Podtrzymywanie żaru przez noc (przykrywanie ognia popiołem)

Żar to palące się drewno bez płomienia. Potrzebuje tlenu, by się żarzyć – im więcej powietrza, tym szybciej się wypala. Warstwa popiołu działa na dwa sposoby: przepuszcza do żaru tylko trochę powietrza i zatrzymuje ciepło jak koc izolacyjny. Żar pali się więc bardzo powoli.

Gruba, gęsta kłoda na żarze może też służyć jako powolna rezerwa paliwa. Stopniowo zwęgla się pod popiołem i trzyma ciepło. Rano w idealnym przypadku zostaje rdzeń gorącego żaru, który ze świeżą podpałką i powietrzem szybko tworzy płomienie. Nie ma jednak gwarancji – czasem do rana żar wygasa.

Dziś przykrywanie żaru popiołem ma sens głównie w piecach i kuchniach na drewno. Tam żar pali się w zamkniętej komorze z metalu lub kamienia, a dopływ powietrza można ograniczyć zgodnie z instrukcją producenta. W stałym obozie z wartą może też oszczędzić źródła ognia i podpałkę.

Na dworze bezpieczna standardowa zasada jest inna: ogień gasi się całkowicie przed snem. Ognisko bez nadzoru w lesie, przy wietrze, suszy lub w czasie zakazu rozpalania ognia nie wchodzi w grę. Tam, gdzie obowiązuje nakaz gaszenia ognia przed snem, obowiązuje on bez wyjątku. I nigdy nie wnoś żaru do namiotu, pojazdu ani pomieszczenia bez pieca.

Najpierw potrzebujesz dobrego, mocnego złoża żaru. Kilka rozproszonych, słabych kawałków żaru nie wytrzyma do rana. Zgarnij żar i resztki drewna ciasno razem na środek paleniska, aby nawzajem się ogrzewały.

Warstwa popiołu musi być na tyle gruba, by nie było widać żadnych płomieni. Jeśli jest zbyt cienka, ogień może znów buchnąć, zwłaszcza gdy wiatr się wzmoży. Jeśli natomiast żar zostanie zasypany całkowicie szczelnie, udusi się. Potrzeba trochę doświadczenia, by znaleźć właściwą ilość – dlatego najpierw ćwicz pod nadzorem i na bezpiecznym palenisku.

Rano ostrożnie zmieć popiół, nie rozbijając żaru. Połóż drobną podpałkę i cienkie drewno bezpośrednio na najgorętszym miejscu i dmuchaj delikatnie i równomiernie. Trzymaj twarz i włosy nieco z boku na wypadek, gdyby popiół lub iskry się uniosły.

Przykryte popiołem ognisko na dworze to ognisko bez nadzoru. Wiatr może zdmuchnąć popiół, rozdmuchać żar i zanieść iskry w suchą trawę – w ten sposób w środku nocy, gdy wszyscy śpią, może wybuchnąć pożar lasu. Dlatego na dworze obowiązuje zasada: albo wyznacz wartę, która nieprzerwanie obserwuje ogień i ma przygotowaną wodę do gaszenia, albo ugaś ogień całkowicie.

Żar wydziela tlenek węgla, niewidzialny gaz bez zapachu, który może być śmiertelny. Żar, ogień i kuchenki nigdy nie mają miejsca w namiocie, pojeździe, schronieniu ze śniegu ani w zamkniętym pomieszczeniu. Kto przez noc używa pieca na drewno, powinien mieć sprawny czujnik tlenku węgla i używać pieca zgodnie z instrukcją producenta.

Ból głowy, zawroty głowy, nudności lub senność w pobliżu ognia lub kuchenki mogą być sygnałem ostrzegawczym tlenku węgla. Wtedy natychmiast wyjdź na świeże powietrze, zabierz ze sobą innych i zadzwoń pod miejscowy numer alarmowy (112 w UE). Przed każdym ogniem sprawdź też miejscowe zasady.

Przykrywanie żaru popiołem było przez wieki codzienną praktyką przy paleniskach i kominkach, gdy ponowne rozpalenie ognia było ciężką pracą. Aby zrozumieć dlaczego, wyobraź sobie, ile wysiłku kosztowało rozpalanie ognia krzesiwem i stalą każdego ranka.

Na wyprawy są dziś prostsze rozwiązania: zapalniczka i zapałki przechowywane w różnych miejscach oraz trochę suchej podpałki w wodoszczelnym woreczku. Dzięki nim nowy ogień rano rozpala się szybko – bez konieczności, by coś tliło się bez nadzoru przez całą noc.