Planowanie awaryjne z osobami z niepełnosprawnościami

„Nic o nas bez nas” to zasada ruchu na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami i pasuje dokładnie do planowania awaryjnego. Osoba wie, co jej pomaga, co potrafi zrobić sama i gdzie potrzebuje wsparcia. Plan zrobiony ponad jej głową często mija się z rzeczywistością – i narusza też jej samostanowienie.

Dobry plan opisuje potrzeby, a nie diagnozy. Dla pomocników „potrzebuję pomocy na schodach i nie mogę długo stać” jest znacznie bardziej użyteczne niż termin medyczny. Plan uwzględnia też, że w sytuacji zagrożenia mogą zawieść właśnie zwykłe formy wsparcia: pomoc nie może dojechać, transport nie kursuje, brakuje prądu do urządzeń, a winda stoi.

Osobista sieć wsparcia to serce planu. Zaleca się co najmniej trzy osoby w różnych miejscach – w domu, w pracy, w sąsiedztwie – które znają plan, wiedzą, jak dostać się do mieszkania, i w razie zagrożenia dają znać o sobie. Kilka osób ma znaczenie, bo w kryzysie każda z nich może być poszkodowana lub nieosiągalna.

Ostrzeżenia muszą dotrzeć. Nie każdy słyszy syreny, nie każdy może czytać ostrzeżenia tekstowe. Pomocne są aplikacje ostrzegawcze z sygnałem wibracyjnym lub świetlnym, czujniki dymu z lampą stroboskopową lub poduszką wibracyjną oraz stałe porozumienie, że ktoś cię powiadomi. Zapytaj w gminie, jakie dostępne kanały ostrzegania istnieją – dostępne ostrzeganie wciąż jest rozwijane w wielu krajach.

Krótka karta informacyjna dla ratowników oszczędza czas w sytuacji zagrożenia: jak się ze mną porozumiewać? Jakie pomoce są niezbędne? Jakie leki przyjmuję, do kogo zadzwonić? Nosisz ją w portfelu i w torbie awaryjnej. Dodaj, jeśli to możliwe, zapasy do pomocy: zapasowe okulary, ładowarki, zapasowe baterie, gdy przewiduje je producent, a czasem ręczny zamiennik pomocy elektrycznej. Dla psów asystujących zaplanuj jedzenie, wodę i dokumenty.

Kto potrzebuje wsparcia, żeby opuścić budynek, powinien wyruszyć wcześnie, gdy pojawią się ostrzeżenia o ewakuacji, zamiast czekać, czy sytuacja okaże się poważna. W razie zagrożenia zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE) i od razu powiedz, jakiego wsparcia potrzeba, na przykład: „Poruszam się na wózku i jestem na trzecim piętrze”. Dzięki temu ratownicy mogą wysłać odpowiedni sprzęt i wystarczającą liczbę osób.

Z wind nie można korzystać podczas pożaru ani przy braku prądu. Dlatego drogi ucieczki i pomoc na schodach ustal wcześniej, a nie w trakcie zagrożenia – razem z zarządcą budynku, sąsiadami, pracodawcą lub szkołą. Lokalna straż pożarna często doradza w szczególnych sytuacjach, takich jak mieszkania na wyższych piętrach. Techniki ratownicze z okien lub z użyciem drabin to sprawa zawodowców, a nie sąsiadów.

Wypróbuj drogę z domu z własnymi pomocami – także bez windy i także po ciemku. Pokaże to, gdzie coś się zacina: ciężkie drzwi przeciwpożarowe, stopień bez poręczy, korytarz zastawiony rowerami. Część tego łatwo zmienić w porozumieniu z zarządcą budynku.

Przy zaburzeniach poznawczych pomagają prosty język, karty z obrazkami pokazujące kolejne kroki i regularne ćwiczenia. To, co wiele razy przećwiczono, da się jeszcze przywołać w stresie. Regularnie przeglądajcie plan razem, bo pomoce, sytuacja mieszkaniowa i osoby wspierające się zmieniają.

Ready.gov wyraźnie zaleca osobom z niepełnosprawnościami zbudowanie osobistej sieci wsparcia, uwzględnienie w planie pomocy technicznych i potrzeb komunikacyjnych oraz przygotowanie informacji dla ratowników. BBK zwraca też uwagę na szczególne przygotowanie osób potrzebujących wsparcia.

To, czy w twoim regionie istnieją rejestry, specjalne usługi wsparcia lub dostępne schroniska awaryjne, bardzo się różni. Zapytaj w gminie, w organizacjach osób z niepełnosprawnościami lub w poradniach. Pytania medyczne i prawne należą do odpowiednich specjalistów.