Dystans wobec dzikich zwierząt i zachowanie podczas spotkań

Większość dzikich zwierząt reaguje na człowieka ucieczką. Każde zwierzę ma wokół siebie rodzaj niewidzialnej bańki: gdy wkroczy w nią coś nieznanego, staje się czujne, a gdy to coś zbliży się jeszcze bardziej, zwierzę ucieka. Wielkość tej bańki zależy od gatunku, pory roku i doświadczeń zwierzęcia z ludźmi. Dopóki zwierzę ma miejsce, by się oddalić, spotkanie zwykle rozwiązuje się samo.

Robi się trudno, gdy zwierzę nie może albo nie chce się oddalić. Dzieje się tak, gdy jest zaskoczone, gdy zablokowano mu drogę ucieczki albo gdy broni czegoś ważnego – swoich młodych lub pożywienia. Wtedy nawet zwykle płochliwe zwierzę może się bronić. Odległość daje zwierzęciu wybór, by odejść, a uważność chroni cię przed zaskoczeniem go z bliska.

Zwierzęta, które były dokarmiane, to szczególny przypadek. Tracą naturalną płochliwość i kojarzą ludzi z jedzeniem. Takie zwierzęta podchodzą bliżej, żebrzą lub stają się natarczywe. To niebezpieczne dla ludzi i często śmiertelne dla zwierząt, bo w najgorszym razie urzędy muszą je wtedy zabić.

Przygotowanie jest najważniejsze. Przed wyprawą przeczytaj wskazówki lokalnego parku lub urzędu ds. dzikiej przyrody: jakie duże zwierzęta tam żyją? Jakie odległości się zaleca? Czy wymagany jest określony sprzęt? Te zasady bardzo różnią się w zależności od obszaru, dlatego ten wpis celowo nie podaje stałych wartości w metrach.

W drodze pomaga dawanie o sobie znać tam, gdzie widoczność jest słaba – w gęstym lesie, przy hałaśliwych potokach lub przed ślepymi zakrętami. Rozmawiaj głośno lub od czasu do czasu zawołaj. Dzięki temu zwierzęta usłyszą cię wcześnie i zdążą się oddalić, zanim nagle staniecie twarzą w twarz.

Jeśli bierzesz psa, trzymaj go na smyczy. Pies biegający luzem może płoszyć i gonić dzikie zwierzęta. Niektóre zwierzęta zawracają wtedy i gonią psa – a ten może pobiec prosto do ciebie, prowadząc zwierzę za sobą. Właśnie dlatego na obszarach chronionych obowiązuje nakaz prowadzenia psa na smyczy.

Trzy sytuacje są szczególnie delikatne: matki z młodymi, zwierzęta przy pożywieniu lub przy padlinie oraz zwierzęta, które zaskoczysz z bliska. Omijaj je szerokim łukiem. Nigdy nie wchodź między matkę a jej młode – nawet jeśli młode wydaje się samo, matka często jest w pobliżu.

Jeśli do spotkania jednak dojdzie, pierwsza zasada brzmi: zachowaj spokój, zwiększ odległość, zostaw zwierzęciu drogę ucieczki i nie spuszczaj go z oka. Nie idź w stronę zwierzęcia, żeby je przepędzić. Co jeszcze jest właściwe – stać w miejscu, wyglądać na większego, powoli się cofać czy użyć sprayu – zależy od gatunku. Obowiązują tu wyłącznie zasady lokalnego urzędu, bo źle zastosowana zasada może pogorszyć sytuację.

Jeśli dzikie zwierzę cię ugryzie lub podrapie, pokaż ranę lekarzowi, nawet jeśli wygląda na małą. W razie poważnych obrażeń zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE). Zwierzęta, które straciły płochliwość, wydają się chore lub nagabują ludzi, zgłoś administracji parku lub właściwemu urzędowi.

Klasyczny przykład to zdjęcie. Zwierzę stoi przy ścieżce, wszyscy wyjmują telefony i krok po kroku odległość się zmniejsza. Lepiej: stań w miejscu, użyj lornetki lub zoomu i zostaw zwierzę w spokoju. Zdjęcie z daleka pokazuje naturalne, spokojne zwierzę – zbliżenie zwykle pokazuje zwierzę zestresowane.

Dzikie zwierzęta spotkasz też na drogach, szczególnie o zmierzchu na skraju lasu. Jedź tam wolniej. Jeśli zwierzę stoi na jezdni, zahamuj, wyłącz długie światła, zatrąb i nie wykonuj gwałtownego manewru – gwałtowny unik może być groźniejszy niż samo zwierzę.

W lesie młode zwierzę czasem wygląda na porzucone. Często matka tylko je tam zostawiła i wróci. Nie dotykaj go i nie zabieraj ze sobą. Jeśli się martwisz, zgłoś to właściwemu urzędowi i idź dalej.

US National Park Service i zasady Leave No Trace są zgodne: obserwuj dzikie zwierzęta z daleka, nigdy ich nie karm i nie naciskaj na nie. W sprawie niedźwiedzi National Park Service publikuje szczegółowe wytyczne dla poszczególnych obszarów.

Mogłeś słyszeć ogólne zasady w rodzaju „uciekaj” albo „udawaj martwego”. Takie zasady praktyczne są dobre dla niektórych zwierząt w niektórych sytuacjach, a dla innych dokładnie błędne. Dlatego ten wpis je pomija i odsyła cię do lokalnego organu, który najlepiej zna swoje zwierzęta.