Węzeł marlowy (wiązanie tobołka)
Seria węzłów wzdłuż długiego tobołka – takiego jak zwinięta płachta, karimata lub wiązka tyczek. Każdy węzeł jest zaciągnięty tak, że sam się blokuje; tobołek pozostaje razem, nawet gdy jedno miejsce puści.
- od jednej do trzech minut
Wyjaśnione prosto
Węzłem marlinowym wiążesz coś długiego, na przykład zwiniętą płachtę, karimatę albo wiązkę patyków. Prowadzisz sznurek wokół paczki wielokrotnie w odstępach, jak obręcze wokół kiełbasy.
Sztuczka polega na tym, jak przeprowadzasz koniec na każdym okrążeniu: najpierw nad napiętym sznurkiem, potem pod nim. W każdym miejscu powstaje mały węzeł, który sam się blokuje. Nawet jeśli jedno miejsce się poluzuje, pozostałe utrzymują paczkę razem.
Węzeł marlinowy służy do paczek, które nosisz lub transportujesz. Nie jest to mocowanie ładunku w samochodach ani sposób na podnoszenie ciężkich ładunków nad ludźmi.
Jak to działa
Przy wiązaniu paczki jest napięte pasmo wzdłużne biegnące wzdłuż niej oraz okrążenia, które idą wokół niego. Na każdym okrążeniu linę trzeba jakoś zamocować do pasma wzdłużnego. Najprościej zrobić to półsztykiem – koniec po prostu wsuwa się pod pasmo wzdłużne. Pod obciążeniem półsztyk może jednak przesuwać się wzdłuż paczki.
W węźle marlinowym koniec prowadzi się najpierw nad pasmem wzdłużnym, a potem pod nim. Powstaje mały węzeł prosty wokół pasma wzdłużnego. Dociska on pasmo do paczki i chwyta je, zamiast tylko biec wokół niego. Każde okrążenie trzyma więc samo, a cała paczka pozostaje równomiernie ściśnięta.
Jak poznać poprawnie zawiązany węzeł
W poprawnie zawiązanym węźle marlinowym na każdym okrążeniu widać małe skrzyżowanie, w którym pasmo wzdłużne jest wyraźnie uwięzione pod okrążeniem. W szeregu półsztyków natomiast widać małe pętle, przez które pasmo wzdłużne po prostu przechodzi. Na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie – różnicę widać, gdy poruszysz okrążeniem: węzeł marlinowy zostaje na miejscu, półsztyk się przesuwa.
Uporządkuj każde okrążenie, zanim ułożysz następne, i dociągnij je. Pasmo wzdłużne utrzymuj napięte między okrążeniami, w przeciwnym razie paczka się poluzuje. Równe odstępy nie tylko lepiej wyglądają, ale też równomiernie rozkładają nacisk. Na początku i na końcu potrzebny jest pewny węzeł, np. półsztyk podwójny lub węzeł zaciskowy (constrictor) na początek i dwa półsztyki na koniec, z dostatecznie długą końcówką.
Kiedy to ma sens – a kiedy nie
Węzeł marlinowy idealnie nadaje się do wszystkiego, co jest długie i zwinięte: płachty lub koca do noszenia, karimaty na zewnątrz plecaka, wiązki tyczek namiotowych, drewna na opał albo patyków na szałas. Ponieważ każde okrążenie trzyma samo, nic się nie wysuwa, nawet gdy paczka huśta się podczas noszenia.
Przy krótkich paczkach często wystarczą dwa lub trzy osobne wiązania. Przy bardzo długich paczkach węzeł marlinowy zużywa dużo liny. Nie służy też do podnoszenia ładunków ani przenoszenia ich nad ludźmi i nie zastępuje mocowania ładunku na pojazdach – do tego są osobne przepisy i sprzęt.
Bezpieczeństwo i typowe błędy
Najczęstszy błąd to przeprowadzanie końca tylko pod pasmem wzdłużnym. Powstają wtedy półsztyki, które mogą się przesuwać. Inne błędy to nierówne odstępy i pasmo wzdłużne, które nie jest na bieżąco ponownie napinane. Ponieważ dokładna kolejność czeka jeszcze na kontrolę ekspercką, porównaj wynik z wiarygodną ilustracją.
Przy wiązaniu drewna lub tyczek: noś tylko tyle, ile możesz bezpiecznie unieść, i podnosząc, trzymaj plecy prosto. Paczki zwisające z plecaka mogą zahaczać o gałęzie. Używanie węzłów do ochrony życia dopiero po odpowiednim szkoleniu i ze sprzętem z certyfikatem.
Warto wiedzieć
Węzeł marlinowy (marling hitch) pochodzi z żeglarstwa. Żagle mocowano nim do drzewc – okrągłych drewnianych tyczek – i wiązano nim paczki do transportu. Książki o węzłach chętnie zestawiają go z szeregiem półsztyków, bo oba wyglądają prawie tak samo, ale zachowują się zupełnie inaczej.
Do ćwiczeń dobrze nadaje się zwinięty koc lub śpiwór. Jedną połowę zwiąż węzłami marlinowymi, a drugą półsztykami. Potem pociągnij i popchnij okrążenia. Od razu poczujesz, która strona trzyma – i nauczysz się odróżniać obie formy.
Krok po kroku
Wokół wiązki
Szerokość dłoni dalej poprowadź linę w dół po przedniej stronie wiązki, pod nią i z powrotem do góry z tyłu. Na wierzchu przeprowadź ją pod odcinkiem liny, który biegnie w dół po przedniej stronie.
Pokazany luźno ułożony. Przed obciążeniem starannie ułóż (dopasuj) i zaciągnij.
- 1
Początek
Zawiąż linę na jednym końcu wiązki, np. wyblinką lub węzłem dławiącym (konstryktorem) (bez rysunku). Lina biegnie potem wzdłuż wierzchu wiązki.
- 2
Wokół wiązki
Szerokość dłoni dalej poprowadź linę w dół po przedniej stronie wiązki, pod nią i z powrotem do góry z tyłu. Na wierzchu przeprowadź ją pod odcinkiem liny, który biegnie w dół po przedniej stronie.
- 3
Nad i pod
Teraz poprowadź koniec z powrotem w kierunku, w którym pracujesz: najpierw nad odcinkiem biegnącym po przedniej stronie w dół, potem pod odcinkiem, który właśnie wyszedł od tyłu do góry. W ten sposób wokół wiązki powstaje mały węzeł prosty. Dociągnij.
- 4
Powtórz i zakończ
Powtarzaj w równych odstępach aż do końca (na rysunku widać drugi półsztyk, założony dokładnie tak samo) i zakończ dwoma półsztykami albo wyblinką.
Częste błędy
- Przewlekanie tylko pod odcinkiem biegnącym wzdłuż – powstają półsztyki, które mogą się przesuwać
- Nierówne odstępy
- Brak dociągania liny między półsztykami
Krótki przegląd
Materiały
Lina
Nigdy nie uĹźywaj nieznanej lub uszkodzonej liny do celĂłw ratujÄ…cych Ĺźycie.
Cienki sznurek
Niska wytrzymaĹ‚ość na zerwanie – tylko do lekkich obciÄ…Ĺźeń.
Paracord
To nie jest lina wspinaczkowa ani asekuracyjna.
Nadaje się dla
- Związywanie zwiniętej plandeki, maty lub koca
- Przenoszenie wiązek tyczek lub drewna na opał
- Mocowanie długich przedmiotów do plecaka
Nie nadaje się dla
- Ładunki podnoszone lub przenoszone nad ludźmi
- Zastosowania ratujące życie
Wymagania wstępne
- Półsztyk
- Na początek wyblinka lub węzeł dławiący
Bezpieczeństwo
- Kolejność kroków dla tego węzła nie została jeszcze sprawdzona przez specjalistę. Zawsze porównaj zawiązany węzeł z wiarygodną ilustracją lub doświadczoną osobą.
Jak to działa
W węźle marlinowym każde okrążenie tworzy wokół wiązki mały węzeł prosty: wyjmij wiązkę, a zostanie węzeł prosty, podczas gdy zwykły półsztyk by zniknął. Chwyta to lepiej niż zwykły półsztyk, który pod obciążeniem może się przesuwać.
Zalety
- Wiązka pozostaje równomiernie ściśnięta
- Pojedyncze półsztyki prawie się nie przesuwają
- Wystarczy jedna lina
Wady
- Zużywa dużo liny przy długich tobołkach
- Wolniejszy niż kilka osobnych wiązań
Wiedza pogłębiona
Tło merytoryczne
Węzeł marlowy pochodzi z żeglarstwa, gdzie żagle przywiązywano do rei, a tobołki wiązano. Książki o węzłach zestawiają go z serią półszlagów, bo wyglądają podobnie, ale zachowują się inaczej.
Na biwaku nadaje się do wszystkiego, co jest długie, zwinięte i trzeba to nieść.
Warianty
- Szereg półsztyków
- Szybciej, ale pojedyncze półsztyki mogą się przesuwać pod obciążeniem. Do lekkich wiązek zwykle wystarcza.
Częste błędy
- Przewlekanie tylko pod odcinkiem biegnącym wzdłuż – powstają półsztyki, które mogą się przesuwać
- Nierówne odstępy
- Brak dociągania liny między półsztykami
Ograniczenia i ryzyka
- Trzyma tobołek razem, ale nie jest mocowaniem ładunku na pojeździe.
Obciążenie i ograniczenia
Trzyma tobołki razem; to nie jest mocowanie ładunku na pojeździe. Każdy węzeł zmniejsza wytrzymałość liny na zerwanie, ponieważ ciasne zagięcia nierówno obciążają włókna. Ile dokładnie, zależy od materiału, budowy, średnicy i metody badania; celowo nie podajemy tu żadnych jednostkowych wartości.
Zamienniki materiałów
Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.
- Lina
- Paracord (To nie jest lina wspinaczkowa ani asekuracyjna.), Cienki, miękki drut (mosiężny lub ocynkowany stalowy) (Końcówki drutu są ostre – przy zginaniu chroń oczy i palce), Lina holownicza lub pas holowniczy (Mocuj wyłącznie do uchwytów holowniczych przewidzianych przez producenta; nigdy nie stój obok pod obciążeniem.)
- Cienki sznurek
- Lina (Nigdy nie uĹźywaj nieznanej lub uszkodzonej liny do celĂłw ratujÄ…cych Ĺźycie.), Paracord (To nie jest lina wspinaczkowa ani asekuracyjna.), Sznurek pomocniczy (Do celów ratujących życie używaj wyłącznie certyfikowanego sznurka i dopiero po przeszkoleniu.), Taśma (taśma rurowa) (Przed każdym użyciem sprawdź węzły na taśmach.), Sznurek jutowy lub sizalowy (kupiony) (Mała wytrzymałość, chłonie wodę i gnije – tylko do lekkich obciążeń i ćwiczeń.), Taśmy do drzew (Obciążaj tylko w granicach podanych przez producenta.), Monofilowa żyłka wędkarska (Nigdy nie zostawiaj resztek żyłki: ptaki i inne zwierzęta się w nich plączą i powoli giną. Zwiń resztki i zabierz je ze sobą.), Cienki, miękki drut (mosiężny lub ocynkowany stalowy) (Końcówki drutu są ostre – przy zginaniu chroń oczy i palce), Lina holownicza lub pas holowniczy (Mocuj wyłącznie do uchwytów holowniczych przewidzianych przez producenta; nigdy nie stój obok pod obciążeniem.)
- Paracord
- Lina (Nigdy nie uĹźywaj nieznanej lub uszkodzonej liny do celĂłw ratujÄ…cych Ĺźycie.), Cienki, miękki drut (mosiężny lub ocynkowany stalowy) (Końcówki drutu są ostre – przy zginaniu chroń oczy i palce), Lina holownicza lub pas holowniczy (Mocuj wyłącznie do uchwytów holowniczych przewidzianych przez producenta; nigdy nie stój obok pod obciążeniem.)
Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.
Źródła (2)
- Clifford W. Ashley – Doubleday, Doran & Co. (1944): The Ashley Book of Knots · Węzeł marlowy i seria półszlagów
- Geoffrey Budworth (1997): The Complete Book of Knots · Węzeł marlowy