Ochrona przeciwpożarowa w domu: czujniki dymu, gaśnice, droga ewakuacji

Większość ofiar pożarów domowych ginie nie od płomieni, lecz od dymu – często podczas snu. Dym pożarowy zawiera trujące gazy, w tym tlenek węgla, którego nie czuć. Śpiących osób nie budzi on w sposób niezawodny. Czujnik dymu wykrywa dym wcześnie i budzi cię głośnym sygnałem. Daje ci decydujące minuty na wyjście.

Ogień w pomieszczeniu rośnie przerażająco szybko. W pierwszych sekundach początkowy pożar – na przykład płonąca patelnia lub kosz na śmieci – czasem da się jeszcze zdusić prostymi środkami. Potem nagrzewają się meble, zasłony i sufit, dym wypełnia pomieszczenie od góry do dołu i wkrótce pomaga już tylko ucieczka.

Zamknięte drzwi spowalniają ogień i dym. Dlatego wychodząc, zamykasz za sobą drzwi i dlatego warto na noc zamykać drzwi sypialni. Ponieważ gorący dym unosi się w górę, powietrze przy podłodze często pozostaje dłużej zdatne do oddychania – w zadymionym korytarzu może pomóc poruszanie się w pochyleniu lub na czworakach.

Czujniki dymu powinny wisieć na suficie w sypialniach, pokojach dziecięcych i korytarzach służących jako drogi ewakuacji – i co najmniej jeden na każdej kondygnacji. W wielu regionach są obowiązkowe, ale liczba i miejsca montażu bywają różne – sprawdź lokalne przepisy. Każdy czujnik testuj raz w miesiącu przyciskiem testowym, a baterie i urządzenia wymieniaj zgodnie z zaleceniami producenta. Nigdy nie wyjmuj baterii tylko dlatego, że czujnik piszczy podczas gotowania.

Plan ewakuacji oznacza: dla każdego pokoju znasz dwie drogi wyjścia, na przykład drzwi i okno. Umawiacie się na miejsce zbiórki na zewnątrz, na przykład latarnię przed domem, żeby od razu widać było, czy wszyscy są. Drogi ewakuacji utrzymuje się wolne, a klucz od domu na noc leży w stałym miejscu w zasięgu ręki. Ćwiczcie plan razem, żeby znały go także dzieci.

Koce gaśnicze i gaśnice są przeznaczone do małych zarzewi ognia. Koc gaśniczy wisi blisko kuchni, gaśnica w dobrze widocznym miejscu przy wyjściu, żebyś podczas gaszenia miał drogę ucieczki za plecami. Przeczytaj instrukcję, zanim będzie potrzebna – na etykiecie jest też napisane, do jakich pożarów gaśnica się nadaje – i serwisuj ją zgodnie z zaleceniami producenta.

Jeśli pożar się rozprzestrzenia albo pomieszczenie jest zadymione: natychmiast wyprowadź wszystkich, zamykaj za sobą drzwi i zadzwoń z zewnątrz pod lokalny numer alarmowy (w UE 112). Powiedz, gdzie się pali, co się pali i czy ktoś jeszcze jest w budynku. Nie wracaj do środka – ani po zwierzęta, ani po rzeczy wartościowe. Powiedz ratownikom, kto lub co jeszcze jest w środku.

Zanim otworzysz zamknięte drzwi, sprawdź grzbietem dłoni, czy drzwi lub klamka są gorące. Jeśli są gorące, za nimi może być ogień – wtedy wybierz inną drogę. Jeśli żadna droga nie jest wolna, zostań w pomieszczeniu z zamkniętymi drzwiami, uszczelnij szparę pod drzwiami szmatami, zwróć na siebie uwagę w oknie i zadzwoń pod numer alarmowy. Podczas pożaru nie korzystaj z windy.

Walcz z ogniem tylko wtedy, gdy jest mały, droga ucieczki za twoimi plecami pozostaje wolna i czujesz się pewnie. Nigdy nie lej wody na płonący tłuszcz ani olej: wyłącz źródło ciepła, przykryj pokrywką lub kocem gaśniczym i zostaw, aż wszystko ostygnie – albo użyj odpowiedniej gaśnicy. Jeśli zapali się ubranie: zatrzymaj się, połóż się na ziemi, zasłoń twarz dłońmi i turlaj się z boku na bok.

Podczas długich przerw w dostawie prądu wiele osób sięga po świeczki – i rośnie ryzyko pożaru. Znacznie bezpieczniejsze są lampki na baterie. Jeśli jednak używasz świec: nigdy bez nadzoru, nigdy w pobliżu zasłon, papieru ani dzieci i zawsze na niepalnej, stabilnej podstawie. Przed pójściem spać zgaś wszystkie świece.

Awaryjne grzejniki to drugie źródło pożaru. Potrzebują odstępu od mebli, zasłon i prania, a w domu mogą stać tylko urządzenia dopuszczone do użytku w pomieszczeniach. Grilli, kuchenek turystycznych, grzejników tarasowych ani agregatów nigdy nie używaj w pomieszczeniach – oprócz ryzyka pożaru wytwarzają tlenek węgla. Do tego służy osobny czujnik tlenku węgla; czujnik dymu nie wykrywa tlenku węgla.

Zwłaszcza w kryzysie straż pożarna może dojechać dłużej, bo jednocześnie trwa wiele zdarzeń. To kolejny powód, żeby nie dopuszczać do pożaru: nie zostawiaj gotowania bez nadzoru, nie przeciążaj listew zasilających, a palne zapasy, takie jak paliwa, przechowuj osobno i zgodnie z zaleceniami producenta.

Obejdźcie razem dom i pokażcie dwie drogi wyjścia z każdego pokoju. Niech czujnik dymu raz zapiszczy po naciśnięciu przycisku testowego, żeby zwłaszcza dzieci znały ten dźwięk i rozumiały: ten dźwięk oznacza, że trzeba natychmiast wyjść. Potem przejdźcie razem do miejsca zbiórki na zewnątrz. Dzieci powinny też nauczyć się nie chować – strażakom trudniej je znaleźć pod łóżkiem lub w szafie.

Przećwicz raz, jak wyciągnąć koc gaśniczy z pokrowca i trzymać go przed sobą tak, by chronił dłonie – bez prawdziwego ognia. Używania gaśnicy najlepiej uczyć się na kursie, takim jak czasem oferują straże pożarne lub organizacje pomocowe. Prawdziwy ogień do ćwiczeń nigdy nie ma miejsca w domu.

Ready.gov zaleca czujniki dymu na każdej kondygnacji domu, plan ewakuacji z dwiema drogami wyjścia z każdego pokoju, ćwiczony dwa razy w roku, oraz opuszczenie domu i wezwanie pomocy pod numer alarmowy w razie pożaru. Niemiecki BBK wymienia czujniki dymu oraz gaśnice lub gaśnice w sprayu jako element przygotowania gospodarstwa domowego. W sprawie porady dotyczącej twojego domu lub szczegółów o środkach gaśniczych właściwym adresem jest miejscowa straż pożarna.