Półwyblinka (węzeł HMS, węzeł Muntera)

Węzeł Muntera to sposób poprowadzenia liny przez karabinek tak, by tarcie ją hamowało. Należy do szkolenia we wspinaczce, taternictwie i ratownictwie górskim. Uczy się go tam jako części całego systemu: liny, karabinka, uprzęży, ułożenia ręki i sprawdzenia partnerskiego – sam węzeł to tylko jeden element.

Jest w tym atlasie, abyś znał to pojęcie, gdy się na nie natkniesz, i rozumiał, dlaczego należy się go uczyć wyłącznie na szkoleniu. Jedyne zastosowanie poza szkoleniem, o jakim hasło w ogóle wspomina, to kontrolowane opuszczanie sprzętu, np. plecaka – nigdy ludzi.

W karabinku lina leży tak, że biegnie wokół karabinka i przez samą siebie. W tych punktach styku narasta tarcie. To, jak mocno hamuje, zależy od tego, które pasmo i jak się trzyma – dlatego właśnie prawidłowe ułożenie ręki hamującej jest decydujące i trzeba je ćwiczyć.

Osobliwość polega na tym, że węzeł może się „przerzucić”: gdy lina zmienia kierunek, węzeł przewraca się na drugą stronę karabinka. Tak ma być, ale trzeba to rozumieć i ćwiczy się to na kursie. Węzeł Muntera skręca też linę, tworząc załamania, oraz powoduje ścieranie i nagrzewanie liny. To, jak mocno hamuje, celowo nie jest tu określane liczbowo.

Węzeł Muntera powstaje z dwóch jednakowo skręconych pętli złożonych grzbietami do siebie jak zamykana książka. Jeśli te dwie pętle zamiast tego wsunie się jedna za drugą, otrzymuje się węzeł zwany półsztykiem podwójnym (clove hitch) – zupełnie inny węzeł, który w karabinku raczej chwyta, niż hamuje. Ta pomyłka to jeden z klasycznych błędów.

To, czy węzeł Muntera leży poprawnie, czy karabinek jest odpowiedni i zablokowany oraz czy lina nie biegnie po zamku, musi sprawdzić osoba przeszkolona. Obrazek ani opis nie wystarczą. Ta strona wyraźnie nie zastępuje takiej kontroli.

Źle zawiązany węzeł Muntera, nieodpowiedni lub niezablokowany karabinek albo ręka hamująca, która puszcza, mogą przy asekurowaniu ludzi mieć śmiertelne skutki. Dlatego bez wyjątku: używanie do ochrony życia dopiero po odpowiednim szkoleniu i ze sprzętem z certyfikatem, pod kierunkiem wykwalifikowanych instruktorów i ze sprawdzeniem przez drugą przeszkoloną osobę.

Samodzielna nauka nie zastępuje kursu – nawet z filmami czy książkami. Kto interesuje się wspinaczką lub taternictwem, znajdzie kursy dla początkujących w klubach alpejskich, na ściankach wspinaczkowych i w szkołach górskich, gdzie węzeł Muntera ćwiczy się też pod nadzorem. W nagłym wypadku w górach: wezwij pomoc pod lokalnym numerem alarmowym (112 w UE).

Angielska nazwa pochodzi od szwajcarskiego przewodnika górskiego Wernera Muntera, który rozpowszechnił ten węzeł we wspinaczce wysokogórskiej. W krajach niemieckojęzycznych nazywa się go Halbmastwurf, a skrót HMS oznacza Halbmastwurfsicherung (asekurację węzłem Muntera). Gruszkowate karabinki HMS, zbudowane z myślą o takim prowadzeniu liny, noszą od niego nazwę.

To, że węzeł może hamować tak prostymi środkami – liną i karabinkiem – pokazuje, jak potężne jest tarcie. Ale ta siła wymaga też szacunku: wiedzieć, jak to działa, to coś innego niż umieć się tym bezpiecznie posługiwać.