Zaplanuj trasę i zostaw plan wycieczki

Planowanie przenosi decyzje z terenu za biurko. W domu możesz spokojnie przemyśleć, które odcinki są trudne, gdzie można skrócić drogę lub się wycofać i co zrobisz, gdy pogoda się zepsuje. W drodze wystarczy już tylko sprawdzać, czy sytuacja zgadza się z planem – to dużo łatwiejsze niż decydowanie o wszystkim na miejscu.

Drugą częścią jest plan, który zostawiasz komuś zaufanemu. Dzięki niemu ktoś zauważy, że nie wracasz, i będzie mógł powiedzieć ratownikom, gdzie szukać. Zwłaszcza dla osób idących samotnie to często jedyna szansa na pomoc, gdy same nie mogą już zadzwonić – na przykład po upadku albo bez zasięgu.

Przyjrzyj się dokładnie trasie na mapie: długość, różnica wysokości, strome odcinki, brody, rozwidlenia, źródła wody, schroniska. Zanotuj kluczowe punkty – miejsca, w których trzeba podjąć decyzję lub gdzie robi się trudno – oraz możliwe drogi ucieczki, którymi możesz skrócić wycieczkę.

Nie ma wzoru na potrzebny czas, który pasowałby do każdego. Tempo wyznaczają dystans, przewyższenie, podłoże, ciężar plecaka, przerwy, a przede wszystkim najwolniejsza osoba w grupie. Reguły kciuka z książek czy czasy z drogowskazów to tylko wskazówka; z czasem uczysz się, jak twoje własne tempo ma się do nich. Zawsze planuj spory zapas.

Sprawdź godzinę zachodu słońca. W lesie lub głębokiej dolinie często ściemnia się wcześniej, niż wskazuje zegar. Tuż przed wyjściem jeszcze raz zajrzyj do prognozy i lokalnych ostrzeżeń. Jeśli zapowiadane są burze lub wichury, zmień plan wycieczki albo ją odłóż. W wielu rejonach górskich letnie burze często zbierają się dopiero w ciągu popołudnia.

Czas zawrócenia to godzina, do której musisz dotrzeć do określonego punktu. Jeśli do tego czasu cię tam nie ma, zawracasz – choćby cel wydawał się tuż-tuż. Brzmi to surowo, ale to jedna z najskuteczniejszych zasad bezpieczeństwa.

Powód: w drodze bardzo trudno zrezygnować z celu, który prawie widać. „Jeszcze kawałek” to jedna z najczęstszych myśli przed nieszczęśliwym wypadkiem. Jeśli decyzję podjąłeś w domu, nie musisz jej na nowo negocjować w terenie ze zmęczeniem, ambicją i presją grupy.

Wylicz czas zawrócenia od końca, od zachodu słońca: ile potrzebujesz na drogę powrotną, plus zapas? Pamiętaj, że w drodze powrotnej jesteś często bardziej zmęczony i nie zawsze schodzisz szybciej, niż wchodziłeś.

Dobry plan wyprawy zawiera: planowaną trasę z punktem początkowym i końcowym, możliwe alternatywy, imiona i nazwiska uczestników, ważny sprzęt (na przykład czy masz ze sobą worek biwakowy lub czołówkę), pojazd i numer rejestracyjny oraz miejsce, gdzie jest zaparkowany, planowaną godzinę powrotu – i bardzo wyraźnie, od kiedy osoba kontaktowa ma zadzwonić pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).

Spisz plan na kartce albo w wiadomości. Plan zapisany jest pewniejszy niż rzucone mimochodem „Idziemy dziś w góry”, bo osoba kontaktowa może go od razu przekazać ratownikom. Jeśli po drodze zmienisz trasę, zgłoś to, gdy tylko złapiesz zasięg.

Zgłoszenie powrotu jest tak samo ważne jak zgłoszenie wyjścia. Kto zapomni dać znać po wycieczce, może wywołać fałszywy alarm i niepotrzebnie poderwać ratowników.

Planowanie się opłaca przy każdej wycieczce na dworze: krótkiej rodzinnej wędrówce, przejażdżce rowerowej, wyprawie narciarskiej, samotnym spacerze po lesie. Kosztuje tylko trochę czasu, a z góry zapobiega wielu sytuacjom awaryjnym.

Planowanie nie zastępuje jednak szkolenia. Teren alpejski, lodowce czy stoki lawinowe wymagają wiedzy i doświadczenia, których nie nauczysz się przy kuchennym stole. A osoba kontaktowa musi być niezawodna – musi wiedzieć, co robić, i pozostawać osiągalna.