Samowystarczalność

Materiały

• Pojemniki na rośliny i ziemia doniczkowa
• Beczka na deszczówkę z pokrywą(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Sprawdź miejsce

   Sprawdź, ile godzin świeci słońce, czy miejsce jest osłonięte od wiatru i jakie jest obciążenie. Słoneczne miejsca dla pomidorów i papryczek chili, półcień dla sałaty i wielu ziół.

2. 2

   Wybierz pojemniki

   Pojemniki z otworami odpływowymi; duże donice na pomidory, skrzynki balkonowe na zioła i sałatę. Podstawki, żeby woda nie kapała na sąsiadów.

3. 3

   Napełnij

   Do doniczek używaj świeżej ziemi doniczkowej, nie ziemi z ogrodu. Napełnij prawie do brzegu.

4. 4

   Siej lub sadź

   Siej według informacji na opakowaniu lub sadź rozsady; wrażliwe rośliny wystawiaj na zewnątrz dopiero po ostatnich przymrozkach.

5. 5

   Podlewaj i nawoź

   Podlewaj, gdy wierzchnia warstwa ziemi jest sucha – w upalne dni często codziennie. Po kilku tygodniach nawoź zgodnie ze wskazówkami producenta.

6. 6

   Zbiór

   Zbieraj zioła i sałatę regularnie; sprzyja to wzrostowi nowych pędów.

Częste błędy

• ×Zbyt małe doniczki
• ×Pojemniki bez otworów odpływowych
• ×Niezabezpieczone skrzynki na barierce
• ×Nieregularne podlewanie

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez danych o plonach
• –Bez zaleceń dotyczących odmian

Źródła

1. [1]

   Royal Horticultural Society – Dorling Kindersley: RHS Encyclopedia of Gardening

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-container-growing

Materiały

• Kompostownik(opcjonalnie)
• Beczka na deszczówkę z pokrywą(opcjonalnie)
• Wytrzymałe rękawice robocze

Kroki

1. 1

   Wybierz miejsce

   Słonecznie, osłonięte, blisko wody, nie pod drzewami. Zacznij od małej grządki – dobrze zadbana mała grządka jest lepsza.

2. 2

   Przygotuj glebę

   Usuń trawę i chwasty, spulchnij glebę i wmieszaj dojrzały kompost. Rób grządki na tyle wąskie, by dosięgnąć środka bez wchodzenia na nie.

3. 3

   Plan nasadzeń

   Wybierz proste, odporne rośliny (np. sałatę, rzodkiewki, fasolę, cukinię, ziemniaki). Zapisz plan, aby w następnym roku zmienić rodziny roślin.

4. 4

   Siej i sadź

   Siej o właściwej porze według informacji na opakowaniu, oznaczaj rzędy i zachowuj odstępy. Rośliny wrażliwe na mróz sadź dopiero po ostatnich przymrozkach.

5. 5

   Pielęgnacja

   Podlewaj obficie rano lub wieczorem, zamiast słabo codziennie, usuwaj chwasty, póki są młode, i przykrywaj glebę ściółką.

6. 6

   Zapisuj

   Zapisuj terminy siewu, odmiany, plony i problemy – to najcenniejsza podstawa na kolejny rok.

Częste błędy

• ×Zbyt duża grządka w pierwszym roku
• ×Zacienione miejsce
• ×Deptanie i ugniatanie gleby
• ×Co roku ta sama roślina w tym samym miejscu

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez kalendarzy siewu – zależą od regionu i klimatu
• –Bez zaleceń dotyczących środków ochrony roślin

Źródła

1. [1]

   Royal Horticultural Society – Dorling Kindersley: RHS Encyclopedia of Gardening

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-vegetable-bed-basics

Materiały

• Kompostownik
• Wytrzymałe rękawice robocze

Kroki

1. 1

   Miejsce i kompostownik

   Ustaw kompostownik na gołej ziemi, w półcieniu, w łatwo dostępnym miejscu. Na dnie połóż warstwę grubych gałązek dla dopływu powietrza.

2. 2

   Mieszaj zielone i brązowe

   Dodawaj materiał zielony (resztki warzyw, fusy z kawy, cienkie warstwy skoszonej trawy) i brązowy (liście, słomę, podarty karton, gałązki) w naprzemiennych warstwach lub wymieszany.

3. 3

   Rozdrabnianie

   Rozdrabniaj grubszy materiał; mniejsze kawałki rozkładają się szybciej.

4. 4

   Sprawdź wilgotność

   Gdy jest sucho, zwilżaj; gdy jest mokro, dodaj więcej materiału brązowego i przykryj.

5. 5

   Zwój

   Od czasu do czasu przerzucaj lub spulchniaj, aby dostarczyć powietrza; przyspiesza to rozkład.

6. 6

   Używaj dojrzałego kompostu

   Kompost jest gotowy, gdy jest ciemny, sypki i pachnie ziemią, a pierwotnych materiałów prawie nie widać. Przesiej go i wmieszaj w grządki.

Częste błędy

• ×Sama trawa ze ścinania w grubej warstwie – gnije
• ×Resztki jedzenia z mięsem – szczury
• ×Zbyt sucho
• ×Niedojrzały kompost przy młodych roślinach

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak proporcji i danych o temperaturze
• –Brak kompostowania odchodów ludzkich

Źródła

1. [1]

   U.S. Environmental Protection Agency (EPA): Composting At Home

   https://www.epa.gov/recycle/composting-home

2. [2]

   Royal Horticultural Society – Dorling Kindersley: RHS Encyclopedia of Gardening

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-composting

Materiały

• Zawieszki do opisu i wodoodporny marker
• Szczelny pojemnik na zapasy, przeznaczony do kontaktu z żywnością

Kroki

1. 1

   Wybierz odmiany i rośliny

   Uprawiaj odmiany stabilne (nie-F1) i oznacz najzdrowsze, najbardziej typowe rośliny jako rośliny nasienne.

2. 2

   Pozwól im dojrzeć

   Fasolę i groch zostaw do wyschnięcia na roślinie, aż strąki zaczną grzechotać. Pomidory zbieraj w pełni dojrzałe.

3. 3

   Pozyskaj nasiona

   Otwórz suche strąki. Nasiona pomidora wybierz razem z żelem, zostaw na kilka dni w odrobinie wody zgodnie ze sprawdzonymi instrukcjami, a potem przepłucz.

4. 4

   Susz

   Rozłóż na papierze lub talerzu w przewiewnym, zacienionym miejscu i pozwól całkowicie wyschnąć.

5. 5

   Przechowuj

   Opisz papierowe torebki lub słoiki odmianą i rokiem i przechowuj w chłodzie, suchości i ciemności.

6. 6

   Próba kiełkowania

   Przed siewem skieruj kilka nasion na wilgotnym ręczniku papierowym, aby ocenić zdolność kiełkowania.

Częste błędy

• ×Zachowywanie nasion z hybryd F1
• ×Zbieranie niedojrzałych nasion
• ×Przechowywanie przed całkowitym wysuszeniem – pleśń
• ×Przechowywanie bez opisu

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak odległości izolacyjnych
• –Brak danych o okresie zachowania zdolności kiełkowania poszczególnych gatunków

Źródła

1. [1]

   Suzanne Ashworth – Seed Savers Exchange: Seed to Seed: Seed Saving and Growing Techniques for Vegetable Gardeners

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-seed-saving

Materiały

• Pilnik płaski i osełka do narzędzi ogrodowych
• Olej do narzędzi / olej konserwujący
• Wytrzymałe rękawice robocze
• Szczelnie przylegające okulary ochronne(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Czyść

   Zmyj ziemię, wysusz i usuń rdzę szczotką drucianą lub padem ściernym. Jeśli to możliwe, rozłóż nożyce na części.

2. 2

   Kopiec ziemny

   Zamocuj narzędzie tak, aby istniejąca faza była dobrze dostępna.

3. 3

   Odnowić fazę

   Prowadź pilnik pod kątem istniejącego fazowania w jednym kierunku, od siebie, obrabiając tylko fazę. W łopatach i motykach wystarczy użyteczna krawędź, nie żyletka.

4. 4

   Usunąć zadzior

   Zdejmij zadzior z tyłu jednym płaskim pociągnięciem pilnika lub osełki. W nożycach i sekatorach przykładaj tylko płaską stronę, całkiem płasko.

5. 5

   Naoliwić i sprawdzić trzonek

   Lekko naoliwij metal, sprawdź, czy drewniane trzonki nie mają pęknięć, i w razie potrzeby zabezpiecz je olejem lnianym. Poluzowane trzonki napraw lub wymień.

Częste błędy

• ×Szlifowanie płaskiej strony sekatora
• ×Przegrzanie szlifierką kątową i zmiękczenie metalu
• ×Trzymanie narzędzia w ręku zamiast w imadle
• ×Odwieszanie mokrego narzędzia w szopie

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji dla narzędzi spalinowych i elektrycznych
• –Brak dokładnych kątów – zachowaj istniejącą fazę

Źródła

1. [1]

   Royal Horticultural Society – Dorling Kindersley: RHS Encyclopedia of Gardening

2. [2]

   Leonard Lee – The Taunton Press (1995): The Complete Guide to Sharpening

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-garden-tool-sharpening

Materiały

• Pojemnik na wodę do kontaktu z żywnością – Tylko do żywności i nigdy nieużywane do niczego innego
• butelka PET (przezroczysta, maks. 2 litry)(opcjonalnie) – Kupiona woda butelkowana to najprostsze rozwiązanie
• Zawieszki do opisu i wodoodporny marker – Zapisz datę napełnienia

Kroki

1. 1

   Ustal ilość

   Kieruj się zaleceniami swojego urzędu: niemiecki BBK podaje około dwóch litrów na osobę dziennie na potrzeby przygotowania na sytuacje awaryjne, Ready.gov – jeden galon (około 3,8 litra) na osobę dziennie wraz z higieną. Zaplanuj zapas dla dzieci, osób chorych, zwierząt domowych i na upalną pogodę.

2. 2

   Najlepiej szczelnie zamknięta woda

   Najprościej jest kupić wodę w oryginalnym opakowaniu. Przechowuj ją w ciemności i chłodzie, zużywaj na co dzień przed upływem terminu przydatności, a potem wymieniaj.

3. 3

   Czysto przygotuj własne pojemniki

   Używaj wyłącznie pojemników do żywności z szczelnym zamknięciem. Umyj płynem do naczyń i gorącą wodą i dobrze wypłucz. Umyj ręce i nie dotykaj wnętrza wieczka ani otworu.

4. 4

   Napełnij wodą z kranu i opisz

   Napełnij po brzegi wodą pitną z sieci publicznej, szczelnie zamknij i zapisz datę napełnienia.

5. 5

   Przechowywać prawidłowo

   Chłodno, ciemno, nie obok chemikaliów, paliw, farb ani środków czyszczących – plastik może wchłaniać zapachy. Nie na pełnym słońcu ani przy grzejniku.

6. 6

   Wymieniaj regularnie

   Wodę napełnioną samodzielnie wymieniaj w stałych odstępach; Ready.gov podaje na to sześć miesięcy. Wybierz stały termin, na przykład zmianę czasu.

Częste błędy

• ×Używanie starych kanistrów po paliwie lub środkach czyszczących
• ×Przechowywanie pojemników bez daty
• ×Trzymanie zapasu obok farb lub rozpuszczalników
• ×Planowanie tylko wody do picia i zapomnienie o higienie
• ×Sięganie do otworu nieumytymi rękami

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji długotrwałego konserwowania chemikaliami
• –Ilości pochodzą od urzędów i mogą się zmienić – sprawdź aktualną wersję

Źródła

1. [1]

   Bundesamt für Bevölkerungsschutz und Katastrophenhilfe (BBK), Deutschland: Ratgeber für Notfallvorsorge und richtiges Handeln in Notsituationen

   https://www.bbk.bund.de/DE/Warnung-Vorsorge/Vorsorge/Ratgeber-Checkliste/ratgeber-checkliste_node.html

2. [2]

   Ready.gov – U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Water (emergency water supply guidance)

   https://www.ready.gov/water

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-home-water-storage

Materiały

• Czysty piasek(opcjonalnie)
• Gazeta i karton(opcjonalnie)
• Zawieszki do opisu i wodoodporny marker

Kroki

1. 1

   Wybierz

   Przechowuj tylko nieuszkodzone, zdrowe sztuki; obite zużyj najpierw.

2. 2

   Przygotowanie

   Nie myj ziemniaków; pozwól im krótko przeschnąć. Zakręć naci z marchwi i buraków. Cebulę dokładnie wysusz.

3. 3

   Przechowuj

   Ziemniaki w ciemności w skrzynkach, warzywa korzeniowe w skrzynkach z lekko wilgotnym piaskiem, cebula w przewiewnym i suchym miejscu, zawieszona lub w siatkach, jabłka obok siebie w płytkich tacach, osobno od warzyw.

4. 4

   Opisz

   Zapisz odmianę i datę złożenia do przechowania.

5. 5

   Kontrola

   Przeglądaj co tydzień, usuwaj wszystko, co zgniłe, pilnuj temperatury i ochrony przed mrozem.

Częste błędy

• ×Przechowywanie uszkodzonych płodów
• ×Ziemniaki na świetle
• ×Jabłka obok ziemniaków
• ×Przechowywanie w ciepłej kotłowni

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak czasów przechowywania i temperatur dla poszczególnych warzyw

Źródła

1. [1]

   Royal Horticultural Society – Dorling Kindersley: RHS Encyclopedia of Gardening

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-garden-harvest-storage

Materiały

• Beczka na deszczówkę z pokrywą – Ze szczelną pokrywą

Kroki

1. 1

   Sprawdź przepisy

   W nieruchomości wynajmowanej uzyskaj zgodę. To, czy i jak można używać deszczówki, może być regulowane regionalnie – sprawdź lokalne zasady.

2. 2

   Przygotować miejsce ustawienia

   Równe, nośne podłoże (np. płyty chodnikowe). Pełna beczka waży tyle kilogramów, ile mieści litrów, plus swój ciężar własny.

3. 3

   Podłączyć

   Użyj zwrotnicy deszczówki lub łącznika rury spustowej, który po napełnieniu beczki kieruje wodę z powrotem do rury spustowej, żeby beczka nie przelewała się.

4. 4

   Przykryć

   Szczelnie zamknij pokrywę; ewentualne otwory zabezpiecz drobną siatką przed komarami, liśćmi i zwierzętami.

5. 5

   Dbać o chłodnicę

   Regularnie usuwaj liście z rynny i sitka. Przed mrozem opróżnij beczkę lub odłącz ją, żeby nie pękła.

Częste błędy

• ×Picie deszczówki wprost
• ×Pozostawianie beczki otwartej
• ×Pozostawianie pełnej beczki na zimę
• ×Brak przelewu – woda spływa po ścianie domu

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji dotyczących domowych instalacji deszczówki
• –Brak informacji o przepisach regionalnych – sprawdź lokalne zasady

Źródła

–

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-rainwater-garden

Materiały

• Czujnik tlenku węgla
• Czujnik dymu
• Wełniany koc / kołdra
• Gaśnica domowa(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Wyjaśnij zależności

   Ustal, czy ogrzewanie działa bez prądu. Jeśli nie, omów możliwości z fachowcem zamiast improwizować.

2. 2

   Dopuszczone źródło ciepła

   Używaj tylko urządzeń dopuszczonych do użytku w pomieszczeniach. Piec na drewno musi być fachowo podłączony, a komin regularnie kontrolowany i czyszczony.

3. 3

   Zainstaluj czujniki

   Czujniki tlenku węgla w pomieszczeniach z kominkiem lub piecem oraz w miejscach do spania, czujniki dymu zgodnie z lokalnymi wymogami; regularnie je testuj.

4. 4

   Przechowuj paliwo

   Drewno opałowe przechowuj w suchym miejscu i z dala od pieca; paliwa płynne tylko w dopuszczonych pojemnikach poza pomieszczeniami mieszkalnymi, zgodnie z lokalnymi przepisami.

5. 5

   Środki pasywne

   Wyznacz jedno pomieszczenie jako ciepły pokój, uszczelnij okna, przygotuj ciepłą odzież, koce i śpiwory – działają bez żadnego ryzyka.

Częste błędy

• ×Grill lub kuchenka gazowa do ogrzewania w mieszkaniu
• ×Agregat prądotwórczy w garażu
• ×Piec bez kontroli komina
• ×Farelka na przedłużaczu bębnowym

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak rekomendacji urządzeń
• –Brak instrukcji instalacji
• –Wymogi prawne nie są opisane szczegółowo

Źródła

1. [1]

   Centers for Disease Control and Prevention: Carbon Monoxide Poisoning – Prevention guidance

   https://www.cdc.gov/carbon-monoxide/about/index.html

2. [2]

   Ready.gov – U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Home Fires

   https://www.ready.gov/home-fires

3. [3]

   World Health Organization, Regional Office for Europe (2010): WHO guidelines for indoor air quality: selected pollutants (carbon monoxide chapter)

   https://www.who.int/publications/i/item/9789289002134

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-backup-heating-safety

Materiały

• Suche drewno opałowe
• Wilgotnościomierz do drewna(opcjonalnie)
• Tarp(opcjonalnie)
• Wytrzymałe rękawice robocze

Kroki

1. 1

   Łupanie i cięcie na długość

   Tnij na długość pasującą do pieca i łup, jak najszybciej po ścięciu. Rozłupane drewno schnie znacznie szybciej niż całe kloce.

2. 2

   Wybierz miejsce

   Miejsce słoneczne i wietrzne, na paletach, belkach lub kamieniach, w pewnej odległości od ściany domu.

3. 3

   Układaj tak, by przewiewało

   Układaj luźno w rzędach, korą do góry, boki otwarte. Końce stabilizuj krzyżowo ułożonymi kawałkami.

4. 4

   Przykryj od góry

   Dach lub plandeka tylko u góry, boki zostaw otwarte. Drewno owinięte całkowicie nie schnie.

5. 5

   Kontrola

   Mierz na świeżo rozłupanej powierzchni miernikiem. Suche drewno jest lżejsze, po stuknięciu jednego o drugie brzmi ostro i często ma pęknięcia na końcach.

6. 6

   Zapas dzienny

   Wnoś do domu tylko niewielki zapas na kilka dni przed użyciem i trzymaj go z dala od pieca.

Częste błędy

• ×Palenie świeżym drewnem
• ×Całkowite owijanie stosu plandeką
• ×Układanie bezpośrednio na ziemi
• ×Palenie drewna impregnowanego lub śmieci

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak czasów schnięcia dla poszczególnych gatunków drewna
• –Brak prac przy piecu lub kominie

Źródła

1. [1]

   U.S. Environmental Protection Agency (EPA): Burn Wise – wood-burning best practices

   https://www.epa.gov/burnwise/best-wood-burning-practices

2. [2]

   Centers for Disease Control and Prevention: Carbon Monoxide Poisoning – Prevention guidance

   https://www.cdc.gov/carbon-monoxide/about/index.html

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-firewood-seasoning

Materiały

• Taśma uszczelniająca i wałek przeciw przeciągom
• Wełniany koc / kołdra(opcjonalnie)
• Czujnik tlenku węgla

Kroki

1. 1

   Znajdź nieszczelności

   W wietrzne dni sprawdź ręką albo piórkiem, czy ciągnie wokół okien, drzwi, skrzynek na listy, gniazdek w ścianach zewnętrznych i otworów na rury.

2. 2

   Oznacz kratki wentylacyjne

   Zanotuj wszystkie otwory, które należą do pieców i urządzeń gazowych albo służą do regulacji wilgotności – te zostają otwarte.

3. 3

   Uszczelnianie

   Przyklej uszczelkę w szczeliny okien i drzwi, szczotkowe uszczelki na dole drzwi, wałki przy drzwiach, osłonę na otwór skrzynki na listy.

4. 4

   Zasłony i rolety

   Na noc zasuwaj ciężkie zasłony i rolety, w dzień w słońcu je otwieraj. Nie zasłaniaj grzejników.

5. 5

   Podziel pomieszczenia na strefy

   Przy awarii ogrzewania utrzymuj ciepło w jednym pomieszczeniu i zamykaj drzwi do nieużywanych pomieszczeń.

6. 6

   Wietrz dalej

   Wietrz krótko i intensywnie kilka razy dziennie zamiast zostawiać okna uchylone.

Częste błędy

• ×Zaklejanie cegieł wentylacyjnych lub otworów doprowadzających powietrze
• ×Przestanie wietrzenia po uszczelnieniu
• ×Zasłanianie grzejników zasłonami
• ×Okna na stałe uchylone

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak ocieplania elementów budynku
• –Brak kontroli urządzeń spalających paliwo

Źródła

1. [1]

   U.S. Department of Energy: Air Sealing Your Home (Energy Saver)

2. [2]

   U.S. Environmental Protection Agency (EPA): A Brief Guide to Mold, Moisture, and Your Home

   https://www.epa.gov/mold/brief-guide-mold-moisture-and-your-home

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-draught-proofing

Materiały

• Przenośna stacja zasilania (akumulator z falownikiem)(opcjonalnie)
• Składana ładowarka słoneczna(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Określ cel

   Obniżyć koszty (podłączenie do sieci) czy mieć zasilanie awaryjne dla małych urządzeń (system wyspowy lub stacja zasilania)? To różne systemy.

2. 2

   Sprawdź przepisy

   Wyjaśnij wymagania dotyczące rejestracji, limitów mocy, wtyczek i liczników oraz zgody właściciela lub wspólnoty mieszkaniowej – sprawdź lokalne przepisy.

3. 3

   Miejsce montażu

   Nasłonecznione miejsce z niewielkim zacienieniem, bezpiecznie dostępne, z nośnym mocowaniem. Nic nad chodnikami i przejściami bez sprawdzonego montażu.

4. 4

   Montaż zgodnie z instrukcją

   Używaj tylko kompletnych zestawów z instrukcją producenta i stosuj się do niej dokładnie; podłączaj wyłącznie tak, jak dopuszczają lokalne przepisy.

5. 5

   Sprawdzaj regularnie

   Po burzach sprawdź mocowanie, kontroluj kable pod kątem uszkodzeń, panele od czasu do czasu delikatnie czyść z bezpiecznego miejsca, nie wychylając się przez barierkę.

Częste błędy

• ×Zakładanie, że elektrownia balkonowa dostarczy prąd podczas awarii zasilania
• ×Wieszanie paneli na barierce bez zabezpieczenia
• ×Własnoręczne improwizowanie okablowania
• ×Ignorowanie przepisów i zgody

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji okablowania i podłączania
• –Bez porad prawnych – sprawdź lokalne zasady
• –Brak obliczeń uzysku energii

Źródła

–

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-balcony-solar

Materiały

• Latarka czołowa / latarka – Piwnice i szafki instalacyjne są często ciemne
• Zawieszki do opisu i wodoodporny marker – Wyraźnie opisz zawory odcinające

Kroki

1. 1

   Znajdź główny zawór wody

   Zwykle jest tam, gdzie rura wodna wchodzi do budynku – często w piwnicy lub pomieszczeniu gospodarczym przy wodomierzu. W mieszkaniach często są dodatkowe zawory w łazience, kuchni lub na pionie.

2. 2

   Znajdź tablicę bezpieczników i wyłącznik główny

   Dowiedz się, gdzie w twoim domu jest tablica bezpieczników (rozdzielnica) i czy jest wyłącznik główny. Sprawdź, czy poszczególne obwody są opisane.

3. 3

   Wiedz, gdzie jest zawór odcinający gaz

   Jeśli w budynku jest gaz: poproś właściciela, dostawcę lub wykwalifikowanego fachowca, aby pokazał ci, gdzie jest główny zawór odcinający. To, czy i kiedy mieszkańcy powinni go obsługiwać, określają dostawca i urzędy – w razie wątpliwości niczego nie dotykaj i zadzwoń do pogotowia gazowego.

   Jeśli czujesz gaz, nie obsługuj przełączników ani zaworów – wyjdź i zadzwoń z zewnątrz.

4. 4

   Opisz i utrzymuj dostęp wolny

   Wyraźnie oznacz główny zawór wody i tablicę bezpieczników i trzymaj dojście wolne od pudeł i regałów. Miej w pobliżu latarkę.

5. 5

   Raz świadomie obsłuż zawór wody

   W spokojnej chwili raz zakręć i odkręć główny zawór wody, aby znać kierunek i wiedzieć, czy chodzi swobodnie. Jeśli się zacina lub przecieka: nie używaj siły, powiadom fachowca lub właściciela.

6. 6

   Poinstruuj wszystkich domowników

   Pokaż wszystkim dorosłym i starszym dzieciom, gdzie są zawory, i wyjaśnij zasadę dotyczącą gazu. Zapisz w planie awaryjnym numery pogotowia gazowego, wodociągów i właściciela mieszkania.

Częste błędy

• ×Szukanie głównego zaworu wody dopiero w sytuacji awaryjnej
• ×Obsługiwanie tablicy bezpieczników mokrymi rękami lub stojąc w wodzie
• ×Włączanie światła lub telefonowanie wewnątrz budynku, gdy czuć gaz
• ×Samodzielne odkręcanie gazu po jego odcięciu
• ×Zastawianie dostępu do zaworów odcinających

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji prac przy instalacjach gazowych lub elektrycznych
• –Zasady obsługi zaworu gazu różnią się w zależności od kraju i dostawcy – sprawdź lokalne przepisy

Źródła

1. [1]

   U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Are You Ready? An In-Depth Guide to Citizen Preparedness

   https://www.ready.gov/sites/default/files/2021-11/are-you-ready-guide.pdf

2. [2]

   Bundesamt für Bevölkerungsschutz und Katastrophenhilfe (BBK), Deutschland: Ratgeber für Notfallvorsorge und richtiges Handeln in Notsituationen

   https://www.bbk.bund.de/DE/Warnung-Vorsorge/Vorsorge/Ratgeber-Checkliste/ratgeber-checkliste_node.html

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-utility-shutoffs

Materiały

• Radio na baterie lub na korbkę(opcjonalnie)
• Latarka czołowa / latarka(opcjonalnie)
• Paracord(opcjonalnie) – Do ćwiczenia węzłów

Kroki

1. 1

   Wybrać umiejętności

   Wypisz pięć do dziesięciu rzeczy, które miałyby znaczenie w sytuacji kryzysowej: wezwanie pomocy, dotarcie do miejsca zbiórki, znalezienie zaworów odcinających, nastrojenie radia, chwycenie światła po ciemku, znalezienie apteczki, zawiązanie węzła, posługiwanie się mapą i kompasem.

2. 2

   Ustalić terminy

   Zaplanuj jedno krótkie ćwiczenie w miesiącu. Pomagają stałe okazje, np. zmiana czasu dla baterii i zapasów albo początek roku szkolnego dla planu rodzinnego.

3. 3

   Ćwiczyć realistycznie

   Ćwicz w nieco trudniejszych warunkach: wyłącz światło i znajdź latarkę, odłóż telefon i wybieraj numery z kartki, raz naprawdę przejdź trasę do miejsca zbiórki.

4. 4

   Krótko omówić ćwiczenie

   Co nie zadziałało? Czego zabrakło? Zapisz jedno usprawnienie i wprowadź je przed następnym ćwiczeniem.

5. 5

   Zamieniać się rolami

   Każda osoba powinna raz wykonać każde zadanie. Jeśli tylko jedna osoba wie, gdzie jest główny zawór wody, ta wiedza może być niedostępna w sytuacji kryzysowej.

Częste błędy

• ×Raz napisać plan i nigdy go nie ćwiczyć
• ×Zbyt duże i skomplikowane ćwiczenia, które nigdy się nie odbywają
• ×Pomijanie dzieci
• ×Niebezpieczne ćwiczenia bez instruktażu

Ograniczenia i ryzyka

• –Nie zastępuje kursów pierwszej pomocy ani szkolenia zawodowego
• –Treści trzeba dostosować do własnego gospodarstwa domowego

Źródła

1. [1]

   Ready.gov – U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Make A Plan

   https://www.ready.gov/plan

2. [2]

   Bundesamt für Bevölkerungsschutz und Katastrophenhilfe (BBK), Deutschland: Ratgeber für Notfallvorsorge und richtiges Handeln in Notsituationen

   https://www.bbk.bund.de/DE/Warnung-Vorsorge/Vorsorge/Ratgeber-Checkliste/ratgeber-checkliste_node.html

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-skill-practice-routine

Materiały

• Latarka czołowa / latarka(opcjonalnie)

Częste błędy

• ×Praca przy gazie lub prądzie „tylko tymczasowo” w sytuacji kryzysowej
• ףatanie uszkodzonych kabli taśmą i dalsze ich używanie
• ×Samodzielne otwieranie uszkodzonych urządzeń grzewczych
• ×Wchodzenie na dach po burzy bez wcześniejszego sprawdzenia

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji napraw poszczególnych urządzeń
• –Przepisy dotyczące prac elektrycznych i gazowych różnią się w zależności od kraju – sprawdź lokalne zasady

Źródła

1. [1]

   U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Are You Ready? An In-Depth Guide to Citizen Preparedness

   https://www.ready.gov/sites/default/files/2021-11/are-you-ready-guide.pdf

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-home-repair-limits

Materiały

• Zestaw do szycia
• Agrafki
• Bawełniana chusta / koszulka(opcjonalnie) – Jako materiał na łaty

Kroki

1. 1

   Przygotowanie

   Wypierz ubranie, przytnij strzępiące się nitki i obejrzyj uszkodzenie od wewnątrz i z zewnątrz.

2. 2

   Wytnij łatę

   Wytnij łatę z podobnego materiału tak, by wystawała ze wszystkich stron co najmniej dwa centymetry poza dziurę; zaokrągl rogi, żeby się nie odginały.

3. 3

   Przypnij

   Przypnij łatę od wewnątrz lub z zewnątrz, trzymając materiał gładko i bez naprężenia.

4. 4

   Przyszyj

   Obszyj brzeg drobnymi ściegami obrzucającymi lub stębnowymi, a następnie przyszyj do łaty brzegi dziury.

5. 5

   Napraw rąbek

   Zagnij rąbek wzdłuż dawnego zagięcia, spnij go szpilkami i zeszyj drobnymi ściegami, które prawie nie są widoczne na zewnątrz.

6. 6

   Zamek błyskawiczny

   Zacinające się ząbki rozluźnij ołówkiem lub odrobiną wosku. Jeśli suwak się rozwiera, można go bardzo delikatnie docisnąć szczypcami – zbyt mocne ściśnięcie go zablokuje.

Częste błędy

• ×Zbyt mała łata
• ×Materiał ściągnięty podczas szycia
• ×Gruba, sztywna łata na cienkim materiale
• ×Suwak zamka zbyt mocno ściśnięty

Ograniczenia i ryzyka

• –Nie zastępuje krawca przy skomplikowanych naprawach
• –Bez naprawy sprzętu ochronnego

Źródła

1. [1]

   Reader's Digest: Complete Guide to Sewing

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-clothes-mending

Materiały

• Zestaw do łatania dętek rowerowych i narzędzia
• Multitool(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Kontrola przed jazdą

   Ciśnienie w oponach (podane na boku opony), hamulce (pociągnij za klamkę, popchnij rower), łańcuch (czysty, naoliwiony, bez rdzy), oświetlenie.

2. 2

   Zdejmij koło i oponę

   W razie potrzeby otwórz hamulec, zdejmij koło i wypuść całe powietrze. Łyżkami do opon zdejmij jedną stronę opony z obręczy i wyciągnij dętkę.

3. 3

   Znajdź dziurę i przyczynę

   Napompuj dętkę i nasłuchuj, gdzie syczy, albo znajdź dziurę w wodzie. Ostrożnie przeszukaj palcami wnętrze opony i usuń przedmiot.

   Ostrożnie przy obmacywaniu: szkło i drut mogą pociąć.

4. 4

   Łatka

   Osusz miejsce, zszorstkuj je, nałóż cienką warstwę kleju, odczekaj, aż wyschnie, zgodnie z opisem na opakowaniu, mocno dociśnij łatkę.

5. 5

   Montaż

   Lekko napompuj dętkę, włóż ją i dociśnij oponę ręką do obręczy, nie przycinając dętki. Napompuj do zalecanego ciśnienia, załóż koło, zamknij hamulec.

6. 6

   Test

   Sprawdź, czy koło jest dobrze osadzone, czy szybkozamykacz lub nakrętki są dokręcone i czy hamulce działają; zrób krótką jazdę próbną.

Częste błędy

• ×Nie usunięto przyczyny w oponie
• ×Dętka przycięta łyżką do opon
• ףatka na mokrym lub nieoszlifowanym miejscu
• ×Hamulec pozostawiony otwarty po montażu

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak instrukcji regulacji hamulców i przerzutek
• –Brak prac przy elektryce rowerów elektrycznych

Źródła

1. [1]

   Lennard Zinn – VeloPress: Zinn & the Art of Road Bike Maintenance

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-bicycle-repair-basics

Materiały

• Czujnik dymu
• Gaśnica domowa
• Koc gaśniczy
• Latarka czołowa / latarka(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Czujki dymu

   Czujki montuj na suficie w sypialniach, pokojach dziecięcych i na korytarzach prowadzących do wyjścia; co najmniej jedną na każdej kondygnacji. Sprawdzaj co miesiąc przyciskiem testowym.

2. 2

   Plan ewakuacji

   Znaj dwie drogi wyjścia z każdego pomieszczenia, ustalcie miejsce zbiórki na zewnątrz, zostawiaj drogi ucieczki wolne, trzymaj klucze w zasięgu ręki. Ćwiczcie razem.

3. 3

   Miej pod ręką środki gaśnicze

   Koc gaśniczy w pobliżu kuchni, gaśnica w widocznym miejscu przy wyjściu. Przeczytaj instrukcję wcześniej; przeglądy wykonuj tak, jak zaleca producent.

4. 4

   Małe ognisko

   Gaś ogień tylko wtedy, gdy jest mały, droga ucieczki za tobą pozostaje wolna i czujesz się pewnie. W przeciwnym razie natychmiast wychodź.

5. 5

   W czasie kryzysu

   Nigdy nie zostawiaj świec bez nadzoru; ustawiaj je z dala od zasłon, na niepalnej podstawce. Lepiej używaj lampek na baterie. Zapasowe grzejniki trzymaj z dala od materiałów łatwopalnych.

Częste błędy

• ×Wyjmowanie baterii z czujnika, bo przeszkadza
• ×Gaszenie palącego się tłuszczu wodą
• ×Wracanie do mieszkania po rzeczy
• ×Gaśnica, której nikt nie umie obsługiwać

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak szczegółowego doradztwa w zakresie klas pożarów i środków gaśniczych
• –Nie zastępuje doradztwa przeciwpożarowego straży pożarnej

Źródła

1. [1]

   Ready.gov – U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Home Fires

   https://www.ready.gov/home-fires

2. [2]

   Bundesamt für Bevölkerungsschutz und Katastrophenhilfe (BBK), Deutschland: Ratgeber für Notfallvorsorge und richtiges Handeln in Notsituationen

   https://www.bbk.bund.de/DE/Warnung-Vorsorge/Vorsorge/Ratgeber-Checkliste/ratgeber-checkliste_node.html

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-home-fire-safety

Materiały

• Domowy zestaw narzędzi
• Taśma srebrna (duct tape)
• Latarka czołowa / latarka
• Szczelnie przylegające okulary ochronne
• Wytrzymałe rękawice robocze

Kroki

1. 1

   Wyposażenie podstawowe

   Młotek, zestaw śrubokrętów (płaskie i krzyżakowe) lub zestaw bitów, szczypce uniwersalne, szczypce szpiczaste, klucz nastawny, nóż do tapet, miarka, poziomica.

2. 2

   Materiały eksploatacyjne

   Taśma tekstylna, opaski zaciskowe, wkręty i kołki w popularnych rozmiarach, sznurek, drut, klej.

3. 3

   Ochrona i światło

   Okulary ochronne, rękawice robocze, czołówka z zapasowymi bateriami.

4. 4

   Na wypadek awarii

   Narzędzia pasujące do twoich zaworów odcinających trzymaj razem z zestawem narzędzi; zanotuj, gdzie znajdują się zawory.

5. 5

   Przechowuj i konserwuj

   Przechowuj w suchym miejscu, usuwaj rdzę, wymieniaj ostrza, sprawdzaj baterie. Trzymaj poza zasięgiem dzieci.

Częste błędy

• ×Narzędzia rozrzucone po całym mieszkaniu
• ×Tanie narzędzia, które zawodzą przy pierwszym użyciu
• ×Brak światła w skrzynce z narzędziami
• ×Praca bez okularów ochronnych

Ograniczenia i ryzyka

• –Bez rekomendacji produktów

Źródła

1. [1]

   Ready.gov – U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Build A Kit

   https://www.ready.gov/kit

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-basic-tool-kit

Materiały

• Przepychacz do zlewu
• Domowy zestaw narzędzi
• Rękawiczki jednorazowe
• Latarka czołowa / latarka(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Wyczyść sitko

   Wyjmij sitko lub korek i w rękawiczkach usuń włosy i brud. Często to wystarcza.

2. 2

   Przepychacz

   Zakryj przelew mokrą szmatką, zostaw trochę wody w umywalce, przyłóż przepychacz i pompuj mocno kilka razy.

3. 3

   Wyczyść syfon

   Podstaw wiadro, odkręć syfon ręką, przepłucz go, sprawdź uszczelki i zamontuj z powrotem, dokręcając ręką. Potem sprawdź, czy nie cieknie.

4. 4

   Kran: zakręć wodę

   Zamknij zawór odcinający pod umywalką lub zawór główny, odkręć kran, aż przestanie lecieć woda. Zatkaj odpływ, żeby żadne drobne części nie zginęły.

5. 5

   Wymień uszczelkę lub wkład

   Odkręć głowicę według instrukcji producenta, weź starą część ze sobą, by kupić pasujący zamiennik, zamontuj ją i powoli odkręć wodę. Jeśli konstrukcja jest niejasna: wezwij fachowca.

Częste błędy

• ףączenie chemii i przepychacza
• ×Przekręcanie syfonu kluczem do rur
• ×Niezakręcenie wody
• ×Wylewanie tłuszczu do odpływu

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak prac przy rurach w ścianie, urządzeniach gazowych i podgrzewaczach wody
• –Brak instrukcji dla poszczególnych modeli baterii

Źródła

1. [1]

   U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Are You Ready? An In-Depth Guide to Citizen Preparedness

   https://www.ready.gov/sites/default/files/2021-11/are-you-ready-guide.pdf

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-tap-and-drain-basics

Materiały

• Latarka czołowa / latarka

Kroki

1. 1

   Oceń sytuację

   Czy awaria dotyczy tylko twojego domu albo jednego obwodu? Jeśli prądu nie ma w całej okolicy, niczego nie przełączaj; poczekaj na informacje od operatora sieci.

2. 2

   Odłącz urządzenia

   W objętym awarią obwodzie wyłącz i odłącz urządzenia, zwłaszcza te świeżo włączone lub mokre.

3. 3

   Włącz ponownie

   Suchymi rękami przesuń zadziałany wyłącznik całkiem w dół, a potem znów w górę. Bezpieczniki wkręcane wymieniaj tylko na równoważne i tylko tam, gdzie oprawa jest do tego przeznaczona.

4. 4

   Zawęź przyczynę

   Podłączaj urządzenia z powrotem po jednym. Jeśli wyłącza się przy konkretnym urządzeniu, przestań z niego korzystać i oddaj do sprawdzenia.

5. 5

   Wezwij fachowca

   Jeśli wyłącza się nawet wtedy, gdy nic nie jest podłączone, czuć swąd spalenizny albo gniazdka są ciepłe lub przebarwione: zostaw wyłączone i wezwij elektryka. Przy dymie lub ogniu: lokalny numer alarmowy (112 w UE).

Częste błędy

• ×Wkładanie bezpiecznika o wyższej wartości
• ×Mostkowanie bezpiecznika
• ×Włączanie mokrymi rękami lub stojąc w wodzie
• ×Trwałe ignorowanie wyłącznika różnicowoprądowego, bo „ciągle wywala”

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak prac przy samej rozdzielnicy, gniazdkach i przewodach
• –Brak informacji o przepisach krajowych

Źródła

1. [1]

   U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Are You Ready? An In-Depth Guide to Citizen Preparedness

   https://www.ready.gov/sites/default/files/2021-11/are-you-ready-guide.pdf

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-fuses-breakers

Materiały

• Miednica do prania lub duże wiadro z pokrywą
• Mydło / detergent
• Rękawiczki jednorazowe(opcjonalnie)
• Lina(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Sortuj i ustal kolejność

   Oddziel jasne, ciemne i mocno zabrudzone rzeczy. Najpierw pierz bieliznę, skarpetki, ubranka dla niemowląt i ręczniki.

2. 2

   Moczyć

   Namocz w letniej wodzie z odrobiną detergentu na 30 minut lub dłużej.

3. 3

   Zmywanie

   Ugniataj, pocieraj, poruszaj czystym pralnikiem lub przepychaczem; plamy natrzyj mydłem.

4. 4

   Płucz

   Płucz w dwóch lub trzech niewielkich porcjach czystej wody, aż prawie nie będzie piany. Ostatnia woda z płukania może posłużyć jako pierwsza woda do płukania kolejnego prania.

5. 5

   Wyżmij

   Dobrze wyżmij lub zwiń w ręcznik i dociśnij. Im suchsze, tym szybciej schnie.

6. 6

   Susz

   Wieszaj z odstępami i z dostępem powietrza: na zewnątrz na wietrze i w słońcu, w domu przy otwartym oknie lub w pobliżu – nie na – bezpiecznego źródła ciepła.

Częste błędy

• ×Zbyt dużo detergentu – trudno wypłukać
• ×Zużywanie wody pitnej
• ×Suszenie prania nad świecami, promiennikami ciepła lub piecami
• ×Zostawianie wilgotnego prania złożonego

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak dezynfekcji skażonej odzieży
• –Brak informacji o ilości wody na jedno pranie

Źródła

–

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-hand-laundry

Materiały

• Notes i ołówek(opcjonalnie)

Kroki

1. 1

   Sprawdź, co masz

   Zapisz, co potrafisz i czego chciał(a)byś się nauczyć, np. szycia, przetwarzania żywności, napraw rowerów, pierwszej pomocy, ogrodnictwa.

2. 2

   Znajdź kursy

   Uniwersytety ludowe i centra edukacji dorosłych, kluby ogrodnicze, organizacje pomocowe (pierwsza pomoc), biblioteki i inicjatywy lokalne często oferują tanie kursy.

3. 3

   Repair café i wypożyczalnia narzędzi

   Wspólnie ucz się naprawiać i pożyczaj narzędzia zamiast kupować.

4. 4

   Przekaż dalej

   Zaoferuj własne umiejętności: warsztat, pomoc w sąsiedztwie, wymianę nasion lub narzędzi.

5. 5

   Dbaj o sieć kontaktów

   Zapisz kontakty i ich umiejętności, spotykaj się regularnie i wiedz, kogo prosić o pomoc w kryzysie.

Częste błędy

• ×Uczenie się tylko z filmów, bez ćwiczeń
• ×Niebezpieczne prace bez wykwalifikowanego instruktora
• ×Szukanie sieci kontaktów dopiero w kryzysie

Ograniczenia i ryzyka

• –Brak listy konkretnych organizatorów
• –Brak porad prawnych i podatkowych

Źródła

1. [1]

   U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA): Are You Ready? An In-Depth Guide to Citizen Preparedness

   https://www.ready.gov/sites/default/files/2021-11/are-you-ready-guide.pdf

Rev. 1 · Wersja online: https://survivebetter.com/pl/explore/self-reliance/sr-skill-sharing