Obozowanie bez śladu: Leave No Trace w praktyce

Każdy nocleg zostawia ślady: zadeptane rośliny, ślady po ogniu, śmieci, odchody i wystraszone zwierzęta. Jedna grupa zwykle wyrządza niewielką szkodę. Ale w popularnych miejscach tysiące drobnych śladów się sumują i powstają gołe place, zanieczyszczone strumienie i zwierzęta, które nauczyły się, że człowiek oznacza jedzenie.

Leave No Trace to więc raczej sposób myślenia niż zbiór przepisów. Przy każdej decyzji w obozie pytasz siebie: co z tego zostanie, gdy już odejdę? Stąd wynika siedem zasad: planuj i przygotuj się, poruszaj się i biwakuj na trwałym podłożu, właściwie pozbywaj się odpadów, zostawiaj to, co znajdziesz, ogranicz wpływ ogniska, szanuj dzikie zwierzęta i bądź uważny wobec innych.

Zasady opublikowało Leave No Trace Center for Outdoor Ethics w USA i są stosowane w edukacji outdoorowej na całym świecie. Nie zastępują przepisów, lecz je uzupełniają – także tam, gdzie wiele jest dozwolone.

Dobre planowanie pozwala potem zostawić mniej śladów. Dowiedz się wcześniej, czy wolno biwakować, palić ogień i kopać dołki sanitarne. Przepakuj jedzenie w domu, żeby nosić mniej opakowań. Małe grupy zostawiają mniej śladów niż duże.

Na obozowisko najlepiej wybierać istniejące miejsca albo trwałe podłoże, takie jak skała, żwir, sucha trawa czy piasek. Miękka roślinność, torfowiska i brzegi rzek są wrażliwe. Nie kop rowków wokół namiotu, nie usuwaj roślin i nie zostawiaj konstrukcji z gałęzi. Żywych drzew się nie uszkadza – nie wycinaj nic w korze i nie łam gałęzi.

Wszystko, co przyniesiesz, zabierasz z powrotem, także resztki jedzenia. Zakopane lub zostawione resztki jedzenia przyciągają zwierzęta. Tam, gdzie jest to wymagane, zabierasz też papier toaletowy. Przed odejściem przejdź po miejscu w szeregu: śmieci, szpilki, końcówki linek, resztki ogniska.

Ogień to największe ryzyko. Przy suchej pogodzie, ostrzeżeniu przed pożarem lasu lub zakazie palenia ognisk nie ma otwartego ognia – wtedy alternatywą jest kuchenka, o ile jest dozwolona. Tam, gdzie ogniska są dozwolone, używaj istniejących palenisk, utrzymuj ogień mały, pal tylko martwe drewno zebrane z ziemi i ugaś go całkowicie. Przed odejściem sprawdź, czy nie ma resztek ciepła. W razie pożaru natychmiast zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).

Wodę chronisz, załatwiając potrzeby fizjologiczne w dołkach, zmywając naczynia i myjąc się daleko od wody, szlaków i obozowisk. Organizacja Leave No Trace podaje na to około 60 metrów (200 stóp). Tam, gdzie jest to dozwolone, ludzkie odchody zakopuje się w dołku głębokim na około 15 do 20 centymetrów (6 do 8 cali); w przeciwnym razie użyj istniejących toalet lub zabierz je w worku. Dzięki temu do wody, którą mogą pić inni, nie dostaną się zarazki.

Nie karm dzikich zwierząt i zabezpieczaj jedzenie. Zwierzęta, które przyzwyczaiły się do ludzkiego jedzenia, stają się natarczywe i mogą być niebezpieczne. W regionach, gdzie żyją niedźwiedzie lub inne duże zwierzęta, obowiązują specjalne zasady – sprawdź je wcześniej.

Leave No Trace pasuje do każdej wyprawy: jednodniowej wędrówki, trekkingu, obozu bushcraftowego i grup młodzieżowych. Zwłaszcza grupy dają przykład – kto uczy się tego jako dziecko, zwykle trzyma się tego przez całe życie.

W prawdziwej sytuacji awaryjnej na pierwszym miejscu jest bezpieczeństwo i przetrwanie. Wtedy budujesz schronienie lub rozpalasz ogień, nawet jeśli zostawia to ślady. Gdy tylko sytuacja na to pozwoli, usuwasz te ślady, na ile to możliwe. Leave No Trace nigdy nie powinno powstrzymywać cię przed ochroną siebie w niebezpieczeństwie.

To, czy i gdzie wolno ci biwakować na dziko, rozpalać ogień lub zbierać drewno, bardzo różni się między krajami, regionami, a nawet poszczególnymi obszarami. Niektóre kraje pozwalają na wiele, inne na prawie nic. Leave No Trace (nie zostawiaj śladów) nie jest poradą prawną – lokalne przepisy zawsze mają pierwszeństwo.

Szczególne krajobrazy, takie jak pustynie, lodowce, rzeki czy tereny niedźwiedzi, mają własne zalecenia wykraczające poza podstawowe zasady. Przed takimi wyprawami zasięgnij informacji u właściwych lokalnych organów.