Zabłądziłeś: reguła STOP

Gdy zdasz sobie sprawę, że się zgubiłeś, często robi ci się trochę strasznie. Ciało przełącza się wtedy w tryb „działaj szybko” – idziesz szybciej, rozglądasz się mniej uważnie i podejmujesz decyzje intuicyjnie. Właśnie to prowadzi do kolejnych błędów. Każda minuta pośpiesznego marszu może zwiększyć odległość od ostatniego znanego punktu.

Świadome zatrzymanie przerywa to błędne koło. Łyk wody, coś do jedzenia, kilka spokojnych oddechów – brzmi banalnie, ale pomaga umysłowi znów jasno myśleć. Wiele sytuacji rozwiązuje się samo w tych kilku minutach, bo nagle przypominasz sobie, gdzie skręciłeś w złą stronę.

Pozostanie w jednym miejscu ułatwia też pracę ratownikom. Osobę, która siedzi w miejscu, można znaleźć na znacznie mniejszym obszarze niż kogoś, kto błąka się przez wiele godzin.

Przy myśleniu pomaga rozbicie sytuacji na pytania: gdzie był ostatni punkt, którego byłem całkowicie pewien? Jak długo szedłem od tamtej pory i mniej więcej w którą stronę? Szedłem pod górę czy w dół, przechodziłem przez strumień? I bardzo ważne: czy ktoś wie, gdzie jestem i kiedy miałem wrócić?

Obserwując, patrzysz na otoczenie i na siebie. Co robi pogoda, ile zostało światła dziennego? Jak wygląda bateria? Czy masz dość wody, ciepłego ubrania, jedzenia, latarkę? Jak czujesz się ty i inni – zmęczeni, ranni, przemoczeni? Dopiero potem używasz mapy, kompasu lub telefonu, żeby ustalić swoje położenie.

Jeśli jesteś w grupie: trzymajcie się razem. Grupa, która rozdziela się, żeby „szybciej szukać”, często zamienia jedną zagubioną osobę w kilka.

Nie ma reguły, która zawsze jest słuszna. Powrót ma sens, jeśli na pewno znasz drogę do ostatniego znanego punktu i jest ona bezpieczna – na przykład dlatego, że dopiero co tamtędy szedłeś i łatwo ją rozpoznać. Zostanie zwykle jest lepsze, jeśli ktoś zna plan twojej wycieczki, miejsce jest bezpieczne, a drogi powrotnej nie znasz na pewno.

Szczególnie niebezpieczny jest pomysł, by iść na przełaj „po prostu w dół do doliny”. Koryta strumieni i strome stoki często kończą się uskokami, wodospadami lub wąwozami, gdzie nie da się iść ani naprzód, ani wrócić. Nieznany stromy teren nie jest drogą wyjścia.

Jeśli zostajesz, znajdź w pobliżu bezpieczne, najlepiej otwarte miejsce – z dala od osuwisk, stoków lawinowych i terenów zalewowych. Tam łatwiej cię dostrzec z góry i z daleka. Jeśli miejsce, w którym jesteś, jest bezpośrednio niebezpieczne, oczywiście najpierw przenosisz się w bezpieczne miejsce.

Wcześnie wezwij pomoc, jeśli ktoś jest ranny lub wyczerpany, zapada ciemność w trudnym terenie albo grozi wychłodzenie: lokalny numer alarmowy, w UE 112. Wczesne wezwanie za dnia jest o wiele lepsze niż późne w nocy. Potem oszczędzaj baterię – bez bezcelowego przeszukiwania aplikacji z mapą i bez długich rozmów.

Podczas czekania chroń się przed zimnem i wilgocią wcześnie, a nie dopiero wtedy, gdy już dygoczesz. Usiądź na plecaku, macie lub grubych gałęziach zamiast na gołej ziemi, bo ziemia odbiera dużo ciepła. Załóż dodatkowe ubranie, znajdź osłonę przed wiatrem i deszczem. Pomóc może też koc ratunkowy.

Spraw, by cię widziano i słyszano: jaskrawe ubranie, latarka, wołanie lub gwizdek. Trzy krótkie sygnały pod rząd w wielu miejscach rozumiane są jako wezwanie pomocy. Gwizdanie jest na dłuższą metę znacznie mniej męczące niż krzyk i niesie się dalej.

Przed każdą wycieczką krótko omów zasadę STOP, zwłaszcza z dziećmi. Przećwiczcie sytuację raz: „Co robisz, gdy nas już nie widzisz?” Odpowiedź powinna przyjść automatycznie: zatrzymać się, zostać w miejscu, wołać lub gwizdać. Daj dzieciom do tego własny gwizdek.

Dorosłym pomaga nawyk: w drodze świadomie zapamiętuj „bezpieczne punkty” – schronisko, rozwidlenie, most. Wtedy w razie potrzeby dokładnie wiesz, gdzie ostatnio byłeś. I przed każdą wycieczką zostaw plan zaufanej osobie; bez niego w razie wypadku nikt może cię nie szukać.