Ośrodki narciarskie poza trasami

Pokrywa śnieżna składa się z wielu warstw, tworzonych na nowo przy każdym opadzie, każdym okresie wiatru i każdej zmianie temperatury. Niektóre warstwy są twarde, inne luźne i słabe. Gdy twarda, spójna deska śniegu leży na słabej warstwie, może się oderwać i zsunąć jako lawina deskowa. Wiatr przenosi śnieg i odkłada go jako deskę wietrzną w zagłębieniach i za grzbietami – często dokładnie tam, gdzie puch wygląda najbardziej kusząco.

Taką lawinę często wywołuje dodatkowy ciężar człowieka, i często jest to poszkodowany lub jego własna grupa. Lawiny zwykle schodzą na stromych stokach, a obok tras jest ich wiele. Bliskość wyciągów daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa; teren przy trasach podlega tym samym prawom co skitury w wysokich górach.

Trasy z kolei są ratrakowane, kontrolowane i w razie potrzeby zabezpieczane przez odpalanie lawin. Dlatego zamknięcia trzeba traktować poważnie: mają swoje powody, takie jak planowane odpalanie, ratraki z linami wyciągarek, ledwo widocznymi w śniegu, lub ostre zagrożenie lawinowe.

Zdecydowanie zalecamy: przed pierwszym dniem poza trasami zrób kurs lawinowy w klubie alpejskim, szkole górskiej lub u przewodników górskich i co sezon ćwicz ratownictwo koleżeńskie. Pierwsze dni jeźdź w otwartym terenie z certyfikowanym przewodnikiem górskim lub wykwalifikowanym lokalnym przewodnikiem i przy okazji ucz się oceniać teren. Żaden tekst nie zastąpi tego doświadczenia.

Przed każdym dniem przeczytaj oficjalny komunikat lawinowy. Europejskie służby ostrzeżeń lawinowych posługują się pięciostopniową skalą zagrożenia. Komunikat wymienia też typowe problemy lawinowe, takie jak deska śnieżna zawiana wiatrem lub trwałe słabe warstwy, oraz szczególnie niebezpieczne ekspozycje i wysokości. Dostosuj do tego swój plan – i odpuść, gdy komunikat i twoje przeczucie się nie zgadzają.

Ślady innych narciarzy nie są oznaką bezpieczeństwa. Stok może mieć wiele śladów i mimo to osunąć się pod następnym zjeżdżającym. Decyduje to, co mówi komunikat i co wyszkolone oko rozpoznaje w terenie.

Podstawowy zestaw to detektor lawinowy, łopata lawinowa i sonda – niesione przez każdą osobę w grupie. Detektor wysyła sygnał, według którego partnerzy lokalizują zasypaną osobę; sonda pokazuje dokładne położenie i głębokość, a łopata służy do odkopania. Bez wszystkich trzech elementów i bez wyćwiczonych partnerów sprzęt jest bezużyteczny.

Przed wyruszeniem grupa sprawdza, czy wszystkie detektory są włączone i nadają. Telefon jest naładowany, a numer alarmowy patrolu narciarskiego zapisany. Sprawdź też wcześniej, czy twoje ubezpieczenie pokrywa akcje ratunkowe poza trasami.

Jeśli ktoś jest zasypany, liczy się każda minuta. Szanse na przeżycie szybko maleją, a profesjonalna akcja ratunkowa często trwa zbyt długo. Dlatego tak ważne jest ratownictwo koleżeńskie we własnej grupie – i dlatego trzeba je ćwiczyć. Jednocześnie wezwij pomoc pod lokalnym numerem alarmowym (112 w UE) lub patrol narciarski.

Na stromych stokach zjeżdżajcie pojedynczo i zbierajcie się w miejscach poza możliwymi torami lawin, na przykład na grzbietach albo dostatecznie daleko od wybiegu stoku. Utrzymujcie kontakt wzrokowy. Dzięki temu w razie wypadku cała grupa nie zostanie zasypana i zawsze ktoś będzie mógł szukać.

W głębokim śniegu wokół drzew mogą tworzyć się zagłębienia, tak zwane studnie drzewne. Kto wpadnie do nich głową w dół, nie jest w stanie sam się uwolnić i może się udusić. Trzymaj się z dala od drzew i pozostawaj w zasięgu wzroku partnera. Nigdy nie jedź po zamkniętych trasach ani obszarach.

Jazda poza trasami jest dla doświadczonych, wyszkolonych narciarzy i snowboardzistów, którzy pewnie jeżdżą w każdym rodzaju śniegu. Dzieci i początkujący nie mają czego szukać w nieprzygotowanym terenie, a spontaniczna wycieczka bez sprzętu nigdy nie jest dobrym pomysłem – nawet „tylko na chwilę”.

Freeride'owe dni z przewodnikiem to dobry sposób na poznanie terenu. Kto później chce wybrać się na skitury poza obszarami narciarskimi, potrzebuje dodatkowo planowania trasy, nawigacji i techniki podejścia. Ten tekst nie zawiera oceny zagrożenia lawinowego i nie zastępuje ani kursu, ani przewodnika – wyjaśnia, dlaczego jedno i drugie jest niezbędne.