Podwójny węzeł rybacki
Dwa końce liny, każdy związany podwójnym węzłem prostym wokół drugiej liny, które pod obciążeniem zsuwają się do siebie. Bardzo pewny, ale po obciążeniu bardzo trudny do rozwiązania. Znany ze spinania pętli ze sznurka pomocniczego; we wspinaczce tylko po przeszkoleniu.
- około minuty
Wyjaśnione prosto
Podwójnym węzłem rybackim (double fisherman's bend) łączysz mocno dwa końce liny lub sznurka. Każdy koniec wiąże mały węzeł wokół drugiej liny. Gdy pociągniesz za obie liny, oba węzły przesuwają się ku sobie i dociskają się nawzajem – jak dwie dłonie w mocnym uścisku.
Trzyma bardzo pewnie, nawet w śliskim sznurku, w którym inne węzły łączące by się wyślizgnęły. Wada: po silnym obciążeniu prawie nie da się go rozwiązać. Używa się go więc do połączeń, które mają zostać, na przykład żeby zamienić sznurek w zamkniętą pętlę.
Używa się go też we wspinaczce – ale tylko ci, którzy się tego tam nauczyli. Do zabezpieczania życia wolno go używać dopiero po odpowiednim szkoleniu i ze sprzętem z certyfikatem.
Jak to działa
Oba końce leżą obok siebie, skierowane w przeciwne strony. Każdy koniec jest dwa razy owinięty wokół obu odcinków, a potem przeciągnięty z powrotem przez te dwa zwoje – to podwójny węzeł prosty leżący wokół drugiej liny. Każdy z tych węzłów może sam przesuwać się po drugiej linie, jak koralik na sznurku.
Gdy pociągniesz za części robocze, oba węzły przesuwają się ku sobie, aż się zetkną. Od tej chwili blokują się nawzajem: żaden nie może przesunąć się dalej, bo drugi mu przeszkadza. Pod obciążeniem zwoje zaciskają się bardzo mocno. To czyni węzeł pewnym – a jednocześnie tak trudnym do rozwiązania.
Jak poznać poprawnie zawiązany węzeł
Podwójny węzeł rybacki ma łatwo rozpoznawalny wzór. Z jednej strony widać dwa „X”, dwa skrzyżowania obok siebie. Odwróć węzeł, a po drugiej stronie cztery równoległe odcinki leżą obok siebie. Jeśli obie połówki układają się w sobie tak schludnie, są poprawnie odbite lustrzanie. Jeśli jedna strona wygląda inaczej, niż oczekujesz, zwykle jeden z węzłów został zawiązany odwrotnie.
Żeby go ustawić, najpierw zaciągnij mocno każdą połówkę osobno, potem pociągnij za obie części robocze, aż węzły się zetkną. Końcówki muszą wtedy wyraźnie wystawać – raczej za długie niż za krótkie, bo pod obciążeniem część końcówki wciąga się w węzeł. Końcówka, która ledwo wystaje, jest sygnałem ostrzegawczym.
Typowe błędy i jak węzeł zawodzi
Częsty błąd to wiązanie pojedynczych zamiast podwójnych węzłów prostych. Wychodzi wtedy pojedynczy węzeł rybacki, który nadaje się do lekkich zastosowań, ale jest mniej pewny. Drugi błąd: oba węzły nie są lustrzane, więc nie układają się schludnie jeden w drugim. I trzeci: zbyt krótkie końcówki.
Dla początkujących błędy w tym węźle trudno zauważyć, bo może wyglądać zwarto, nawet gdy jest źle zawiązany. Dlatego wzór dwóch X-ów i czterech równoległych odcinków jest tak ważny – to najszybsza kontrola. Nie jest przeznaczony do płaskiej taśmy; do niej służy węzeł wodny.
Kiedy to ma sens – a kiedy nie
To właściwy wybór do połączeń trwałych: dwóch sznurków, które nie będą już rozdzielane, albo repsznura zamkniętego w pętlę, na przykład do prusika. Dobrze trzyma też w śliskim sznurku, w którym węzeł flagowy by się wyślizgnął.
Jeśli chcesz wkrótce rozwiązać połączenie, wybierz inny węzeł, na przykład węzeł flagowy albo, do grubych lin, karrick bend. Zużywa też dużo liny. We wspinaczce uczy się go na kursach, a ta strona nie zastępuje takiego szkolenia. Do zabezpieczania życia wolno go używać dopiero po odpowiednim szkoleniu i ze sprzętem z certyfikatem.
Jak to ćwiczyć
Najpierw ćwicz sam podwójny węzeł prosty (double overhand), aż zawiążesz go pewnie. Potem weź dwa sznurki w różnych kolorach. Dzięki temu dokładnie zobaczysz, którędy biegnie każdy odcinek, i znacznie łatwiej rozpoznasz wzór dwóch X-ów i czterech równoległych odcinków.
Zawiąż węzeł kilka razy, ustaw go, odwróć i sprawdź obie strony. Jeśli celowo zawiążesz go raz z połówkami, które nie są lustrzane, zobaczysz, jak inaczej wygląda. Ta wiedza pomoże ci później od razu dostrzegać błędy.
Krok po kroku
Zrób zakład końców
Połóż oba końce obok siebie, skierowane w przeciwne strony, z dużym zakładem.
Pokazany luźno ułożony. Przed obciążeniem starannie ułóż (dopasuj) i zaciągnij.
- 1
Zrób zakład końców
Połóż oba końce obok siebie, skierowane w przeciwne strony, z dużym zakładem.
- 2
Pierwszy węzeł
Pierwszym końcem zwiąż podwójny węzeł prosty wokół drugiej liny: owiń dwa razy oba pasma, potem przełóż koniec z powrotem przez oba zwoje. Zaciągnij go.
- 3
Drugi węzeł, lustrzanie
Drugim końcem zwiąż taki sam węzeł w przeciwnym kierunku wokół pierwszej liny. Zaciągnij go.
- 4
Zaciągnij i sprawdź
Ciągnij za oba końce robocze, aż węzły się zetkną. Sprawdź: z jednej strony dwa kształty X, z drugiej cztery równoległe pasma; oba końce wystarczająco długie.
Częste błędy
- Pojedyncze zamiast podwójnych węzłów prostych
- Węzły nie są lustrzane, więc nie układają się równo jeden przy drugim
- Zbyt krótkie końce
Krótki przegląd
Materiały
Lina
Nigdy nie uĹźywaj nieznanej lub uszkodzonej liny do celĂłw ratujÄ…cych Ĺźycie.
Sznurek pomocniczy
Do celów ratujących życie używaj wyłącznie certyfikowanego sznurka i dopiero po przeszkoleniu.
Średnica musi pasować do liny głównej, inaczej węzły zaciskowe nie będą chwytać.
Nadaje się dla
- Trwałe połączenie dwóch lin lub sznurków
- Spinanie pętli ze sznurka pomocniczego
- Śliskie sznurki, w których inne węzły łączące się ślizgają
Nie nadaje się dla
- Połączenia, które wkrótce trzeba będzie rozwiązać
- Zastosowania ratujące życie bez przeszkolenia
- Taśma płaska – do niej służy węzeł taśmowy
Wymagania wstępne
- Podwójny węzeł prosty
Bezpieczeństwo
- Zostaw wystarczająco długie końce i sprawdź, czy obie połowy są ładnie uformowane. Połowy, które nie układają się poprawnie, wskazują na błąd.
Jak to działa
Każdy koniec tworzy podwójny węzeł prosty wokół drugiej liny. Pod obciążeniem oba węzły zsuwają się ku sobie i opierają o siebie. Poprawnie związane pokazują z jednej strony dwa krzyżyki, z drugiej cztery równoległe pasma.
Zalety
- Bardzo pewny
- Działa też w śliskim sznurku
- Zwarty
Wady
- Po obciążeniu bardzo trudny do rozwiązania
- Zużywa dużo liny
- Błędy trudne do zauważenia dla początkujących
Wiedza pogłębiona
Tło merytoryczne
Węzeł rybacki pochodzi z wędkarstwa, gdzie trzeba było łączyć śliskie żyłki. Jego podwójna odmiana jest używana we wspinaczce, m.in. do spinania sznurka pomocniczego w pętlę; uczy się jej tam na kursach.
Na biwaku to trwałe połączenie sznurków, których nie trzeba będzie już rozdzielać.
Warianty
- Węzeł rybacki (pojedynczy)
- Z pojedynczych węzłów prostych – do sznurka i lekkich zastosowań, mniej pewny.
Częste błędy
- Pojedyncze zamiast podwójnych węzłów prostych
- Węzły nie są lustrzane, więc nie układają się równo jeden przy drugim
- Zbyt krótkie końce
Ograniczenia i ryzyka
- Ta strona nie zastępuje szkolenia z obsługi sprzętu wspinaczkowego ani ratowniczego.
- Bez podawania wartości wytrzymałości.
Obciążenie i ograniczenia
Bardzo trudno sam się rozwiązuje; w zamian po obciążeniu jest bardzo ciężki do rozwiązania. Każdy węzeł zmniejsza wytrzymałość liny na zerwanie, bo ciasne zagięcia nierównomiernie obciążają włókna. Ile dokładnie, zależy od materiału, budowy, średnicy i metody badania; celowo nie podajemy tu żadnych pojedynczych wartości.
Zamienniki materiałów
Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.
- Lina
- Paracord (To nie jest lina wspinaczkowa ani asekuracyjna.), Cienki, miękki drut (mosiężny lub ocynkowany stalowy) (Końcówki drutu są ostre – przy zginaniu chroń oczy i palce), Lina holownicza lub pas holowniczy (Mocuj wyłącznie do uchwytów holowniczych przewidzianych przez producenta; nigdy nie stój obok pod obciążeniem.)
- Sznurek pomocniczy
- Lina (Nigdy nie uĹźywaj nieznanej lub uszkodzonej liny do celĂłw ratujÄ…cych Ĺźycie.), Paracord (To nie jest lina wspinaczkowa ani asekuracyjna.), Cienki sznurek (Niska wytrzymaĹ‚ość na zerwanie – tylko do lekkich obciÄ…Ĺźeń.), Taśma (taśma rurowa) (Przed każdym użyciem sprawdź węzły na taśmach.), Sznurek jutowy lub sizalowy (kupiony) (Mała wytrzymałość, chłonie wodę i gnije – tylko do lekkich obciążeń i ćwiczeń.), Taśmy do drzew (Obciążaj tylko w granicach podanych przez producenta.), Monofilowa żyłka wędkarska (Nigdy nie zostawiaj resztek żyłki: ptaki i inne zwierzęta się w nich plączą i powoli giną. Zwiń resztki i zabierz je ze sobą.), Cienki, miękki drut (mosiężny lub ocynkowany stalowy) (Końcówki drutu są ostre – przy zginaniu chroń oczy i palce), Lina holownicza lub pas holowniczy (Mocuj wyłącznie do uchwytów holowniczych przewidzianych przez producenta; nigdy nie stój obok pod obciążeniem.)
Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.
Źródła (2)
- The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition · Podwójny węzeł rybacki do łączenia lin i sznurka pomocniczego
- Clifford W. Ashley – Doubleday, Doran & Co. (1944): The Ashley Book of Knots · Węzeł rybacki i podwójny węzeł rybacki