Przejdź do treści
SurviveBetter
Technika

Okulary szczelinowe przeciw ślepocie śnieżnej: ochrona oczu z kory lub tektury

Na śniegu, lodowcach i lodzie słońce działa podwójnie: z góry i odbite od ziemi. Bez okularów przeciwsłonecznych oczy mogą się poparzyć już po kilku godzinach: to ślepota śnieżna. Boli strasznie i pojawia się dopiero po kilku godzinach. Jeśli okulary zgubisz albo się zepsują, pomogą okulary szczelinowe, takie, jakie ludy dalekiej Północy noszą od tysięcy lat. Tutaj nauczysz się robić je z kory, tektury lub materiału, dobrze dopasować i nosić, i dowiesz się, dlaczego to tylko rozwiązanie awaryjne.

Poziom trudności
Początkujący
Siła
15–20 minut
Poziom ryzyka
Istotne dla bezpieczeństwa
Okulary szczelinowe przeciw ślepocie śnieżnej: ochrona oczu z kory lub tektury
Ilustracja nastrojowa, nie instrukcja. Liczy się tekst i kroki.
Zgłoś błąd

Wyjaśnione prosto

Na śniegu słońce świeci podwójnie: z góry i odbite od białej ziemi. Jest tak jasno, że oczy mogą się poparzyć. To się nazywa ślepota śnieżna i bardzo boli.

Jeśli nie masz okularów przeciwsłonecznych, robisz okulary szczelinowe: pasek kory lub tektury z dwiema bardzo wąskimi szczelinami przed oczami. Przez szczeliny wpada tylko trochę światła.

Zakładasz je, gdy tylko idziesz po śniegu, nawet gdy są chmury. Ponieważ przez szczeliny widzisz mniej, idziesz wolniej.

Jak to działa

Promieniowanie UV przechodzi też przez chmury, a świeży śnieg odbija większość z niego. Rogówka oka parzy się wtedy jak skóra, tylko zauważasz to dopiero po kilku godzinach.

Szczelina o szerokości 2–3 milimetrów przepuszcza tylko niewielką część światła i blokuje przede wszystkim światło padające ukośnie z dołu i z boków. Czarne wnętrze sprawia, że światło nie odbija się w środku.

Co najważniejsze

Wąskie szczeliny: lepiej zacząć za wąsko i ostrożnie poszerzać.

Dobre dopasowanie: okulary opierają się na nosie i policzkach, żeby światło nie wpadało od dołu ani z boku.

Zakładać wcześnie: ochrona przed bólem, nie po nim.

Bezpieczeństwo: na co zwracać uwagę

Rozpoznawanie ślepoty śnieżnej: oczy pieką, łzawią, są wrażliwe na światło, czuć jakby piasek. Wtedy idź w ciemność, zamknij oczy, przykryj je czymś chłodnym, nie trzyj. Jeśli nie ma poprawy albo ktoś źle widzi, idź do lekarza.

Pole widzenia: przez szczeliny widzisz mało w dół i na boki. Uważaj szczególnie w stromym terenie, przy szczelinach lodowcowych i urwiskach.

Kora: tylko z martwych lub powalonych drzew.

Krok po kroku

Okulary szczelinowe przeciw ślepocie śnieżnej: ochrona oczu z kory lub tektury

Krok 1 z 6

Wyciąć pasek

Wytnij kawałek kory lub tektury szeroki na około dwa palce i na tyle długi, żeby sięgał od skroni do skroni. Lekko wygięty lepiej przylega do twarzy.

Okulary szczelinowe przeciw ślepocie śnieżnej: ochrona oczu z kory lub tektury – Krok 1 z 6Wyciąć pasek. Wytnij kawałek kory lub tektury szeroki na około dwa palce i na tyle długi, żeby sięgał od skroni do skroni. Lekko wygięty lepiej przylega do twarzy.
Krok 1 z 6

Krok 1 z 6

Wyciąć pasek

Wytnij kawałek kory lub tektury szeroki na około dwa palce i na tyle długi, żeby sięgał od skroni do skroni. Lekko wygięty lepiej przylega do twarzy.

  1. 1

    Wyciąć pasek

    Wytnij kawałek kory lub tektury szeroki na około dwa palce i na tyle długi, żeby sięgał od skroni do skroni. Lekko wygięty lepiej przylega do twarzy.

  2. 2

    Wyciąć wcięcie na nos

    Przyłóż pasek do oczu i zaznacz nos. Wytnij na dole pośrodku wcięcie, żeby pasek wygodnie leżał i od dołu nie wpadało światło.

  3. 3

    Wyciąć szczeliny

    Zaznacz, gdzie są twoje źrenice. Przed każdym okiem wytnij poziomą szczelinę o wysokości tylko 2–3 milimetrów i mniej więcej tak szeroką jak oko. Lepiej zacząć za wąsko i potem poszerzyć.

    Tnij od siebie, nie trzymaj okularów przed twarzą podczas cięcia.

  4. 4

    Poczernić wnętrze

    Poczerń wnętrze węglem drzewnym lub sadzą. To pochłania światło, które inaczej odbijałoby się w środku i oślepiało.

  5. 5

    Przymocować opaskę

    Zrób mały otwór na każdym końcu i przewlecz sznurek lub gumkę, która obejmie tył głowy. Okulary mają dobrze przylegać, ale nie uciskać.

  6. 6

    Noszenie i dopasowanie

    Załóż okulary, zanim oczy zaczną boleć, najlepiej od razu, gdy dotrzesz do śniegu, także przy zachmurzeniu. Jeśli widzisz za mało, lekko poszerz szczeliny; jeśli nadal oślepia, zwęż je.

Animacja jest schematycznym rysunkiem powyższych kroków i, jak wszystkie treści, czeka jeszcze na sprawdzenie faktów.

Częste błędy

  • Myślenie o ochronie oczu dopiero wtedy, gdy bolą
  • Brak ochrony przy zachmurzeniu
  • Za szerokie szczeliny
  • Jasne wnętrze
  • Szybkie poruszanie się w stromym terenie w okularach

Krótki przegląd

Materiały

  • Kora brzozowa (z martwego, opadłego drewna)

    Kawałek kory z martwego drewna szeroki na dłoń albo tektura

    Nigdy nie zdzieraj kory z żywych drzew.

    Zbieraj tylko za zgodą właściciela lasu.

  • Gazeta i karton(opcjonalnie)

    Sztywna tektura zamiast kory

    Łatwopalne – trzymaj z dala od świec, kuchenek, grzejników i żaru.

    Mokre traci prawie całą izolację.

  • Nóż (ze stałym ostrzem lub z blokadą)

    Tnij od siebie.

    Przepisy dotyczące noszenia noży różnią się w zależności od regionu – sprawdź lokalne przepisy.

  • Sznurek pomocniczy

    Sznurek lub gumka na tył głowy

    Do celów ratujących życie używaj wyłącznie certyfikowanego sznurka i dopiero po przeszkoleniu.

    Średnica musi pasować do liny głównej, inaczej węzły zaciskowe nie będą chwytać.

  • Węgiel drzewny z ogniska(opcjonalnie)

    Do poczernienia wnętrza

    To nie jest węgiel aktywny: zdolność adsorpcji jest niska i nieznana.

    Brykiety do grilla mogą zawierać dodatki – nie używaj ich do wody.

Nadaje się dla

  • Zgubione lub zepsute okulary przeciwsłoneczne na śniegu
  • Lodowce, lód, pola śnieżne
  • Jasny piasek i woda

Nie nadaje się dla

  • Zastępowanie dobrych okularów lodowcowych, jeśli je masz
  • Trudny teren: pole widzenia jest ograniczone
  • W drodze samochodem

Wymagania wstępne

  • Kawałek kory, tektury, skóry lub gęstego materiału
  • Nóż

Bezpieczeństwo

  • Przez szczeliny widzisz mniej, zwłaszcza w dół i na boki. Idź wolniej, częściej patrz na ścieżkę, a w stromym terenie, przy szczelinach lodowcowych lub urwiskach zdejmuj okulary tylko na postoju.
  • Bierz korę tylko z martwych lub powalonych drzew. Zdzieranie kory z żywych drzew szkodzi drzewu i bez zgody jest zabronione.

Jak to działa

Wąska szczelina wpuszcza do oka tylko niewielką część światła, a prawie nic ze światła, które odbija się od śniegu ukośnie z dołu i z boków. Przez szczelinę oko widzi nadal prawie ostro, trochę jak przy mrużeniu oczu. Czarne wnętrze pochłania rozproszone światło i nie oślepia. Dzięki temu obciążenie UV mocno spada, nawet bez szkła.

Zalety

  • Da się je zrobić prawie ze wszystkiego
  • Lekkie, nie parują

Wady

  • Ograniczone pole widzenia
  • Tylko rozwiązanie na przeczekanie

Wiedza pogłębiona

Tło merytoryczne

Inuici, Jupikowie i inne ludy Północy od tysięcy lat strugają gogle śnieżne z drewna, kości lub kości słoniowej. Niektóre były od środka poczernione i dopasowane dokładnie do twarzy właściciela.

Przewaga nad szkłem: okulary szczelinowe nie parują. Dlatego do dziś mają swoich zwolenników.

Warianty

Z materiału lub taśmy
Sprawdzi się też pasek gęstego materiału, chusta albo dwie warstwy taśmy klejącej z wąskimi szczelinami. Taśmę można nakleić bezpośrednio na zepsute okulary przeciwsłoneczne.
Sadza pod oczami
Trochę sadzy pod oczami nieco zmniejsza oślepianie, ale nie zastępuje ochrony oczu.

Częste błędy

  • Myślenie o ochronie oczu dopiero wtedy, gdy bolą
  • Brak ochrony przy zachmurzeniu
  • Za szerokie szczeliny
  • Jasne wnętrze
  • Szybkie poruszanie się w stromym terenie w okularach

Ograniczenia i ryzyka

  • Brak sprawdzonej ochrony UV
  • Dobre okulary lodowcowe są zawsze lepsze

Zamienniki materiałów

Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.

Kora brzozowa (z martwego, opadłego drewna)
Suche drewno opałowe (Zbieraj tylko tam, gdzie jest to dozwolone.), Hubka (Nos w wodoszczelnym opakowaniu.), Zwęglony materiał (zwęglona bawełna) (Przechowuj w suchym miejscu, w puszce.), Wełna stalowa o najdrobniejszym stopniu (Przechowuj osobno od baterii – ryzyko pożaru.), Smolak (drewno bogate w żywicę) (Zbieraj tylko martwe drewno, tam gdzie wolno.), Paliwo do kuchenki (kartusz, paliwo płynne, alkohol) (Przechowuj paliwa osobno od żywności i w oryginalnych pojemnikach lub butelkach do tego przeznaczonych.), waciki z wazeliną (Używaj wyłącznie czystej bawełny.), Olej lub tłuszcz jadalny (łój, smalec) (Nigdy nie gaś płonącego tłuszczu wodą – przykryj go pokrywką, żeby zdusić ogień.), Żywica drzew (świerk, sosna) (Żywica jest łatwopalna, a gorąca przykleja się do skóry – topij ją tylko powoli, na małym ogniu.)
Gazeta i karton
Mata do spania, Suche liście, trawa lub gałązki iglaste (Zbieraj tylko tam, gdzie wolno; żadnych roślin chronionych. Sprawdź, czy nie ma kleszczy i owadów.), Plecak, Sucha odzież na zmianę (Noś ją w wodoodpornym opakowaniu – mokra odzież prawie nie izoluje.), Wełniany koc / kołdra (Trzymaj z dala od świec, pieców i grzejników.), Izolowana lodówka turystyczna (Utrzymuje chłód tylko przez ograniczony czas; bez wkładów chłodzących lub lodu nie jest lodówką.), Śpiwór (Nie przechowuj długo w ściśniętej formie; nie pakuj wilgotnego.), Izolowana skrzynia do gotowania (skrzynia z sianem, termos obiadowy) (Nigdy nie wkładaj do środka otwartego ognia ani żaru – tylko gorący, zamknięty garnek.), Długie źdźbła na poszycie (trzcina, trawa, sitowie) (Bardzo łatwopalne – żadnego otwartego ognia ani iskier w pobliżu.), Izolacja garnka (pokrowiec termoizolacyjny, czapka lub polar) (Tylko wokół garnka, który już nie stoi na kuchence – materiał zajmuje się ogniem od płomienia.)
Sznurek pomocniczy
Lina (Nigdy nie uĹźywaj nieznanej lub uszkodzonej liny do celĂłw ratujÄ…cych Ĺźycie.), Paracord (To nie jest lina wspinaczkowa ani asekuracyjna.), Cienki sznurek (Niska wytrzymaĹ‚ość na zerwanie – tylko do lekkich obciÄ…Ĺźeń.), Taśma (taśma rurowa) (Przed każdym użyciem sprawdź węzły na taśmach.), Sznurek jutowy lub sizalowy (kupiony) (Mała wytrzymałość, chłonie wodę i gnije – tylko do lekkich obciążeń i ćwiczeń.), Taśmy do drzew (Obciążaj tylko w granicach podanych przez producenta.), Monofilowa żyłka wędkarska (Nigdy nie zostawiaj resztek żyłki: ptaki i inne zwierzęta się w nich plączą i powoli giną. Zwiń resztki i zabierz je ze sobą.), Cienki, miękki drut (mosiężny lub ocynkowany stalowy) (Końcówki drutu są ostre – przy zginaniu chroń oczy i palce), Lina holownicza lub pas holowniczy (Mocuj wyłącznie do uchwytów holowniczych przewidzianych przez producenta; nigdy nie stój obok pod obciążeniem.)
Węgiel drzewny z ogniska
Bawełniana chusta / koszulka (Zatrzymuje tylko grube cząstki – bez dezynfekcji.), Filtr do kawy (Nie dezynfekuje.), Żwir

Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.

Źródła (2)
  1. World Health Organization (with WMO, UNEP and ICNIRP) (2002): Global Solar UV Index: A Practical Guide · Śnieg odbija do 80 procent promieniowania UV; na śniegu ochrona oczu z osłoną boczną
  2. Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival · Prowizoryczna ochrona oczu przed ślepotą śnieżną

Rev. 1 · Zaktualizowano 2026-10-10