Uwzględnij starszych krewnych i osoby wymagające opieki

Z wiekiem ciało się zmienia. Wiele starszych osób słabiej odczuwa pragnienie i gorąco, szybciej wychładza się na mrozie i gorzej znosi wysiłek. Często dochodzą do tego leki, które trzeba brać regularnie, pomoce takie jak aparaty słuchowe czy chodziki, a czasem urządzenia wymagające prądu. W sytuacji zagrożenia – fali upałów, braku prądu, ewakuacji – właśnie te punkty stają się słabymi stronami.

Ale największym ryzykiem często jest samotność. W wielu katastrofach osoby starsze są nadreprezentowane wśród ofiar, często dlatego, że były same i nikt do nich nie zajrzał. Wiarygodna sieć troskliwych osób jest więc jednym z najskuteczniejszych środków ze wszystkich – skuteczniejszym niż jakikolwiek sprzęt.

Dobre przygotowanie osób starszych robi się razem z nimi, a nie dla nich. Usiądźcie spokojnie razem i zapytaj: czego się obawiasz w sytuacji zagrożenia? Czego potrzebujesz na co dzień? Kogo chciałbyś, żeby powiadomiono? Zapisz odpowiedzi. Nawyki, pomoce i życzenia tej osoby kształtują plan. To zachowuje samostanowienie i sprawia, że plan jest bardziej realistyczny.

Ważne elementy to aktualna kopia listy leków (w teczce z dokumentami i w plecaku ewakuacyjnym), zapasowe baterie do aparatu słuchowego, zapasowe okulary i miejsce na pomoce do chodzenia. Latarki na baterie przy łóżku i przy drzwiach zmniejszają ryzyko upadku, gdy zgaśnie światło. Numery telefonów zapisuje się dużymi literami na papierze obok telefonu, a zapasy awaryjne trzyma się na wysokości, do której można sięgnąć bez drabiny.

Tam, gdzie potrzebna jest opieka, częścią planu jest też usługa opiekuńcza lub dom opieki. Zapytaj, jaki mają plan awaryjny, jak informują krewnych i dokąd ewakuowano by mieszkańców.

Co najmniej dwie osoby w pobliżu – rodzina, sąsiedzi lub przyjaciele – powinny się umówić, że zajrzą podczas braku prądu, wielkiego upału lub zimna. Dwie są lepsze niż jedna, bo jedna osoba może być niedostępna, chora albo sama poza domem. Zapasowy klucz u zaufanej osoby może pomóc, gdy nikt nie otwiera drzwi.

Nie polegaj tylko na telefonie. Przy braku prądu telefony stacjonarne i sieci komórkowe często po pewnym czasie przestają działać. Umówcie się więc, że ktoś przyjdzie osobiście, jeśli nie będziecie mogli się skontaktować. Jeśli mieszkasz daleko, ustal kontakty na miejscu i trzymaj ich numery na papierze – zarówno u siebie, jak i u starszej osoby.

W razie splątania, osłabienia, zawrotów głowy lub zaburzeń świadomości zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE). Zwłaszcza w upale takie objawy mogą być poważne, nawet jeśli osoba mówi, że czuje się dobrze. Leków nie odstawia się ani nie zmienia na własną rękę; zapas i przechowywanie, na przykład leków wymagających chłodzenia, ustal z lekarzem lub w aptece.

Gdy pojawiają się ostrzeżenia o ewakuacji: wyjedź wcześnie. Osoby z ograniczoną sprawnością ruchową potrzebują więcej czasu, a windy nie działają podczas pożaru ani przy braku prądu. Zastanów się wcześniej, jak osoba wydostanie się z budynku i kto ją zawiezie.

Takie rozmowy na początku mogą być niezręczne, bo przypominają o kruchości i zależności od innych. Pomaga, gdy traktuje się je nie jako pouczanie, lecz jako wspólny projekt: starsza osoba wnosi doświadczenie życiowe, młodsi – czas i pracę nóg. Wiele starszych osób samo przeżyło kryzysy i bardzo dobrze wie, co im pomaga.

WHO zwraca uwagę, że osoby starsze są szczególnie narażone podczas upałów. Kwestie pełnomocnictw czy oświadczeń woli na przyszłość są ważne, ale prawo różni się w zależności od kraju; pomogą w tym poradnie, notariusze lub prawnicy.