Skręcanie dwużyłowego sznura (skręt odwrotny) – ćwicz na jucie lub sizalu

Każde pasmo jest skręcane w jedną stronę, na przykład zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Powstaje w nim naprężenie, które chce je odkręcić. Jeśli teraz owiniesz oba pasma wokół siebie w przeciwnym kierunku, te dwa naprężenia działają przeciwko sobie. Jedno pasmo nie może się rozkręcić bez zabrania ze sobą drugiego – i odwrotnie. Wynikiem jest sznur, który sam się stabilizuje.

Kupowana lina skręcana jest zbudowana dokładnie na tej zasadzie: włókna skręca się w nitki, nitki w pasma, a pasma w linę, i każdy etap biegnie przeciwnie do poprzedniego. Gdy sam skręcisz sznur, rozumiesz, dlaczego koniec liny się rozplata, jeśli nie jest zabezpieczony. Przeciwnaprężenie nie jest tam już zrównoważone.

Tarcie między włóknami trzyma wszystko razem. Długie, równe włókna chwytają się lepiej niż krótkie, połamane kawałki. Dlatego rozpleciona juta lub sizal tak dobrze nadaje się do ćwiczeń: włókna są długie, równe i tanie.

Najczęstszy błąd to kładzenie obu pasm w tym samym kierunku, w którym były skręcone. Wtedy sznur od razu się rozkręca. Zapamiętaj: skręcaj w jedną stronę, przekładaj w drugą. Na początku pomaga powiedzieć to na głos: „skręć – przełóż – skręć – przełóż”.

Na początku podziel pęk włókien nierówno, tak by jedno pasmo było trochę dłuższe. Gdy pasmo robi się cienkie, dokładaj nowe włókna z zakładką. Ponieważ pasma mają różne długości, łączenia leżą potem na przemian, a nie obok siebie. Dwa łączenia w tym samym miejscu byłyby słabym punktem, w którym sznur łatwo się zrywa.

Skręcaj równomiernie i raczej mocno. Luźno skręcony sznur jest miękki, ale się strzępi i mało wytrzymuje. Dbaj, by oba pasma miały mniej więcej tę samą grubość, a sznur będzie okrągły i równy. Zabezpiecz koniec prostym węzłem na końcu lub oplotem, czyli owinięciem cienką nitką.

Sznur własnej roboty ma nieznaną i zwykle niską wytrzymałość. W zależności od włókna, skrętu i połączeń w jednym miejscu może być dużo słabszy niż w innym, a z zewnątrz tego nie widać. Dlatego nigdy nie używa się go do ludzi, wspinaczki, asekuracji ani ładunków nad ludźmi. Do tego służą atestowane liny z danymi producenta.

Ten wpis celowo ćwiczy technikę na kupionym materiale. Rozpoznawanie dzikich roślin i pozyskiwanie z nich włókien wymaga pewnej wiedzy eksperckiej, a zbiór roślin jest w wielu miejscach regulowany lub zabroniony. Z juty, sizalu, a nawet pasków tkaniny i toreb foliowych nauczysz się ruchu równie dobrze – bez takiego ryzyka.

Weź około pół metra sznurka jutowego lub sizalowego i rozpleć go, aż powstanie luźny pęk włókien. Nie składaj go dokładnie w połowie, tylko trochę z boku, i trzymaj zgięcie między kciukiem a palcem wskazującym. Skręć kilka razy pasmo położone najdalej od ciebie w jedną stronę, a potem przełóż je przez drugie pasmo przeciwnie do kierunku skrętu. Teraz drugie pasmo jest na wierzchu – i wszystko zaczyna się od nowa.

Pierwsze użyteczne 50 centymetrów zajmuje mniej więcej pół godziny; potem idzie szybciej. Wiele osób znajduje spokojny rytm, prawie jak przy dzierganiu. Ta technika dobrze nadaje się dla dzieci, bo nie wymaga narzędzi; do przycięcia włókien wystarczą nożyczki. Fajne pierwsze projekty to bransoletka, zawieszka albo sznurek do wiązania hubki.

Dwuniciowy sznur robiony według tej zasady to bardzo stara technika, znana w wielu kulturach na świecie. Na długo przed fabrykami w ten sposób robiono nici, sieci i wiązania. Podręczniki bushcraftu opisują ją z użyciem różnych włókien naturalnych.

Prawdziwa wartość tego ćwiczenia leży w zrozumieniu. Kto wie, jak zbudowany jest sznur, szybciej zauważy, że lina jest zużyta, dlaczego końce trzeba zabezpieczać i dlaczego węzły osłabiają linę. Ta sama technika działa też ze skrawkami tkaniny lub paskami z tworzywa, gdy nie ma pod ręką gotowego sznurka – do lekkich zadań.