Gdy nie działa ogrzewanie: jak zachować ciepło w mieszkaniu
Podczas braku prądu, braku gazu lub awarii ogrzewania mieszkanie zimą powoli się wychładza. Najbezpieczniej jest ogrzewać jedno pomieszczenie, ciepło się ubrać i skorzystać z pomocy z zewnątrz. Największym zagrożeniem jest prowizoryczne ogrzewanie: grille, kuchenki gazowe i agregaty prądotwórcze w pomieszczeniach mogą wytwarzać śmiertelnie niebezpieczny tlenek węgla.
- Przygotowanie ok. 30 minut; na bieżąco w trakcie awarii
Wyjaśnione prosto
Czasem zimą w domu przestaje działać ogrzewanie – na przykład podczas przerwy w dostawie prądu. Dom nie robi się od razu lodowaty, ale stygnie godzina po godzinie, jak filiżanka herbaty zostawiona na stole.
Najbardziej pomaga trzymanie ciepła razem: wszyscy zostają w jednym małym pokoju, drzwi do pozostałych pomieszczeń są zamknięte, zasłony zasunięte. Zakładasz kilka warstw ubrania, czapkę i grube skarpety i chowasz się pod koce. Ciepłe napoje z termosu sprawiają przyjemność.
Najważniejsza zasada: nigdy nie ogrzewaj domu grillem, kuchenką turystyczną ani agregatem prądotwórczym – nawet przy otwartym oknie. Wytwarzają niewidoczny, bezwonny gaz, który jest bardzo niebezpieczny. Jeśli robi się za zimno, lepiej w porę pójść do rodziny, znajomych lub punktu ogrzewania.
Jak to działa
Dom stale traci ciepło przez ściany zewnętrzne, okna i dach oraz przez powietrze wymieniane przez szczeliny. Dopóki ogrzewanie działa, to ciepło jest stale uzupełniane. Gdy zawiedzie, temperatura spada stopniowo – jak szybko, zależy w dużej mierze od ocieplenia budynku i temperatury na zewnątrz.
Skupienie ciepła w małym pomieszczeniu spowalnia jego utratę. Małe pomieszczenie z niewielką liczbą ścian zewnętrznych i okien można dłużej utrzymać w znośnej temperaturze dzięki cieple ciała przebywających w nim osób, zamkniętym drzwiom i zasłonom niż cały dom.
Jeszcze ważniejsza niż temperatura pomieszczenia jest ciepłota tuż przy ciele. Kilka warstw ubrania, czapka, skarpety i koce zatrzymują ciepło wytwarzane przez twoje ciało tak samo jak śpiwór na dworze.
Na co naprawdę zwrócić uwagę
Najpierw zdobądź informacje: radio na baterie lub na korbkę, aplikacje ostrzegawcze lub oficjalne strony internetowe powiedzą ci, jak długo ma trwać awaria i czy są punkty ogrzewania, schronienia awaryjne lub punkty pomocy.
Następnie wybierz niewielkie pomieszczenie jako wspólną przestrzeń do życia, zamknij drzwi do nieużywanych pokoi i zasuń zasłony, zwłaszcza w nocy. Przeciągi w szczelinach drzwi możesz ograniczyć kocami lub ręcznikami. Wietrz pomieszczenie krótko i świadomie, zamiast zostawiać okna uchylone – świeże powietrze nadal jest ważne.
Ubieraj się warstwowo, noś czapkę, skarpety i kapcie, zmieniaj wilgotną odzież, siedź i śpij na matach lub dywanach, a nie na zimnej podłodze. Nie ustawiaj łóżek przy zimnych ścianach zewnętrznych. Jedz regularnie i pij ciepłe napoje z termosów, dopóki są dostępne.
Bezpieczeństwo: na co zwracać uwagę
Największe niebezpieczeństwo to prowizoryczne ogrzewanie. Grille węglowe lub gazowe, kuchenki turystyczne, grzejniki tarasowe czy agregaty prądotwórcze nigdy nie mają miejsca w domu, piwnicy, garażu ani namiocie – nawet przy otwartym oknie. Mogą wytwarzać tlenek węgla, który jest niewidoczny, bezwonny i może być śmiertelny. Kuchenka gazowa i piekarnik też nie są grzejnikami pomieszczeń.
Ból głowy, zawroty głowy, mdłości lub senność – zwłaszcza gdy dotyczą kilku osób w tym samym pomieszczeniu – mogą wskazywać na tlenek węgla. Wtedy natychmiast wyjdź na świeże powietrze i zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).
Nigdy nie zostawiaj świec i podgrzewaczy bez nadzoru ani nie używaj ich w pobliżu zasłon, koców lub dzieci. Lampy na baterie i czołówki są bezpieczniejsze. Czujniki dymu powinny działać; jeśli w domu używa się paliw do ogrzewania lub gotowania, sensowny jest także czujnik tlenku węgla.
Pamiętaj o osobach narażonych
Osoby starsze, niemowlęta, małe dzieci i osoby chore wychładzają się szybciej i często zauważają to późno. Sprawdzaj je regularnie: czy dłonie i stopy są zimne, czy wydają się niezwykle zmęczone, splątane lub ciche?
Zapytaj też starszych sąsiadów lub osoby mieszkające samotnie, czy sobie radzą. W sytuacjach kryzysowych sąsiedzi są często najszybszą pomocą.
Jeśli w domu robi się za zimno lub ktoś wykazuje objawy ostrzegawcze wychłodzenia – takie jak silne dreszcze, splątanie lub senność – wcześnie przenieś się do ciepłego schronienia lub zadzwoń pod numer alarmowy. Zbyt długie czekanie to jeden z najczęstszych błędów.
Dobrze się przygotować
Urzędy takie jak niemiecki Federalny Urząd Ochrony Ludności i Pomocy w Katastrofach (BBK) zalecają w ramach przygotowania na sytuacje kryzysowe m.in. ciepłą odzież, koce, latarki zamiast świec i radio na baterie. Gdy masz to pod ręką, nie musisz improwizować w sytuacji awaryjnej.
Śpiwory bardzo się przydają także w domu, bo otulają ciało ze wszystkich stron i dzięki temu wypuszczają mało ciepła. Mata do spania chroni przed zimną podłogą. Termosy utrzymują napoje ciepłe przez długi czas.
Piece na drewno i grzejniki dopuszczone do użytku w pomieszczeniach wolno uruchamiać wyłącznie zgodnie z instrukcją producenta, przy sprawnym przewodzie kominowym lub odpowiedniej wentylacji, z czujnikiem tlenku węgla i pod nadzorem. W razie wątpliwości nie używaj ich. Prace przy instalacji elektrycznej, gazowej lub grzewczej należą do fachowców.
Krok po kroku
Zdobądź informacje
Korzystaj z radia, aplikacji ostrzegawczych lub oficjalnych stron internetowych, aby dowiedzieć się, jak długo ma trwać awaria i czy są punkty ogrzewania, schroniska awaryjne lub punkty pomocy.
- 1
Zdobądź informacje
Korzystaj z radia, aplikacji ostrzegawczych lub oficjalnych stron internetowych, aby dowiedzieć się, jak długo ma trwać awaria i czy są punkty ogrzewania, schroniska awaryjne lub punkty pomocy.
- 2
Wybierz jedno pomieszczenie
Jako wspólną przestrzeń mieszkalną wybierz małe pomieszczenie z jak najmniejszą liczbą ścian zewnętrznych i okien. Zamknij drzwi do nieużywanych pokoi.
- 3
Ogranicz przeciągi
Zasuwaj zasłony, zwłaszcza w nocy, a przeciągi przy szczelinach w drzwiach ogranicz kocami lub ręcznikami. Wietrz pomieszczenie krótko i celowo zamiast zostawiać okna uchylone.
- 4
Ubieraj się warstwowo
Noś kilka warstw ubrania, czapkę, skarpety i kapcie. Zmieniaj wilgotną odzież. Siedź i śpij na matach lub dywanach, nie na zimnej podłodze.
- 5
Śpij w cieple
Używaj śpiworów i kilku koców, a łóżka ustaw z dala od zimnych ścian zewnętrznych. W jednym pomieszczeniu może spać kilka osób.
- 6
Jedz i pij
Jedz regularnie i pij ciepłe napoje z termosów, dopóki są dostępne.
- 7
Sąsiedzi i osoby zagrożone
Sprawdzaj, co słychać u starszych sąsiadów lub osób mieszkających samotnie. Jeśli w mieszkaniu zrobi się zbyt zimno albo ktoś ma objawy ostrzegawcze wychłodzenia, wcześnie przenieś się do ciepłego schronienia lub zadzwoń pod numer alarmowy.
Częste błędy
- Używanie grilla, kuchenki turystycznej lub agregatu prądotwórczego w pomieszczeniu
- Używanie kuchenki gazowej lub piekarnika jako ogrzewania
- Zostawianie palących się świec bez nadzoru
- Próba ogrzania całego mieszkania zamiast jednego pomieszczenia
- Zbyt długie czekanie z udaniem się do ciepłego schronienia
- Zapominanie o zagrożonych krewnych i sąsiadach
Krótki przegląd
Materiały
Wełniany koc / kołdra
Koce wełniane, kołdry, śpiwory
Trzymaj z dala od świec, pieców i grzejników.
Sucha odzież na zmianę
Kilka warstw ubrania, czapka, skarpety
Noś ją w wodoodpornym opakowaniu – mokra odzież prawie nie izoluje.
Latarka czołowa / latarka
Zamiast świec, gdy to możliwe
Butelka termiczna z podwójną ścianą
Aby napoje dłużej pozostały ciepłe
Nigdy nie podgrzewaj bezpośrednio.
Mata do spania
Przeciw zimnym podłogom
Nadaje się dla
- Brak prądu zimą
- Awaria ogrzewania, dostaw gazu lub ciepła sieciowego
- Gospodarstwa domowe z osobami starszymi, małymi dziećmi lub przewlekle chorymi – ze szczególną uwagą
Nie nadaje się dla
- Używanie urządzeń dopuszczonych wyłącznie do użytku na zewnątrz
- Długotrwałe awarie przy silnym mrozie bez kontaktu z urzędami lub służbami pomocowymi
Wymagania wstępne
- Czujniki dymu; czujniki tlenku węgla, jeśli w domu do ogrzewania lub gotowania używa się paliw
- Radio na baterie lub korbkę do odbioru oficjalnych komunikatów
Bezpieczeństwo
- Nie używaj kuchenki gazowej ani piekarnika do ogrzewania pomieszczenia.
- Osoby starsze, niemowlęta i osoby chore wychładzają się szybciej i często zauważają to późno. Regularnie sprawdzaj, jak się czują, i w razie potrzeby wcześnie przenieś je do ciepłego schronienia.
Jak to działa
Duże, nieogrzewane pomieszczenie stale traci ciepło przez ściany zewnętrzne, okna i zimne powietrze. Skupienie ciepła w małym pomieszczeniu i na własnym ciele – zamknięcie drzwi, uszczelnienie okien, noszenie warstw, przebywanie pod kocami – spowalnia tę utratę. Dodatkowe źródła ciepła z otwartym ogniem lub silnikiem spalinowym wprowadzają do mieszkania ciepło, ale też tlenek węgla i ryzyko pożaru.
Zalety
- Możliwe bez specjalnego sprzętu
- Pozwala uniknąć najniebezpieczniejszych prowizorycznych źródeł ciepła
Wady
- Mieszkanie i tak wychładza się przy dłuższej awarii
- Zależy od koców, odzieży i zapasów w gospodarstwie domowym
Wiedza pogłębiona
Tło merytoryczne
Urzędy, takie jak niemiecki BBK, w ramach przygotowania na awarie prądu i ogrzewania zalecają m.in. ciepłą odzież, koce, latarki zamiast świec oraz radio na baterie. WHO opisuje tlenek węgla jako gaz powstający przy niepełnym spalaniu, który w pomieszczeniach może osiągnąć niebezpieczne stężenia.
Zagrożenie pojawia się, gdy w zamkniętych pomieszczeniach używa się grilli, agregatów lub kuchenek turystycznych do ogrzewania albo gotowania. Otwarte okno nie daje pewnej ochrony. Ciepło z takich urządzeń nie jest warte ryzyka.
Warianty
- Dopuszczone grzejniki do pomieszczeń
- Piece na drewno i grzejniki dopuszczone do użytku w pomieszczeniach obsługuj wyłącznie zgodnie z instrukcją producenta, z sprawnym przewodem kominowym lub odpowiednią wentylacją, z czujnikiem tlenku węgla i pod nadzorem. Decydujące są dopuszczenie i stan urządzenia; w razie wątpliwości nie używaj go.
Częste błędy
- Używanie grilla, kuchenki turystycznej lub agregatu prądotwórczego w pomieszczeniu
- Używanie kuchenki gazowej lub piekarnika jako ogrzewania
- Zostawianie palących się świec bez nadzoru
- Próba ogrzania całego mieszkania zamiast jednego pomieszczenia
- Zbyt długie czekanie z udaniem się do ciepłego schronienia
- Zapominanie o zagrożonych krewnych i sąsiadach
Ograniczenia i ryzyka
- Brak instrukcji obsługi pieców i grzejników
- Brak informacji o uszkodzeniach budynku, takich jak zamarznięte rury
- To nie jest porada medyczna
Zamienniki materiałów
Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.
- Wełniany koc / kołdra
- Mata do spania, Suche liście, trawa lub gałązki iglaste (Zbieraj tylko tam, gdzie wolno; żadnych roślin chronionych. Sprawdź, czy nie ma kleszczy i owadów.), Plecak, Sucha odzież na zmianę (Noś ją w wodoodpornym opakowaniu – mokra odzież prawie nie izoluje.), Izolowana lodówka turystyczna (Utrzymuje chłód tylko przez ograniczony czas; bez wkładów chłodzących lub lodu nie jest lodówką.), Śpiwór (Nie przechowuj długo w ściśniętej formie; nie pakuj wilgotnego.), Gazeta i karton (Łatwopalne – trzymaj z dala od świec, kuchenek, grzejników i żaru.), Izolowana skrzynia do gotowania (skrzynia z sianem, termos obiadowy) (Nigdy nie wkładaj do środka otwartego ognia ani żaru – tylko gorący, zamknięty garnek.), Długie źdźbła na poszycie (trzcina, trawa, sitowie) (Bardzo łatwopalne – żadnego otwartego ognia ani iskier w pobliżu.), Izolacja garnka (pokrowiec termoizolacyjny, czapka lub polar) (Tylko wokół garnka, który już nie stoi na kuchence – materiał zajmuje się ogniem od płomienia.)
- Sucha odzież na zmianę
- Mata do spania, Suche liście, trawa lub gałązki iglaste (Zbieraj tylko tam, gdzie wolno; żadnych roślin chronionych. Sprawdź, czy nie ma kleszczy i owadów.), Plecak, Wełniany koc / kołdra (Trzymaj z dala od świec, pieców i grzejników.), Izolowana lodówka turystyczna (Utrzymuje chłód tylko przez ograniczony czas; bez wkładów chłodzących lub lodu nie jest lodówką.), Śpiwór (Nie przechowuj długo w ściśniętej formie; nie pakuj wilgotnego.), Gazeta i karton (Łatwopalne – trzymaj z dala od świec, kuchenek, grzejników i żaru.), Izolowana skrzynia do gotowania (skrzynia z sianem, termos obiadowy) (Nigdy nie wkładaj do środka otwartego ognia ani żaru – tylko gorący, zamknięty garnek.), Długie źdźbła na poszycie (trzcina, trawa, sitowie) (Bardzo łatwopalne – żadnego otwartego ognia ani iskier w pobliżu.), Izolacja garnka (pokrowiec termoizolacyjny, czapka lub polar) (Tylko wokół garnka, który już nie stoi na kuchence – materiał zajmuje się ogniem od płomienia.)
- Latarka czołowa / latarka
- telefon komórkowy (Bateria szybko się rozładowuje na mrozie oraz przy ciągłym używaniu ekranu i GPS-u.), Latarnia bateryjna / lampa LED
- Butelka termiczna z podwójną ścianą
- Jednościenna butelka ze stali nierdzewnej (Podgrzewaj tylko butelki jednoĹ›cienne, bez lakieru i plastiku; przed podgrzewaniem zdejmij zakrÄ™tkÄ™.), butelka PET (przezroczysta, maks. 2 litry) (Nie podgrzewaj i nie stawiaj w ogniu.), Pojemnik na wodę do kontaktu z żywnością (UĹźywaj tylko pojemnikĂłw, w ktĂłrych nigdy nie byĹ‚y chemikalia ani paliwo.), Szczelny pojemnik na zapasy, przeznaczony do kontaktu z żywnością (Napełniaj tylko czysty i całkowicie suchy pojemnik; nigdy nie używaj pojemników, w których wcześniej były chemikalia.), Składany kanister lub worek na wodę (Chroń przed ostrymi przedmiotami.), Worek na wodę przeznaczony do żywności (Używaj tylko do wody pitnej, nigdy do chemikaliów ani paliwa.), Słoik lub kamionkowy garnek do fermentacji (Używaj wyłącznie pojemników przeznaczonych do kontaktu z żywnością: ze szkła, szkliwionej kamionki bezpiecznej dla żywności lub plastiku do kontaktu z żywnością. Do kwaśnej żywności nie używaj pojemników metalowych.), Woreczki do żywności z możliwością ponownego zamknięcia (Używaj wyłącznie woreczków przeznaczonych do żywności; nie używaj ich z wrzątkiem, chyba że producent wyraźnie na to zezwala.)
- Mata do spania
- Suche liście, trawa lub gałązki iglaste (Zbieraj tylko tam, gdzie wolno; żadnych roślin chronionych. Sprawdź, czy nie ma kleszczy i owadów.), Plecak, Sucha odzież na zmianę (Noś ją w wodoodpornym opakowaniu – mokra odzież prawie nie izoluje.), Wełniany koc / kołdra (Trzymaj z dala od świec, pieców i grzejników.), Izolowana lodówka turystyczna (Utrzymuje chłód tylko przez ograniczony czas; bez wkładów chłodzących lub lodu nie jest lodówką.), Śpiwór (Nie przechowuj długo w ściśniętej formie; nie pakuj wilgotnego.), Gazeta i karton (Łatwopalne – trzymaj z dala od świec, kuchenek, grzejników i żaru.), Izolowana skrzynia do gotowania (skrzynia z sianem, termos obiadowy) (Nigdy nie wkładaj do środka otwartego ognia ani żaru – tylko gorący, zamknięty garnek.), Długie źdźbła na poszycie (trzcina, trawa, sitowie) (Bardzo łatwopalne – żadnego otwartego ognia ani iskier w pobliżu.), Izolacja garnka (pokrowiec termoizolacyjny, czapka lub polar) (Tylko wokół garnka, który już nie stoi na kuchence – materiał zajmuje się ogniem od płomienia.)
Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.
Źródła (3)
- Bundesamt für Bevölkerungsschutz und Katastrophenhilfe (BBK), Deutschland: Ratgeber für Notfallvorsorge und richtiges Handeln in Notsituationen · Przygotowanie na awarię prądu i ogrzewania: ciepła odzież, koce, światło i radio
- World Health Organization, Regional Office for Europe (2010): WHO guidelines for indoor air quality: selected pollutants (carbon monoxide chapter) · Tlenek węgla ze spalania w pomieszczeniach i jego zagrożenia
- Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update · Izolacja i suche ubranie chroniące przed wychłodzeniem