Filtry z włóknami kapilarnymi i membranowe

Wewnątrz filtra znajduje się wiele drobnych, pustych w środku włókien z tworzywa. Ich ścianki to membrana z porami, które w typowych filtrach turystycznych mają około 0,1 do 0,2 mikrometra. Mikrometr to tysięczna część milimetra. Woda jest przepychana lub zasysana przez te ścianki z zewnątrz do środka albo odwrotnie.

Wszystko, co jest większe niż pory, zostaje zatrzymane. Jednokomórkowe pasożyty, takie jak Giardia i Cryptosporidium, są wystarczająco duże, podobnie jak bakterie. Większość wirusów jest jednak znacznie mniejsza i może przejść przez membranę. Substancje rozpuszczone – sole, wiele chemikaliów, metale ciężkie – są jeszcze mniejsze i przechodzą wprost.

Liczy się bezwzględna wielkość porów, czyli największy dopuszczalny otwór. Pojedyncze pęknięcie we włóknie albo nieszczelne miejsce w obudowie działa jak duża dziura, przez którą woda surowa przepływa obok membrany. Dlatego tak ważny jest nieuszkodzony filtr.

Filtry z włóknami kapilarnymi wypełniają dokładnie tę lukę, jaką chlor zostawia przy pasożytach: zatrzymują pierwotniaki, w tym Cryptosporidium, od razu, bez czekania, bez smaku i bez paliwa. Bakterie również pozostają w membranie.

Pory tej wielkości nie wystarczają wobec wirusów. Tam, gdzie mieszkają ludzie, odprowadzane są ścieki albo doszło do powodzi, trzeba liczyć się z wirusami. Wtedy dodatkowo zdezynfekuj przefiltrowaną wodę chlorem lub dwutlenkiem chloru albo ją przegotuj. W odległych miejscach o małym wpływie człowieka wirusy uważa się za mniejsze ryzyko – ale to ocena otoczenia, a nie właściwość filtra. W sytuacji awaryjnej i zawsze, gdy masz wątpliwości, dodatkowa dezynfekcja jest bezpieczną drogą.

Niektórzy producenci oferują modele z znacznie mniejszymi porami albo systemy łączone, które są wyraźnie przeznaczone również do wirusów. Polegaj tylko na deklaracjach udokumentowanych dla dokładnie twojego modelu. Żaden filtr z włóknami kapilarnymi nie pomaga na chemikalia i sól – jeśli je podejrzewasz, wybierz inne źródło.

Przed użyciem sprawdź obudowę, uszczelki i złącza pod kątem pęknięć i upewnij się, że filtr nigdy nie zamarzł. Zbieraj możliwie najczystszą wodę; mętną wodę najpierw pozwól odstać się albo przelej przez szmatkę. Muł szybko zatyka membranę, a przepływ staje się uciążliwy.

Strona surowa i strona czysta muszą być ściśle rozdzielone. Wylot nie może mieć kontaktu z wodą surową ani brudnymi rękami. Nawet jedna kropla z worka z brudną wodą, która spłynie do wylotu, sprawia, że przesącz znów nie jest bezpieczny. Nalewaj do czystego pojemnika, który służy wyłącznie do uzdatnionej wody.

Płucz filtr wstecznie regularnie, używając czystej, już uzdatnionej wody, nigdy surowej. Odrywa to osady od membrany i przywraca przepływ. Przechowywanie i suszenie odbywa się według instrukcji producenta – niektóre modele należy przechowywać wilgotne, inne suche.

Mróz to niewidzialny wróg. Jeśli woda zamarznie we włóknach, rozszerza się i może je rozsadzić. Z zewnątrz nic nie widać, ale patogeny mogą przedostać się przez pęknięcia. Na mrozie noś filtr blisko ciała, a na noc zabieraj go do śpiwora. Gdy przemarzł na wskroś, nie ufaj mu już, chyba że producent udostępnia test.

Upadki i uderzenia mogą też uszkodzić membranę lub obudowę, choć nie jest to zauważalne. Nagły, nietypowo szybki przepływ może być sygnałem ostrzegawczym. W razie wątpliwości dodatkowo zdezynfekuj przesącz albo przejdź na inną metodę.

Pamiętaj: filtr sprawia, że woda jest czystsza i zatrzymuje wiele patogenów, ale nie w każdym przypadku czyni ją bezpieczną do picia. Wirusy, chemikalia i sól nadal są możliwe. Gdy władze wydają zalecenia, np. nakaz gotowania wody, zawsze się do nich stosuj.

Filtry ściskane i słomkowe są małe i lekkie: woda jest wyciskana z miękkiego worka przez filtr albo zasysana bezpośrednio. Nadają się dla pojedynczych osób na wyprawach, gdzie wody jest pod dostatkiem, a liczy się waga.

Filtry grawitacyjne składają się z wiszącego worka na wodę surową, z którego woda sama spływa przez filtr do czystego pojemnika. Jest to praktyczne dla grup i na obozowisku, bo w tym czasie możesz robić coś innego. Filtry pompowe to inna konstrukcja, w której przepychasz wodę przez membranę siłą mięśni.

Filtry z włóknami kapilarnymi są najskuteczniejsze w połączeniu: najpierw odstać lub wstępnie przefiltrować, potem przefiltrować, a następnie – tam, gdzie możliwe są wirusy – zdezynfekować chemicznie. W ten sposób każdy etap pokrywa słabości pozostałych, zgodnie z zasadą wielu barier.