkty schłodzenia.

5. 5

   Dbajcie o siebie nawzajem

   Codziennie sprawdzaj, jak się mają krewni i sąsiedzi mieszkający samotnie; przypominaj im o piciu.

Częste błędy

• ×Otwieranie okien w dzień, gdy na zewnątrz jest goręcej
• ×Planowanie ciężkich prac na południe
• ×Zapominać o samotnie mieszkających sąsiadach
• ×Poleganie wyłącznie na wentylatorze, gdy jest bardzo gorąco

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak danych o temperaturach w konkretnych miastach
• –Brak leczenia medycznego

Źródła

1. [1]

   U.S. Environmental Protection Agency (EPA): Learn About Heat Islands

   https://www.epa.gov/heatislands/learn-about-heat-islands

2. [2]

   World Health Organization: Heat and health (fact sheet)

   https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-heat-and-health

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-urban-heat-island

Materiały

• Mapa topograficzna
• telefon komórkowy

Kroki

1. 1

   Sprawdź zagrożenie pożarowe

   Przed wyprawą sprawdź stopień zagrożenia pożarowego i prognozę wiatru w służbie pogodowej lub leśnej. W dni z bardzo wysokim zagrożeniem i silnym wiatrem odłóż wyprawy w wysoką trawę.

2. 2

   Żadnych źródeł zapłonu

   Żadnego otwartego ognia ani papierosów, pojazdy parkuj tylko na utwardzonym lub gołym gruncie. Szklane butelki i śmieci zabieraj ze sobą.

3. 3

   Zapamiętaj drogi ucieczki

   W drodze zawsze wiedz, gdzie jest najbliższa droga, woda lub goły teren i skąd wieje wiatr.

4. 4

   Reaguj wcześnie, gdy widzisz dym

   Nie obserwuj dymu, odchodź: w poprzek wiatru lub pod wiatr, w stronę obszarów z niewielką ilością paliwa i w stronę dróg. Zadzwoń po służby ratunkowe i podaj swoją lokalizację.

   Nie uciekaj do zagłębień, rynien terenowych ani pod górę – ogień biegnie tam szczególnie szybko.

5. 5

   Stosuj się do poleceń

   Natychmiast wykonuj polecenia ewakuacji i zostawiaj drogi wolne dla pojazdów ratunkowych.

Częste błędy

• ×Obserwowanie lub fotografowanie ognia z bliska
• ×Uważanie pożaru trawy za niegroźny, bo płomienie są niskie
• ×Parkowanie na suchej łące
• ×Ucieczka pod górę
• ×Wyruszenie zbyt późno

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji gaszenia pożaru
• –Bez przepisów o zakazach rozpalania ognia w poszczególnych krajach

Źródła

1. [1]

   Deutscher Wetterdienst (DWD): Waldbrandgefahrenindex (WBI)

   https://www.dwd.de/DE/leistungen/waldbrandgef/waldbrandgef.html

2. [2]

   USDA Forest Service / Ad Council / National Association of State Foresters: Campfire Safety (Smokey Bear wildfire prevention campaign)

   https://smokeybear.com/campfire-safety

3. [3]

   U.S. Environmental Protection Agency (EPA) with partner agencies: Wildfire Smoke: A Guide for Public Health Officials

   https://www.airnow.gov/publications/wildfire-smoke-guide/wildfire-smoke-a-guide-for-public-health-officials/

4. [4]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-grassland-fire

Materiały

• Hamak(opcjonalnie)
• Tarp
• Worek wodoszczelny
• Sucha odzież na zmianę – Jeden suchy zestaw tylko na noc

Kroki

1. 1

   Załatw sprawy medycyny podróży

   Zasięgnij porady medycyny podróży z dużym wyprzedzeniem przed wyjazdem: szczepienia, ochrona przed komarami, woda pitna.

2. 2

   Dostosuj tempo

   W pierwszych dniach idź wolniej, zaplanuj przerwy w cieniu, a wymagające odcinki pokonuj w chłodniejszych godzinach porannych.

3. 3

   Pij i uzdatniaj wodę

   Pij regularnie; wodę z potoków i deszczu uzdatnij przed piciem.

4. 4

   Trzymaj suchy zestaw na noc

   W dzień idź w mokrych ubraniach, ale jeden komplet odzieży trzymaj suchy w wodoszczelnym worku, wyłącznie do obozu i snu. Wieczorem susz stopy i je sprawdzaj.

5. 5

   Obóz nad ziemią

   Wybierz podwyższone miejsce z dala od rzek i martwych drzew; hamak z moskitierą i tarpem chroni przed mokrym gruntem i pełzającymi stworzeniami.

6. 6

   Uwzględnij wczesny zmrok

   W pobliżu równika dzień trwa przez cały rok około dwunastu godzin, a zmierzch jest krótki. Rozbij obóz z wyprzedzeniem.

Częste błędy

• ×Iść we własnym, domowym tempie
• ×Polegać wyłącznie na pragnieniu
• ×Pozwolić, żeby cała odzież zamokła
• ×Rozbić obóz na brzegu rzeki
• ×Schodzić ze szlaku bez przewodnika

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak zaleceń dotyczących szczepień i leków
• –Brak rozpoznawania roślin i zwierząt

Źródła

1. [1]

   Centers for Disease Control and Prevention: CDC Yellow Book: Health Information for International Travel

   https://www.cdc.gov/yellow-book/

2. [2]

   Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Prevention and Treatment of Heat Illness: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2018.10.004

3. [3]

   Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival

4. [4]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-tropical-humid

Materiały

• Kijki trekkingowe – Do sprawdzania podłoża
• telefon komórkowy – W wodoszczelnym opakowaniu
• Mapa topograficzna

Kroki

1. 1

   Zaplanuj ścieżki

   Wybierz trasę po oznakowanych ścieżkach i kładkach; ustal trasę powrotu i ramy czasowe i powiedz o nich komuś.

2. 2

   Czytaj teren

   Sygnałami ostrzegawczymi są bardzo zielone, gładkie płaty, otwarta woda między poduszkami mchu i grunt, który się trzęsie. Sprawdzaj teren przed sobą kijem.

3. 3

   Zawróć, gdy jest mgła

   Mgła szybko odbiera widoczność na torfowisku. Zawróć na czas albo poczekaj na ścieżce tam, gdzie jesteś.

4. 4

   Gdy zapadasz się

   Zatrzymaj się, odchyl się do tyłu, użyj plecaka, żeby rozłożyć ciężar, i powoli uwalniaj nogi, jedną po drugiej. Towarzysze zostają na twardym gruncie i podają kij.

5. 5

   Sprowadź pomoc

   Jeśli nie możesz się uwolnić albo robi ci się zimno: wezwij pomoc i opisz miejsce jak najdokładniej.

Częste błędy

• ×Skracanie drogi przez zielony teren
• ×Wyprawa samemu i bez telefonu
• ×Dalsze iście we mgle
• ×Gwałtowne wierzganie przy zapadaniu się
• ×Wchodzenie na bagno jako pomocnik

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak szkolenia ratowniczego
• –Brak informacji o poszczególnych obszarach

Źródła

1. [1]

   Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival

2. [2]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-wetlands-bogs

Materiały

• Kurtka przeciwdeszczowa i wiatroszczelna
• Worek wodoszczelny
• Sucha odzież na zmianę – Tylko do obozu i spania
• Tarp(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Pakuj wodoszczelnie

   Śpiwór, odzież na noc i elektronikę trzymaj w osobnych wodoodpornych workach. Sam plecak nigdy nie jest wodoszczelny.

2. 2

   Dostosowuj warstwy

   Podczas marszu ubieraj się raczej chłodno, żeby pot nie przemoczył odzieży od środka; na postojach od razu załóż ciepłą warstwę pod kurtkę przeciwdeszczową.

3. 3

   Wybierz miejsce na obóz

   Miejsce lekko podwyższone, nie w zagłębieniach ani przy strumieniach, nie pod martwym drewnem. Najpierw rozwieś płachtę (tarp), a namiot lub miejsce do spania urządź pod nią.

4. 4

   Chroń suchy komplet

   W obozie przebierz się w suche ubrania, a rano znów w mokre. Dzięki temu ubrania na noc pozostają suche.

5. 5

   Jedz i pij

   Regularnie jedz i pij ciepłe rzeczy – ciało potrzebuje energii, by wytwarzać ciepło.

6. 6

   Zaplanuj trasę alternatywną

   Wcześniej sprawdź przeprawy przez strumienie i odcinki stoków; jeśli woda rośnie, zmień plan lub odwołaj wyprawę.

Częste błędy

• ×Noszenie całej odzieży naraz i pozwalanie jej wszystkiej zmoknąć
• ×Mocne pocenie się w kurtce przeciwdeszczowej
• ×Rozbicie obozu w zagłębieniu terenu
• ×Przekraczanie strumieni w czasie wezbrania
• ×Zbyt mało jedzenia, bo gotowanie w deszczu jest uciążliwe

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak leczenia medycznego
• –Bez danych o stanie wód i stabilności stoków

Źródła

1. [1]

   Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.10.002

2. [2]

   Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival

3. [3]

   NOAA National Weather Service (USA): Turn Around Don't Drown

   https://www.weather.gov/safety/flood-turn-around-dont-drown

4. [4]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-long-wet-periods

Materiały

• telefon komórkowy – W wodoszczelnym opakowaniu
• Gwizdek sygnalizacyjny(opcjonalnie)
• Sucha odzież na zmianę(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Sprawdź pływy

   Przed spacerami po plaży i wybrzeżu sprawdź lokalną tabelę pływów. Pływy zmieniają się codziennie i różnią się między sąsiednimi miejscowościami.

2. 2

   Zabezpiecz drogę powrotną

   Zaplanuj najpóźniejszą godzinę rozpoczęcia powrotu i znaj wyjścia z plaży (schody, ścieżki). Nie chodź pod klifami, do których dochodzi woda.

3. 3

   Korzystaj ze strzeżonych plaż

   Pływaj w wyznaczonych strefach, przestrzegaj flag ostrzegawczych i tablic oraz stale pilnuj dzieci.

4. 4

   Rozpoznawaj prądy wsteczne

   Oznakami prądów wstecznych mogą być spokojniejsze pasy wody między łamiącymi się falami, zabarwiona woda lub piana dryfująca w stronę morza. Unikaj takich miejsc.

5. 5

   W wodzie: unoś się

   Jeśli niespodziewanie wpadniesz do wody lub porwie cię prąd: najpierw połóż się na plecach i unoś się na wodzie, aby uspokoić oddech, potem płyń równolegle do brzegu lub machaj, wzywając pomocy.

6. 6

   Wezwij pomoc

   W razie wypadku zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE) lub do straży przybrzeżnej i opisz miejsce jak najdokładniej.

Częste błędy

• ×Korzystanie z tabeli pływów dla innego miejsca
• ×Obchodzenie cypla podczas przypływu
• ×Płynięcie pod prąd wsteczny
• ×Obserwowanie fal z mola podczas sztormu
• ×Wskakiwanie do wody za osobą w wodzie

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak danych o pływach
• –Brak szkolenia ratowniczego

Źródła

1. [1]

   NOAA National Weather Service (USA), Wilmington NC office: Rip Currents

   https://www.weather.gov/ilm/ripcurrents

2. [2]

   Royal National Lifeboat Institution (RNLI), UK: Respect the Water – Float to Live

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-coast-tides

Materiały

• Mapa topograficzna
• Kijki trekkingowe(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Zaplanuj przeprawy z wyprzedzeniem

   Planując wyprawę, szukaj mostów i kładek. Tam, gdzie potrzebna byłaby przeprawa bez mostu, uznaj wyprawę za nieodpowiednią, jeśli spodziewany jest deszcz lub topnienie śniegu.

2. 2

   Zatrzymaj się na brzegu

   Nie wchodź do wody pod wpływem impulsu. Obserwuj poziom wody, jej kolor, hałas, niesione szczątki i teren w dole rzeki.

3. 3

   Sprawdź kryteria wykluczające

   Powyżej kolan, szybko, mętnie, z niesionymi odpadkami, z przeszkodami lub uskokami w dole rzeki, samotnie, wychłodzony lub niepewny – wtedy nie przechodź.

4. 4

   Skorzystaj z alternatyw

   Poszukaj mostu w górę lub w dół rzeki, zmień trasę, zawróć albo poczekaj. Potoki zasilane topniejącym śniegiem lub lodowcem często niosą mniej wody wcześnie rano; po deszczu poziom zwykle znów opada.

5. 5

   Tylko gdy to nieuniknione i woda wyraźnie płytka

   Jeśli przeprawa jest nieunikniona, a woda wyraźnie płytka i wolna: odepnij pas biodrowy i pas piersiowy plecaka, zostaw buty na nogach, podpieraj się kijami i przechodź w szerokim, spokojnym miejscu.

   W razie wątpliwości nie przechodź. Techniki grupowe i asekuracja liną należą do kursu.

Częste błędy

• ×Oceniane głębokości na oko
• ×Uleganie presji grupy, bo wszyscy chcą iść dalej
• ×Przeprawa z zapiętym pasem biodrowym
• ×Przechodzenie przez rumowisko boso
• ×Przywiązywanie liny do ciała

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak technik linowych i technik wodnych dla rzek górskich
• –Brak instrukcji ratowania osób w wodzie

Źródła

1. [1]

   The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition

2. [2]

   NOAA National Weather Service (USA): Turn Around Don't Drown

   https://www.weather.gov/safety/flood-turn-around-dont-drown

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-river-crossing

Materiały

• telefon komórkowy
• Lina(opcjonalnie) – Do rzucania z brzegu

Kroki

1. 1

   Sprawdź, czy lód jest udostępniony

   Stosuj się do lokalnych komunikatów, znaków i zezwoleń organów. Bez zezwolenia nie wchodź na lód.

2. 2

   W wodzie: uspokój oddech

   Trzymaj głowę nad wodą i nie walcz od razu gwałtownie, aż ustąpi łapanie powietrza.

3. 3

   Zawróć tą samą drogą

   Obróć się w stronę, z której przyszedłeś; tam lód już wcześniej wytrzymał.

4. 4

   Wysuń się płasko

   Szeroko rozłóż ramiona na lodzie, poruszaj nogami, aby ułożyć się poziomo, i wysuń się płasko na lód.

5. 5

   Odtocz się, nie wstawaj

   Leżąc na lodzie, odtocz się lub odczołgaj od przerębla i wstań dopiero na bezpiecznym gruncie. Potem natychmiast zadbaj o pomoc i ciepło.

Częste błędy

• ×Ocenianie lodu po kolorze lub po mrozie z ostatnich dni
• ×Chodzenie grupą blisko siebie
• ×Wchodzenie na lód za osobą, która się załamała
• ×Wstawanie od razu po wyjściu z wody
• ×Kontynuowanie wyprawy po wpadnięciu do wody bez kontroli lekarskiej

Ograniczenia i ryzyka

• –Grubość lodu to nie przepustka – decyduje lokalne udostępnienie
• –Brak szkolenia z ratownictwa lodowego

Źródła

1. [1]

   Royal National Lifeboat Institution (RNLI), UK: Respect the Water – Float to Live

2. [2]

   Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update

   https://doi.org/10.1016/j.wem.2019.10.002

3. [3]

   Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft e. V. (DLRG): Eisregeln der DLRG

   https://niedersachsen.dlrg.de/informieren/baderegeln-schwimmabzeichen/eisregeln/

4. [4]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-lake-ice

Materiały

• telefon komórkowy – W wodoszczelnym opakowaniu
• Morska radiostacja VHF(opcjonalnie)
• Osobista radiopława ratunkowa (PLB)(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Trzymaj się z dala od krawędzi

   Trzymaj się ścieżek, szanuj ogrodzenia, nie podchodź do krawędzi dla zdjęć.

2. 2

   Unikaj podnóża klifu

   Nie odpoczywaj bezpośrednio pod klifami (osuwanie się skał) i sprawdź pływy, zanim ruszysz plażą pod klifami.

3. 3

   Zaplanuj pobyt na wyspie

   Zostaw zapas czasu na odwołane promy, zabierz zapasy i leki na kilka dodatkowych dni i śledź prognozę pogody.

4. 4

   Na wodzie

   Noś kamizelkę ratunkową, powiedz komuś, jaką trasą idziesz i kiedy wrócisz, a środki łączności miej w wodoszczelnym opakowaniu.

Częste błędy

• ×Podchodzenie do krawędzi klifu, żeby zrobić zdjęcie
• ×Piknik u podnóża klifu
• ×Planowanie powrotu ostatnim promem bez zapasu czasu
• ×Brak kamizelki ratunkowej na łodzi

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak wiedzy żeglarskiej
• –Brak danych o pływach

Źródła

1. [1]

   Royal National Lifeboat Institution (RNLI), UK: Respect the Water – Float to Live

2. [2]

   International Maritime Organization (IMO) (1972): Convention on the International Regulations for Preventing Collisions at Sea, 1972 (COLREGs) – Annex IV: Distress signals

   https://www.imo.org/en/About/Conventions/Pages/COLREG.aspx

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-cliffs-islands-sea

Materiały

• Mapa topograficzna – Ścieżki i drogi leśne często trudno odróżnić
• Kompas płytkowy
• Latarka czołowa / latarka – W lesie ściemnia się wcześniej

Kroki

1. 1

   Sprawdź pogodę i ostrzeżenia

   Przed wycieczką sprawdź ostrzeżenia o wichurach, burzach i zagrożeniu pożarowym. Przy ostrzeżeniu przed wichurą wybierz trasę bez lasu albo przełóż wyjście.

2. 2

   Utrzymuj orientację świadomie

   W lesie często brakuje widoku na dalekie punkty. Regularnie śledź swoje położenie na mapie, świadomie potwierdzaj rozwidlenia dróg i zapamiętuj charakterystyczne elementy terenu.

3. 3

   Na postoju spójrz w górę

   Na postoje i obozy sprawdzaj, czy nie ma martwych gałęzi, przechylonych lub połamanych drzew oraz drzew z odsłoniętym systemem korzeniowym. Unikaj takich miejsc.

4. 4

   Sprawdź podłoże

   Zagłębienia mogą wypełnić się wodą podczas deszczu, a brzegi strumieni mogą zostać zalane. Wybieraj lekko podwyższony, równy teren.

5. 5

   Przestrzegaj przepisów o ogniu

   Rozpalaj ogień tylko tam, gdzie jest to dozwolone, i dokładnie go gaś. W suchych okresach zrezygnuj z otwartego ognia.

6. 6

   Sprawdź się po wycieczce

   Obejrzyj ciało pod kątem kleszczy, zwłaszcza zgięcia kolan, pachwiny, pachy, a u dzieci głowę i linię włosów.

Częste błędy

• ×Rozbijanie namiotu pod martwym świerkiem
• ×Wchodzenie do lasu mimo ostrzeżenia przed wichurą
• ×Polegać na drogach leśnych przy orientacji
• ×Rozpalać ogień w okresie suszy
• ×Zapomnieć o sprawdzeniu pod kątem kleszczy

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak rozpoznawania roślin i grzybów
• –Brak informacji prawnych o wstępie do lasu i przepisach o ogniu

Źródła

1. [1]

   Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival

2. [2]

   NOAA National Weather Service (USA): Lightning Safety

   https://www.weather.gov/safety/lightning-tips

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-forest

Materiały

• Radio na baterie lub na korbkę
• Latarka czołowa / latarka
• Powerbank
• Rezerwa gotówki
• Mocne, zamknięte buty – Na długie dystanse pieszo

Kroki

1. 1

   Zapasy w domu

   Zgromadź podstawowy zapas wody, żywności, leków i środków higienicznych zgodnie z zaleceniami swoich władz.

2. 2

   Pamiętaj o wieżowcach

   Na wyższych piętrach podczas braku prądu przestają działać windy, a często także spada ciśnienie wody. Miej zapas wody i ustal, jak pomóc osobom, które nie mogą korzystać ze schodów.

3. 3

   Znaj drogę do domu

   Znaj drogę do domu z pracy lub ze szkoły także pieszo – transport publiczny może przestać kursować. Wygodne buty w miejscu pracy bardzo pomagają.

4. 4

   Oficjalne informacje

   Miej w gotowości radio na baterie lub na korbkę, zainstaluj aplikację ostrzegawczą i nie przekazuj dalej plotek z mediów społecznościowych bez sprawdzenia.

5. 5

   Włącz sąsiadów

   Poznaj swoich sąsiadów, zwłaszcza osoby starsze lub mieszkające samotnie; umówcie się, że w kryzysie będziecie się nawzajem sprawdzać.

6. 6

   Znaj punkty pomocy

   Dowiedz się, czy miasto udostępnia punkty informacyjne, schronienia lub punkty wydawania wody w sytuacji kryzysowej i gdzie się one znajdują.

Częste błędy

• ×Poleganie na codziennych zakupach
• ×Brak zapasu wody w mieszkaniu w wieżowcu
• ×Powtarzanie plotek
• ×Wyjazd samochodem w panice i utknięcie w korku
• ×Nieznajomość sąsiadów

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez wskazówek dotyczących aktów przemocy czy sytuacji terrorystycznych
• –Bez podawania ilości zapasów

Źródła

1. [1]

   Bundesamt für Bevölkerungsschutz und Katastrophenhilfe (BBK), Deutschland: Ratgeber für Notfallvorsorge und richtiges Handeln in Notsituationen

   https://www.bbk.bund.de/DE/Warnung-Vorsorge/Vorsorge/Ratgeber-Checkliste/ratgeber-checkliste_node.html

2. [2]

   Ready.gov – U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Make A Plan

   https://www.ready.gov/plan

3. [3]

   Centers for Disease Control and Prevention: Carbon Monoxide Poisoning – Prevention guidance

   https://www.cdc.gov/carbon-monoxide/about/index.html

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-urban-crisis

Kroki

1. 1

   Zostań na zewnątrz

   Unikaj wejść do sztolni, szybów i otworów jaskiń i trzymaj się z dala od otworów szybów – ich krawędzie mogą się obsunąć.

2. 2

   Porozmawiaj z dziećmi

   Wyjaśnij dzieciom i nastolatkom, dlaczego stare kopalnie nie są placem zabaw.

3. 3

   Bezpieczne alternatywy

   Odwiedzaj jaskinie turystyczne i kopalnie dla zwiedzających albo dołącz do klubu grotołazów, który prowadzi szkolenia.

4. 4

   Zgłaszaj zagrożenia

   Zgłoś otwarte szyby lub uszkodzone ogrodzenia gminie lub odpowiedniemu urzędowi.

Częste błędy

• ×Wejście tylko kilka metrów w głąb
• ×Szukanie schronienia w sztolni podczas burzy
• ×Wchodzenie do jaskini ze światłem z telefonu
• ×Samodzielne poszukiwanie zaginionych

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez technik jaskiniowych
• –Bez instrukcji ratunkowych

Źródła

1. [1]

   U.S. Mine Safety and Health Administration (MSHA): Stay Out–Stay Alive (public awareness campaign on abandoned mines)

   https://www.msha.gov/news-media/special-initiatives/2015/09/24/stay-out-stay-alive

2. [2]

   Council of the European Communities (1992): Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora (Habitats Directive)

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-caves-mines

Materiały

• Kurtka przeciwdeszczowa i wiatroszczelna
• Kompas płytkowy
• Mapa topograficzna

Kroki

1. 1

   Sprawdź wiatr i burze

   Sprawdź prognozę wiatru, porywów i burz; nie wyruszaj w dni z ostrzeżeniami przed groźną pogodą.

2. 2

   Noś ochronę przed wiatrem

   Kurtka wiatroszczelna, czapka i komin na szyję w zasięgu ręki; oczy chroń przed kurzem okularami.

3. 3

   Przygotuj nawigację

   Zaplanuj trasę z azymutami kompasowymi i punktami pośrednimi i regularnie ustalaj swoją pozycję.

4. 4

   Rozbij obóz po zawietrznej

   Wykorzystaj zagłębienia, wały ziemne lub krzewy jako osłonę przed wiatrem, ale nie wąwozy, w których zbiera się woda. Rozbij namiot wąskim końcem pod wiatr.

5. 5

   Znaj drogę odwrotu

   Zaznacz na mapie budynki, pojazdy lub osiedla, do których możesz dotrzeć w razie burzy lub pożaru.

Częste błędy

• ×Kurtka wiatrówka schowana głęboko w plecaku
• ×Ignorowanie burzy na horyzoncie
• ×Biwak w suchym wąwozie
• ×Poleganie na punktach orientacyjnych bez kompasu

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez regionalnych danych pogodowych
• –Bez gaszenia pożarów

Źródła

1. [1]

   NOAA National Weather Service (USA): Lightning Safety

   https://www.weather.gov/safety/lightning-tips

2. [2]

   NOAA National Weather Service (USA): Wind Chill Chart / Wind Chill Temperature Index

   https://www.weather.gov/safety/cold-wind-chill-chart

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-open-plains-wind

Materiały

• Mapa topograficzna

Kroki

1. 1

   Rozpoznawaj kras

   Typowe oznaki: lejkowate zagłębienia, nagle znikające strumienie, silne źródła, nagie, pobruzdowane powierzchnie wapienne.

2. 2

   Zachowaj dystans

   Trzymaj się ścieżek, nie podchodź do krawędzi zagłębień ani otworów szybów i zachowaj dodatkową ostrożność we mgle i śniegu – otwory mogą być zakryte.

3. 3

   Uzdatniaj wodę

   Wodę ze źródeł i strumieni krasowych uzdatniaj przed piciem, nawet jeśli jest czysta i zimna.

4. 4

   Jaskinie tylko z przewodnikiem

   Jaskinie mogą szybko zostać zalane podczas deszczu. Tylko jaskinie udostępnione turystom lub wycieczki z klubem grotołazów.

5. 5

   Zgłaszaj wszystko, co niepokojące

   Nie badaj nowych zapadlisk ani zagłębień, zabezpiecz je i zgłoś.

Częste błędy

• ×Podchodzenie do świeżego zapadliska, żeby zajrzeć do środka
• ×Picie nieuzdatnionej, czystej wody ze źródła krasowego
• ×Wchodzenie do jaskini podczas deszczu
• ×Ignorowanie pęknięć w domu

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak porad budowlanych ani rzeczoznawczych
• –Bez technik jaskiniowych

Źródła

1. [1]

   U.S. Geological Survey (USGS): Sinkholes (USGS Water Science School)

   https://www.usgs.gov/water-science-school/science/sinkholes

2. [2]

   World Health Organization (2022): Guidelines for drinking-water quality, fourth edition incorporating the first and second addenda

   https://www.who.int/publications/i/item/9789240045064

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-karst-sinkholes

Materiały

• Maska filtrująca cząstki (FFP2/N95)(opcjonalnie) – Chroni tylko przed popiołem i pyłem, nie przed gazami

Kroki

1. 1

   Zbierz informacje wcześniej

   Sprawdź stopień alarmowy, strefy zamknięte i zalecenia właściwego obserwatorium wulkanologicznego lub urzędu; śledź aplikacje ostrzegawcze i lokalne media.

2. 2

   Trzymaj się ścieżek

   Korzystaj tylko z oznakowanych ścieżek i kładek, szanuj ogrodzenia i trzymaj dzieci za rękę.

3. 3

   Unikaj zagłębień terenu

   Nie odpoczywaj w zagłębieniach, rowach ani jaskiniach w pobliżu wylotów gazów, zwłaszcza gdy nie ma wiatru. Psy i dzieci są bardziej narażone, bo są bliżej ziemi.

4. 4

   Odejdź przy pierwszych objawach

   Przy ostrym zapachu, kaszlu, podrażnieniu oczu, duszności lub zawrotach głowy natychmiast opuść niskie miejsca i idź w górę, pod wiatr – od wylotów gazów, nie w stronę krateru.

5. 5

   Unikaj dolin podczas załamania pogody

   Na stokach wulkanów ulewny deszcz może zamienić luźny popiół w strumienie błota. Unikaj den dolin podczas deszczu i gdy obowiązuje ostrzeżenie przed erupcją.

Częste błędy

• ×Uważanie, że ogrodzenia są przesadzone
• ×Schodzenie z kładki dla zdjęcia
• ×Wchodzenie do zagłębienia za osobą, która upadła
• ×Uznawanie braku zapachu za sygnał, że jest bezpiecznie
• ×Uważanie, że maska przeciwpyłowa chroni przed gazem

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak podanych stężeń gazów ani wartości granicznych
• –Brak prognozowania erupcji

Źródła

1. [1]

   U.S. Geological Survey (USGS) – Volcano Hazards Program: Volcanic gases (Volcano Hazards Program information pages)

   https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure

2. [2]

   International Volcanic Health Hazard Network (IVHHN): The Health Hazards of Volcanic Ash – A guide for the public

   https://www.ivhhn.org/images/pamphlets/Health_Guidelines_English_WEB.pdf

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-volcanic-areas

Materiały

• Mapa topograficzna – Widoczne ścieżki i pastwiska

Kroki

1. 1

   Wyjaśnij zasady wstępu

   To, czy i gdzie wolno ci wejść na teren prywatny, bardzo się różni w zależności od kraju i regionu. Sprawdź lokalne przepisy i trzymaj się oznakowanych ścieżek.

2. 2

   Zostawiaj bramy tak, jak je zastałeś

   Zamykaj bramy, które były zamknięte, a otwarte zostawiaj otwarte – inaczej zwierzęta mogłyby uciec lub zostać odcięte od wody.

3. 3

   Omijaj bydło

   Pola z bydłem przechodź skrajem i spokojnie, nie wchodź między krowę a jej cielę, psa trzymaj na krótkiej smyczy. Jeśli stado robi się niespokojne, zawróć lub obejdź je.

4. 4

   Unikaj niebezpiecznych miejsc

   Trzymaj się z dala od zbiorników na gnojowicę, silosów, maszyn, stosów balotów słomy i budynków gospodarczych.

5. 5

   Bądź uprzejmy

   Nie wchodź na uprawy, zabieraj śmieci do domu, sprzątaj po psie i nie utrudniaj pracy.

Częste błędy

• ×Chęć pogłaskania lub sfotografowania cieląt
• ×Trzymanie psa, gdy bydło atakuje
• ×Przechodzenie przez ogrodzenia elektryczne
• ×Zostawianie otwartych bram
• ×Zakładanie, że wszędzie obowiązuje to samo prawo wstępu

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak porad prawnych dotyczących prawa wstępu
• –Brak porad dotyczących chowu zwierząt

Źródła

1. [1]

   Natural England and Natural Resources Wales: The Countryside Code

   https://www.gov.uk/government/publications/the-countryside-code

2. [2]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-farmland-rural

Materiały

• Latarka czołowa / latarka(opcjonalnie) – Albo światło w telefonie podczas braku prądu

Kroki

1. 1

   Rozejrzyj się po wejściu do pociągu

   Zerknij na domofon alarmowy, gaśnicę i otwieranie drzwi w wagonie; zwróć uwagę na wyjścia na peronie.

2. 2

   Trzymaj odstęp na peronie

   Czekaj za linią bezpieczeństwa, trzymaj dzieci za rękę, wózki ustaw równolegle do krawędzi peronu z zaciągniętym hamulcem.

3. 3

   Pociąg stoi w tunelu

   Zachowaj spokój, słuchaj komunikatów, jeśli ktoś potrzebuje pomocy, użyj domofonu alarmowego. Zostań w pociągu.

4. 4

   Podczas ewakuacji

   Wykonuj polecenia, zostaw bagaż, pomagajcie sobie nawzajem, na schodach i nierównym terenie idź powoli. Użyj latarki lub światła w telefonie.

5. 5

   Unikaj ścisku

   Nie pchaj się, nie zatrzymuj się na schodach i odsuń się na bok, jeśli tłum robi się gęstszy.

Częste błędy

• ×Wchodzenie na tory po telefon
• ×Wyważanie drzwi w tunelu
• ×Podchodzenie do dymu, żeby zobaczyć
• ×Korzystanie z windy podczas pożaru
• ×Ciągnięcie bagażu podczas ewakuacji

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak zasad specyficznych dla sieci
• –Brak instrukcji ewakuacji bez personelu

Źródła

1. [1]

   G. Keith Still – CRC Press (2014): Introduction to Crowd Science

2. [2]

   U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Are You Ready? An In-Depth Guide to Citizen Preparedness

   https://www.ready.gov/sites/default/files/2021-11/are-you-ready-guide.pdf

3. [3]

   European Commission: 112 – the European emergency number

   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/112

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/environments/env-underground-transport