Orientowanie mapy

Z kompasem jest szczególnie łatwo. Połóż dłuższą krawędź kompasu wzdłuż linii północ–południe na mapie, strzałką kierunku do góry mapy. Teraz obracaj razem mapę i kompas – nie sam kompas! – aż czerwony koniec igły też wskaże górę mapy. Gotowe: mapa jest zorientowana.

Bez kompasu potrzebujesz punktu, którego jesteś całkowicie pewien, zarówno na mapie, jak i w krajobrazie: charakterystycznego szczytu, jeziora, wieży kościoła, długiej prostej drogi. Obróć mapę tak, aby kierunek od twojej pozycji do tego punktu na mapie zgadzał się z kierunkiem w terenie. Jeszcze prościej: stań na prostej ścieżce i obracaj mapę, aż ścieżka na mapie biegnie tak samo jak ścieżka pod twoimi stopami.

Do orientowania mapy ta dokładność prawie zawsze wystarcza. Deklinacja – niewielka różnica między północą mapy a północą kompasu – zwykle nie ma tu znaczenia. Przy precyzyjnych azymutach na długich dystansach jest inaczej.

Trzymaj mapę zorientowaną podczas marszu. Gdy idziesz zakrętem, ty się obracasz – ale mapa w twoich dłoniach obraca się tak, jakby leżała nieruchomo na stole. Wiele osób nieświadomie obraca mapę z powrotem „północą do góry”, bo wtedy napisy da się czytać. Właśnie tak powstają pomyłki w kierunku.

Błędnie rozpoznany punkt prowadzi do błędnie zorientowanej mapy. Jeśli pomylisz jedno wzgórze z innym, potem wszystko wydaje się pasować – tylko jest skręcone. Dlatego zasada brzmi: zawsze sprawdź jeszcze co najmniej jeden inny punkt. Czy strumień, skraj lasu lub kierunek zbocza też się zgadza? Jeśli nie, to albo twoja pozycja, albo orientacja jest błędna.

Trzymaj mapę możliwie płasko, a kompas z dala od metalu, takiego jak dach samochodu, barierka czy telefon w kieszeni na piersi.

Szybka orientacja opłaca się na każdym rozwidleniu. Zajmuje mniej niż minutę i zapobiega większości błędów, gdy znasz właściwą ścieżkę, ale idziesz nią w złą stronę. W biegu na orientację, gdzie liczy się szybkość, mapa jest zawsze trzymana zorientowana.

Zorientowana mapa pomaga też ustalić, gdzie jesteś: rzeczy, które widzisz, dużo łatwiej znaleźć na mapie, gdy leżą w tym samym kierunku. W mieście działa to tak samo – z planem miasta i charakterystycznym budynkiem.

Dla dzieci i początkujących orientowanie mapy to często najlepsze wprowadzenie do nawigacji, bo od razu daje „aha”: nagle mapa i świat do siebie pasują.

Orientowanie mapy to narzędzie do ogólnego obrazu: które rozwidlenie? Gdzie jest jezioro? Po której stronie doliny jestem? Przy takich pytaniach jest szybkie i niezawodne.

Do precyzyjnego kierunku na dłuższym dystansie – na przykład przez bezdroża lasu albo we mgle – to za mało. Wtedy wyznaczasz azymut kompasem, w razie potrzeby uwzględniając deklinację, i po drodze sprawdzasz dystans oraz elementy terenu.

Bez kompasu i bez jednoznacznych punktów orientacyjnych (na przykład w gęstej mgle na płaskowyżu) nie da się wiarygodnie zorientować mapy. Wtedy lepiej się zatrzymać i poczekać albo wrócić znaną ścieżką, niż zgadywać.

Weź plan miasta lub mapę swojej okolicy i wyjdź na zewnątrz. Stań na skrzyżowaniu, zorientuj mapę kompasem i powiedz na głos, która ulica dokąd prowadzi. Potem zorientuj ją ponownie bez kompasu, tylko według jednego budynku lub ulicy – i porównaj.

Ćwiczcie całą rodziną: na każdym rozwidleniu dziecko może zorientować mapę i oznajmić, którędy iść. To świetna zabawa i ćwiczenie oka, by widziało, że mapa i krajobraz do siebie należą.