Jak ograniczyć dym i gdzie siedzieć

Drewno nie pali się bezpośrednio. Podgrzewane wydziela palne gazy, i to one palą się w płomieniach. Jeśli jest dość tlenu, a temperatura pozostaje wystarczająco wysoka, spalają się niemal całkowicie do niewidocznych spalin. Jeśli brakuje jednego z tych warunków, część gazów ucieka niespalona i stygnie – powstaje widoczny dym.

Najczęstszą przyczyną jest mokre drewno. Woda w środku musi najpierw odparować, a to wymaga dużo ciepła. Ogień pozostaje chłodniejszy, a para miesza się z niespalonymi gazami, tworząc gęsty, białawoszary dym. Drugą przyczyną jest brak powietrza: duży, ciasno ułożony stos drewna sam się dusi. Zielone liście, śmieci i tworzywa sztuczne jeszcze pogarszają sprawę.

O tym, dokąd trafia dym, decyduje wiatr. Przy bezwietrznej pogodzie dym zbiera się w zagłębieniach. Podczas tak zwanej inwersji – gdy zimne powietrze leży przy ziemi pod cieplejszym – nie może się unosić i wisi nad okolicą jak pokrywa.

Używaj wyłącznie suchego, odleżałego i rozłupanego drewna. Prosta wskazówka: jeśli drewno w ogniu syczy lub pieni się na końcach, jest za mokre. Rozłupane drewno schnie lepiej i łatwiej się zapala niż okrągłe kłody z korą.

Małe ognisko z dobrym ciągiem pali się czyściej niż duży, zduszony stos. Dokładaj drewno po trochu, zamiast rzucać dużo naraz, i zostawiaj powietrze między kawałkami. Nigdy nie używaj liści ani zielonych gałęzi, żeby „przygasić” płomienie – powstaje wtedy bardzo dużo dymu.

Siadaj bokiem do kierunku wiatru, nie w smudze dymu. Jeśli wiatr się zmieni, przesiadasz się. Dzieci i osoby wrażliwe siadają po stronie nawietrznej, czyli tam, skąd wieje wiatr.

Dym obciąża drogi oddechowe oraz serce i układ krążenia. Osoby z astmą, chorobami płuc lub serca, kobiety w ciąży, osoby starsze i dzieci powinny unikać kontaktu z dymem. Kto zacznie mieć silną duszność, potrzebuje pomocy: zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).

Nigdy nie pal śmieci, tworzyw sztucznych ani drewna malowanego, powlekanego lub impregnowanego. Powstają wtedy toksyczne gazy, których nie zawsze czuć. Ognisko to nie kosz na śmieci.

Najbardziej zdradliwym zagrożeniem jest tlenek węgla. Jest niewidoczny, bezwonny i może być śmiertelny. Na zewnątrz się rozprasza; w namiotach, pojazdach i zamkniętych pomieszczeniach gromadzi się – nawet z żaru, który prawie już nie dymi. Dlatego nigdy nie wnoś garnka z żarem do namiotu, żeby się ogrzać. I jak zawsze: wcześniej sprawdź lokalne przepisy i zagrożenie pożarowe.

W obszarach mieszkalnych o tym, czy ognisko w ogrodzie jest przyjemne dla wszystkich, w dużej mierze decyduje dym. Zwracaj uwagę na kierunek wiatru, otwarte okna i pranie sąsiadów na sznurku. Jeśli dym przeszkadza, zmniejsz ogień albo go ugaś. To nie tylko uprzejme, ale też pozwala uniknąć kłopotów.

Nie ma w pełni bezdymnego ogniska z drewna. Kuchenka daje znacznie mniej dymu i jest dobrą alternatywą, jeśli chodzi tylko o gotowanie. Z kolei przy ogniu sygnałowym dym wytwarza się celowo, żeby cię zauważono – to osobny przypadek z własnymi zasadami.