Klej smołowy ze żywicy świerka i sosny

Żywica to mieszanina stałych kwasów żywicznych i lotnych olejków, takich jakie występują w terpentynie. Na powietrzu części lotne powoli wyparowują, a żywica twardnieje. Po ogrzaniu znów staje się płynna. Ta właściwość – miękka w cieple, twarda w zimnie – sprawia, że jest to klej, któremu można wielokrotnie nadawać nowy kształt.

Czysta żywica po ostygnięciu bywa krucha jak szkło albo zostaje lepka, w zależności od wieku. Proszek węgla drzewnego zwiększa masę i czyni ją twardszą i mniej lepką. Bardzo drobne włókna działają jak zbrojenie w betonie i czynią klej bardziej wytrzymałym. Właściwa proporcja zależy od żywicy, dlatego sprawdzasz ją kroplą.

Lotne olejki w żywicy są też powodem, dla którego się ona pali. Jeśli zrobi się za gorąca, unoszą się opary, które mogą zapalić się od płomienia. Powolne, łagodne topienie utrzymuje niską temperaturę i niewiele oparów.

Dobra żywica jest twarda, żółtawa do brązowawej i wisi jako krople lub skorupa na starych ranach, złamanych gałęziach lub pniakach świerka i sosny. Odłamujesz tylko ten nadmiar. Świeżej, płynnej żywicy w nowej ranie nie ruszasz – drzewo potrzebuje jej jako ochrony.

Węgiel drzewny musi być zimny i bardzo drobny, prawie jak mąka. Grube kawałki sprawiają, że klej się kruszy. Proszek wmieszaj dopiero po zdjęciu puszki z ognia i dodawaj go w małych ilościach. Kropla na zimnym kamieniu pokaże po minucie, czy mieszanka jest dobra: jeśli po ściśnięciu pęka, potrzeba więcej żywicy; jeśli lepi się do palców, więcej węgla.

Klej trzyma tylko na czystych, suchych powierzchniach. Szorstkie powierzchnie trzymają lepiej niż gładkie. Lekko podgrzane części łączą się lepiej, bo żywica nie krzepnie od razu. Do dociśnięcia użyj lekko zwilżonego kawałka drewna – żywica prawie nie przykleja się do mokrego drewna.

Gorąca żywica przykleja się do skóry i dalej oddaje ciepło – przez co oparzenia są głębsze niż od gorącej wody. Nigdy nie dotykaj jej gołymi palcami. Jeśli mimo to do tego dojdzie, od razu chłodź miejsce chłodną, nie lodowatą wodą przez co najmniej 20 minut. Nie zrywaj żywicy, bo razem z nią zejdzie skóra. Przy dużych oparzeniach, oparzeniach twarzy lub oparzeniach u dzieci zadzwoń pod 112, w Austrii także 144.

Żywica pali się gwałtownie i kopci. Topij ją tylko na skraju żaru, nigdy w płomieniu, i nie odchodź od niej ani na chwilę. Jeśli żywica w puszce się zapali, połóż na niej pokrywkę lub płaski kamień, by zdusić płomień. Nigdy nie wlewaj wody – gorąca żywica może pryskać jak gorący tłuszcz.

Przed każdym ogniskiem sprawdź, czy ogniska są tam dozwolone i czy aktualnie nie ma zagrożenia pożarowego w lesie. Potem całkowicie ugaś ogień. Dzieci mogą pomagać w zbieraniu i rozcieraniu; topi dorosły.

Klej smołowy przydaje się do drobnych napraw: zabezpieczenia luźnego wiązania, uszczelnienia pęknięcia w pojemniku z kory, zamocowania ostrza w drewnianej rękojeści lub uszczelnienia szwu. Pałeczka kleju w plecaku jest lekka i długo się przechowuje.

Nie nadaje się do naczyń z gorącą zawartością, bo mięknie pod wpływem ciepła. W pełnym słońcu lub w nagrzanym samochodzie może się rozpływać; na mrozie może stać się kruchy. Nie nadaje się do części mocno obciążonych ani do takich, które mają nosić ludzi. Jeśli masz dostęp do nowoczesnego kleju, zwykle jest mocniejszy i łatwiejszy.

Kleje roślinne należą do najstarszych materiałów w ogóle. Archeolodzy znaleźli narzędzia z epoki kamienia, których ostrza zamocowano w rękojeści smołą brzozową. Smołę brzozową robi się jednak inaczej: korę brzozy ogrzewa się bez dostępu powietrza. To bardziej skomplikowane niż klej z żywicy i węgla drzewnego.

Żywica jest też dobrym rozpałką, bo tak dobrze się pali – kolejny powód, by nigdy nie topić jej w pobliżu otwartego ognia. Drewno bogate w żywicę, smolak, opisano we wpisie o smolaku.

Żywicę z palców zmyjesz odrobiną oleju do gotowania lub tłuszczu: wetrzyj, zostaw na chwilę, zetrzyj. Sama woda z mydłem prawie nie pomaga.