Bezpieczny wybór i przygotowanie miejsca na ognisko

Ognisko zagraża otoczeniu na trzy sposoby: w górę – przez płomienie i gorące powietrze, które mogą zapalić zwisające gałęzie; na boki – przez iskry i spadający żar, które trafiają na suchą trawę, liście, namioty lub sprzęt; oraz w dół – przez ciepło wnikające w ziemię. Dobre miejsce na ognisko chroni we wszystkich trzech kierunkach.

To wiatr decyduje, dokąd lecą iskry. Nawet lekki powiew może przenieść żarzące się cząstki na wiele metrów. Dlatego namiot, plandeka i stos drewna nigdy nie powinny stać po stronie, w którą wieje wiatr. Jeśli wiatr mocno się wzmoży, nawet małe ognisko jest niebezpieczne.

Szczególnie zdradliwe jest podłoże. Na torfie, bagnie, grubej warstwie igieł lub liści oraz w ziemi poprzerastanej korzeniami żar może niezauważenie wniknąć w głąb i tlić się tam godzinami lub dniami. Później może wzniecić pożar w zupełnie innym miejscu. Na takim podłożu nie rozpala się ognisk – albo oczyszcza się je do gołej gleby mineralnej.

Przepisy bardzo się różnią w zależności od kraju, regionu i właściciela terenu oraz zmieniają się wraz z porą roku i suszą. Odpowiedzialni są właściciele gruntów, gmina, nadleśnictwo lub zarząd obszaru chronionego. Dlatego ten atlas nie podaje żadnych przepisów o odległościach ani ustaw – zawsze sprawdź miejscowe zasady.

Wiele krajów publikuje informacje o aktualnym zagrożeniu pożarowym lasów; w Niemczech na przykład Niemiecka Służba Pogodowa ze swoim wskaźnikiem zagrożenia pożarowego. Takie informacje dają tylko ogólny obraz i nie zastępują własnej oceny: jeśli ziemia jest sucha jak pieprz, a trawa trzeszczy, rozsądnie jest zachować ostrożność, nawet gdy nie obowiązuje zakaz.

W razie wątpliwości: żadnego ognia. Do podgrzania wody często lepszy jest kuchenka – ale czasem również dla niej obowiązują ograniczenia. Patelnie ogniskowe chronią podłoże, ale zwykle również je obejmuje zakaz rozpalania ognia.

Jeśli to możliwe, użyj istniejącego paleniska lub kręgu ogniskowego. Zwykle właśnie na to miejsce jest przeznaczone, a w nowym miejscu nie niszczysz otoczenia. Jeśli musisz sam wybrać miejsce, szukaj otwartego, w miarę osłoniętego miejsca na piasku, żwirze, skale lub glebie mineralnej, bez zwisających gałęzi i w dużej odległości od namiotu, drzew, suchego drewna i suchej trawy.

Usuń wszystko, co łatwopalne, dookoła – liście, igły, patyki – aż pokaże się goła ziemia. Na łąkach możesz zdjąć darń, odłożyć ją na bok i położyć z powrotem po ugaszeniu ogniska. Zaplanuj małe ognisko: ma być tylko tak duże, jak potrzebujesz do gotowania lub ogrzania się.

Krąg z suchych kamieni może utrzymać żar w jednym miejscu. Ale nie zastępuje pilnowania ognia. A zanim cokolwiek podpalisz, połóż w zasięgu ręki wodę (garnek, kanister) i małą łopatkę lub mocny kij.

Nie bierz do kręgu paleniska kamieni ze strumieni ani nasiąkniętych wodą. Woda w ich porach może się pod wpływem ciepła zamienić w parę i spowodować pęknięcie lub rozerwanie kamienia; odłamki mogą polecieć. Używaj suchych kamieni i nigdy nie wkładaj mokrych kamieni bezpośrednio w ogień.

Ogień, żar, węgiel drzewny i kuchenki nigdy nie należą do wnętrza namiotu, pojazdu, jaskini, schronienia ze śniegu ani zamkniętego pomieszczenia. Przy spalaniu powstaje tlenek węgla. Ten gaz jest niewidoczny, bezwonny i może bez żadnego ostrzeżenia spowodować utratę przytomności i śmierć.

Jeśli ogień mimo wszystko wymknie się spod kontroli i nie da się go od razu ugasić, nie próbuj z nim walczyć sam. Zaprowadź siebie i innych w bezpieczne miejsce, poruszając się prostopadle do kierunku jego rozprzestrzeniania się – na bok, nigdy tam, gdzie wiatr pcha ogień – i zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (w UE 112).

Wiele pożarów lasów i terenów otwartych wywołanych ogniskami ma proste przyczyny: nieodpowiednie miejsce, iskry niesione wiatrem albo żar, który nie został całkowicie ugaszony. Starannie wybrane palenisko zapobiega dwóm pierwszym przyczynom, zanim zostanie zapalona pierwsza zapałka.

Zasady Leave No Trace zalecają rozpalać ogień tylko tam, gdzie to właściwe, korzystać z istniejących palenisk i utrzymywać ogień mały. Gdy odchodzisz, miejsce powinno wyglądać możliwie tak jak wcześniej – z wygaszonym, zimnym popiołem i odłożoną z powrotem darnią.