Dakota fire hole

Gorące powietrze unosi się w górę. W palenisku gorące gazy wznoszą się prosto w górę i opuszczają dół. Żeby tak się działo, musi napłynąć świeże powietrze – a najłatwiejszą drogą jest dla niego tunel od otworu na powietrze. Powstaje stały przepływ powietrza, który dociera dokładnie do podstawy ognia. To ten sam efekt komina co w piecu.

Ponieważ powietrze dopływa od dołu, a ogień pali się w wąskim szybie, spalanie jest intensywne. Drewno pali się gorąco i dokładnie, powstaje stosunkowo mało dymu, a płomień jest z boku ledwo widoczny. Otaczająca ziemia osłania ogień przed wiatrem.

Wszystko zależy od podłoża. Nadaje się tylko twarda gleba mineralna – czyli piasek, żwir, glina lub ziemia bez wielu korzeni i bez ciemnej, gąbczastej warstwy organicznej. Najpierw wykop próbny dołek. Jeśli zobaczysz korzenie albo torfową, ciemną glebę, poszukaj innego miejsca lub zrezygnuj z dziury Dakota.

Darń zdejmuj kawałkami i odłóż na bok, żeby później ją położyć z powrotem. Palenisko powinno mieć głębokość mniej więcej przedramienia i być u góry nieco węższe niż na dole. Otwór na powietrze wykop od strony nawietrznej, w niewielkiej odległości. Jeśli oba dołki są zbyt blisko siebie, tunel łatwo się zapada.

Drewno wkładaj dość stromo, żeby dobrze się zsuwało. Garnek postaw na dwóch zielonych patykach lub kamieniach położonych w poprzek otworu, tak żeby pod spodem zostało miejsce na powietrze i płomienie.

Największe niebezpieczeństwo jest niewidoczne: żar, który utknie w korzeniach lub torfowej glebie, może tlić się pod ziemią przez wiele dni i w końcu wzniecić pożar zupełnie gdzie indziej. Dlatego kop tylko w czystej glebie mineralnej, nigdy w bagnie, próchnicy ani wśród korzeni drzew.

Zanim zasypiesz dół, ugaś ogień całkowicie: wlej dużo wody, wymieszaj, dolewaj wodę, aż nic już nie syczy. Potem ostrożnie sprawdź ręką, czy nie wyczuwasz jeszcze ciepła. Dopiero gdy wszystko jest zimne, zasyp ziemią i połóż darń z powrotem. Zakopany żar nie gaśnie niezawodnie – może tlić się dalej pod ziemią.

Przed kopaniem sprawdź, czy kopanie i palenie ognia są w ogóle dozwolone; na obszarach chronionych i w okresach podwyższonego zagrożenia pożarowego lasu zwykle jedno i drugie jest zakazane. Otwarty dół to także ryzyko potknięcia – oznacz go, dopóki jest otwarty. Oparzenia od razu schładzaj chłodną bieżącą wodą; przy poważnych oparzeniach zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).

Dziura Dakota przydaje się przy silnym wietrze, gdy otwarty ogień trudno byłoby opanować, oraz do gotowania z oszczędnością drewna. Opisują ją wojskowe podręczniki przetrwania, także jako sposób na ognisko mało rzucające się w oczy.

Prawie nie nadaje się do ogrzewania grupy, bo ciepło unosi się w górę i tylko trochę promieniuje na boki. Na gruncie kamienistym, zmarzniętym, torfowym lub przerośniętym korzeniami jest niemożliwa albo zbyt niebezpieczna. Kosztuje też czas i wysiłek – pół godziny kopania lub więcej, zależnie od podłoża.

Zasady Leave No Trace zasadniczo odradzają kopanie nowych palenisk tam, gdzie można użyć istniejących. Mała kuchenka jest w wielu sytuacjach prostszą i łagodniejszą dla przyrody alternatywą.