W gorących i suchych rejonach

Twoje ciało stale wytwarza ciepło podczas pracy, a w upalne dni dochodzi do tego ciepło z zewnątrz: bezpośrednie słońce, światło odbite od jasnego podłoża i gorące powietrze. Żeby uniknąć przegrzania, ciało pozbywa się ciepła głównie przez parowanie potu. W suchym powietrzu działa to dobrze – tak dobrze, że często nawet nie zauważasz potu, bo od razu paruje. Właśnie to jest zdradliwe: tracisz dużo wody, nie zdając sobie z tego sprawy.

Jeśli dopływa więcej ciepła, niż ciało jest w stanie oddać, temperatura ciała rośnie. Na początku często pojawia się wyczerpanie, ból głowy, zawroty głowy i mdłości. Jeśli obciążenie nie zostanie zmniejszone, może się to przerodzić w udar cieplny, w którym ciało nie jest już w stanie regulować swojej temperatury. To zagraża życiu.

Suche regiony mają też drugą stronę: w nocy może tam silnie się ochłodzić, bo suche powietrze i bezchmurne niebo pozwalają ciepłu szybko uciekać. A deszcz, gdy już przychodzi, często pada jako gwałtowna ulewa burzowa. Twarda, sucha ziemia prawie nie wchłania wody; zbiera się ona w korytach i dolinach rzek i może nadejść jako gwałtowna powódź nawet tam, gdzie nie spadła ani kropla.

Wodę się planuje, a nie na nią liczy. To, ile kto potrzebuje, zależy od upału, wysiłku, budowy ciała i ubrania, więc nie ma stałej liczby, która pasuje każdemu. Planuj z zapasem, uwzględnij rezerwę i polegaj wyłącznie na punktach z wodą, które są znane i aktualnie potwierdzone. Źródło na starej mapie mogło wyschnąć dawno temu. Jeśli nie ma pewnej możliwości uzupełnienia, zawróć, zanim zużyjesz połowę wody.

Pij wodę zamiast oszczędzać ją w plecaku. Woda w butelce cię nie chroni – chroni tylko ta, którą wypiłeś. Pij regularnie, nie tylko gdy chce ci się pić, a przy silnym poceniu się zjedz też coś słonego, bo z potem tracona jest sól. Bardzo ciemny mocz lub rzadkie oddawanie moczu to proste oznaki, że pijesz za mało.

Pora dnia to twoje drugie narzędzie. Wielu ludzi w gorących krajach odpoczywa w południowym upale i ma ku temu dobry powód. Wczesny start i szukanie cienia w najgorętszych godzinach oszczędza wodę i siły. Pomaga też ubranie: luźne, jasne, z długimi rękawami, z szerokim rondem kapelusza i okularami przeciwsłonecznymi. Chroni skórę przed bezpośrednim słońcem, a pod spodem pot nadal może parować.

Udar cieplny to stan nagły. Objawy ostrzegawcze to splątanie, dziwne zachowanie, zaburzenia świadomości, drgawki lub bardzo wysoka temperatura ciała. Wtedy natychmiast zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE), przenieś osobę w cień, poluzuj ciasne ubranie i schładzaj ją, na przykład wodą i ruchem powietrza. Nawet wczesne objawy, takie jak silne wyczerpanie, ból głowy czy mdłości, to sygnał, żeby przestać się wysilać i wejść w cień.

Suche koryta rzek, zwane też wadi lub wash, oraz wąskie kaniony to nie miejsce na odpoczynek ani biwak, gdy zbliżają się burze. Woda może przyjść z burzy odległej o wiele kilometrów, której nawet nie widzisz. Wybieraj podwyższone miejsca na obóz, z dala od kanałów odpływu, a przed wyprawami do kanionów sprawdź prognozę dla całego regionu.

Jeśli twój pojazd zepsuje się w odludnym terenie, zwykle lepiej zostać przy nim. Daje cień, jest znacznie łatwiejszy do zauważenia z powietrza i z daleka niż pojedyncza osoba, a woda i sprzęt mogą być w nim przechowywane. Zostawienie komuś wcześniej swojej trasy sprawia, że szybciej zaczną cię szukać i znajdą.

Częste błędne przekonanie głosi, że wodę trzeba „racjonować” jak najdłużej, żeby starczyła. Kto pije za mało, szybciej słabnie, traci koncentrację i jest bardziej narażony na choroby wywołane upałem. Mądrzej jest ograniczyć wysiłek i gorąco – przebywać w cieniu i poruszać się w chłodnych godzinach – oraz pić posiadaną wodę wtedy, gdy organizm jej potrzebuje.

Noce na pustyni mogą być zaskakująco zimne. Dlatego mimo dziennego upału do plecaka należy ciepła warstwa i śpiwór. Pomyśl też o ochronie przed słońcem dla ust i oczu, bo słońce i suchy wiatr bardzo je podrażniają.

Pustynie nie są jedynymi gorącymi i suchymi miejscami. Stepy, śródziemnomorskie lata i fale upałów w twoim kraju rządzą się tymi samymi zasadami: woda, cień, pora dnia. Osoby z grup o podwyższonym ryzyku w upale – na przykład ze względu na wiek, choroby przewlekłe lub przyjmowane leki – powinny wcześniej omówić wyprawy w upał z lekarzem.