Szwedzka pochodnia (świeca z pnia)
Szwedzka pochodnia to stojący, suchy kawał pnia, nacięty lub rozłupany kilkakrotnie wzdłuż od góry. Rozpalony pośrodku, pali się od góry do dołu i daje małą, płaską powierzchnię pod garnek. To raczej ogień dla dozwolonych miejsc na ognisko i ogrodów niż dla dziczy, bo duże pnie nie spalają się do końca na popiół.
- Przygotowanie piłą; pali się długo, zależnie od pnia
Wyjaśnione prosto
Szwedzka pochodnia to gruby, suchy kawałek pnia ustawiony pionowo jak gigantyczna świeca. Od góry nacina się go kilka razy wzdłuż, tak że powstaje gwiazda ze szczelin. Rozpalasz ją w środku i pali się od góry w dół i od środka na zewnątrz – bez dokładania drewna.
Szczeliny działają jak małe kominy: gorące powietrze unosi się w środku, a świeże jest zasysane od dołu. Na górze jest małe, płaskie miejsce, na którym możesz postawić garnek.
Ważne: w trakcie wypalania się kłoda może się przewrócić albo rozpaść. Dlatego ustawiaj ją tylko na równym, ognioodpornym podłożu, z dala od wszystkiego, co może się zapalić, i z wodą do gaszenia pod ręką.
Jak to działa
Gruba kłoda zwykle pali się źle, bo powietrze nie dociera do jej wnętrza. Nacięcia wzdłuż to zmieniają: tworzą wąskie kanały, którymi ogień dostaje powietrze. Gorące gazy unoszą się w środku, a świeże powietrze napływa od dołu przez szczeliny. Nazywa się to efektem kominowym albo ciągiem.
Ponieważ szczeliny sięgają tylko na około dwie trzecie do trzech czwartych wysokości, dolna część pozostaje w jednym kawałku i podpiera kłodę. Ogień powoli wżera się od góry w dół. Na górze powstaje żarząca się powierzchnia, która nadaje się jako małe miejsce do gotowania dla jednego garnka.
Na co naprawdę zwrócić uwagę
Drewno musi być suche i odleżałe. Świeżo ścięte lub wilgotne drewno syczy, dymi i prawie się nie pali. Przekroje powinny być możliwie płaskie, żeby kłoda stała pewnie, a garnek stał na niej równo. Nacięcia piłuj na krzyż od góry, ale nigdy do samego dołu – inaczej kłoda rozpadnie się w trakcie palenia.
Aby ją rozpalić, wciśnij hubkę i drobne wióry w środek oraz w górne szczeliny i zapal je od góry. Mija sporo czasu, zanim zaczną się palić same szczeliny – tu cierpliwość jest ważniejsza niż więcej hubki. Zamiast nacięć piłą możesz też rozłupać kłodę na cztery części, ustawić je z powrotem razem z małymi przekładkami i związać drutem.
Kiedy to ma sens – a kiedy nie
Szwedzka pochodnia to przede wszystkim ogień do dozwolonych miejsc na ognisko, ogrodów i imprez. Nie wymaga dokładania drewna, daje światło i trochę ciepła oraz małe miejsce do gotowania. Na solidnym podłożu może działać także w śniegu.
W dziczy ma mniej sensu. Potrzebuje piły i grubej, suchej kłody, pochłania dużo drewna i zwykle nie spala się całkowicie na popiół – zostają zwęglone resztki, które nie pasują do zasady niepozostawiania śladów. Nie nadaje się przy wietrze i suszy, na miękkim lub pochyłym podłożu, na łąkach ani na drewnianych tarasach. A prawie nie da się jej regulować: gdy już się pali, pali się długo.
Bezpieczeństwo: na co zwracać uwagę
W trakcie wypalania się kłoda może się przewrócić albo rozpaść. Ustaw ją tylko na równym, ognioodpornym podłożu, takim jak kamień, żwir lub goła ziemia, z dużym odstępem od budynków, drzew i roślin. Zachowaj dystans i ostrożnie stawiaj garnki. Gdy tylko kłoda zrobi się niestabilna, nie stawia się na niej już żadnych garnków. Dzieci zostają poza wyraźnie oznaczonym obszarem.
Piłowanie też niesie ryzyko. Piły łańcuchowe należą wyłącznie do przeszkolonych osób w odzieży ochronnej. Przy pile ręcznej zabezpiecz kłodę mocno, żeby się nie potoczyła. Do rozpalania nigdy nie używaj benzyny, spirytusu ani innych płynów – ich opary mogą zapalić się wybuchowo.
Gruba kłoda żarzy się w środku bardzo długo, nawet gdy z zewnątrz nic nie widać. Gaś ją dużą ilością wody, rozłupuj resztki i gaś ponownie, aż wszystko będzie zimne. A przede wszystkim: wcześniej sprawdź lokalne przepisy i aktualne zagrożenie pożarowe.
Warto wiedzieć
Szwedzka pochodnia ma wiele nazw: szwedzki klocek ogniowy, fińska świeca albo świeca z kłody. W Skandynawii i Europie Środkowej znana jest głównie jako ogień ogrodowy i imprezowy, na przykład w zimowe wieczory.
Jako miejsce do gotowania jest praktyczna dla jednego garnka, ale nie zastępuje kuchenki. Jeśli chcesz gotować regularnie, lepiej posłuży ci kuchenka albo ognisko „dziurka od klucza” w istniejącym miejscu na ognisko.
Krok po kroku
Wybierz miejsce
Wybierz równy, ognioodporny grunt, z dużym odstępem od budynków, drzew i roślinności; przygotuj wodę do gaszenia.
- 1
Wybierz miejsce
Wybierz równy, ognioodporny grunt, z dużym odstępem od budynków, drzew i roślinności; przygotuj wodę do gaszenia.
- 2
Pokroić
Zabezpiecz pień w pozycji pionowej i nacinaj piłą kilkakrotnie na krzyż od góry w dół mniej więcej do dwóch trzecich–trzech czwartych wysokości. Dolna część pozostaje w jednym kawałku.
- 3
Włożenie podpałki
Wetknij podpałkę i drobne wióry w środek oraz w górne szczeliny.
- 4
Rozpalanie u góry
Rozpal podpałkę u góry. Trwa chwilę, zanim zapalą się same szczeliny.
- 5
Pilnowanie
Stale nadzoruj ogień; gdy pień zrobi się niestabilny, przestań stawiać na nim garnki.
Częste błędy
- Wilgotne lub świeżo ścięte drewno
- Cięcia aż do samego dołu, przez co pień się rozpada
- Ustawianie na drewnianym tarasie lub łące
- Środki przyspieszające palenie do rozpalania
Krótki przegląd
Materiały
Suche drewno opałowe
Suchy kawałek pnia, ucięty prosto
Zbieraj tylko tam, gdzie jest to dozwolone.
Hubka
Nos w wodoszczelnym opakowaniu.
Nie używaj płynnych środków przyspieszających palenie jako podpałki.
Woda do gaszenia (wiadro, kanister lub garnek)
Przygotuj kilka litrów przed rozpaleniem.
Nadaje się dla
- Dozwolone miejsca na ognisko i ogrody
- Światło i małe miejsce do gotowania
- Śnieg (na podkładce)
Nie nadaje się dla
- Wiatr i susza
- Dzicz o standardzie Leave No Trace
- Miękki lub pochyły grunt
- Drewniane tarasy
Wymagania wstępne
- Suchy pień z równymi, płaskimi przekrojami
- Piła i bezpieczna technika piłowania
- Ogniotrwałe, równe podłoże
- Odpowiednia ilość wody do gaszenia
Bezpieczeństwo
- Pił łańcuchowych używaj tylko po przeszkoleniu i w sprzęcie ochronnym. Przy piłowaniu ręczną piłą mocno zabezpiecz pień.
- Duży pień długo żarzy się w środku. Gaś dużą ilością wody, rozłup resztki i gaś ponownie, aż wszystko będzie zimne.
Jak to działa
Nacięcia wzdłużne tworzą wąskie kominy: gorące powietrze unosi się środkiem, a świeże jest zasysane od dołu przez szczeliny. Dzięki temu ogień pali się od środka na zewnątrz i od góry w dół bez dokładania drewna.
Zalety
- Nie trzeba dokładać drewna
- Mała, płaska powierzchnia do gotowania
- Łatwy do nadzorowania
Wady
- Potrzebna piła i gruby, suchy pień
- Ryzyko przewrócenia się
- Długo się żarzy, nie spala się do końca
Wiedza pogłębiona
Tło merytoryczne
Szwedzka pochodnia jest znana w Skandynawii i Europie Środkowej głównie jako ogień ogrodowy i imprezowy. W dziczy ma mniej sensu, bo zużywa dużo drewna.
Jako miejsce do gotowania jest praktyczna dla jednego garnka, ale nie zastępuje kuchenki.
Warianty
- Wariant rozłupany
- Zamiast nacięć piłą rozłup pień na ćwiartki, ustaw je z powrotem razem z małymi przekładkami i zwiąż drutem.
Częste błędy
- Wilgotne lub świeżo ścięte drewno
- Cięcia aż do samego dołu, przez co pień się rozpada
- Ustawianie na drewnianym tarasie lub łące
- Środki przyspieszające palenie do rozpalania
Ograniczenia i ryzyka
- Tylko z dużym, suchym pniem
- Prawie nie da się regulować
Zamienniki materiałów
Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.
- Suche drewno opałowe
- Hubka (Nos w wodoszczelnym opakowaniu.), Zwęglony materiał (zwęglona bawełna) (Przechowuj w suchym miejscu, w puszce.), Wełna stalowa o najdrobniejszym stopniu (Przechowuj osobno od baterii – ryzyko pożaru.), Smolak (drewno bogate w żywicę) (Zbieraj tylko martwe drewno, tam gdzie wolno.), Paliwo do kuchenki (kartusz, paliwo płynne, alkohol) (Przechowuj paliwa osobno od żywności i w oryginalnych pojemnikach lub butelkach do tego przeznaczonych.), waciki z wazeliną (Używaj wyłącznie czystej bawełny.), Olej lub tłuszcz jadalny (łój, smalec) (Nigdy nie gaś płonącego tłuszczu wodą – przykryj go pokrywką, żeby zdusić ogień.), Żywica drzew (świerk, sosna) (Żywica jest łatwopalna, a gorąca przykleja się do skóry – topij ją tylko powoli, na małym ogniu.), Kora brzozowa (z martwego, opadłego drewna) (Nigdy nie zdzieraj kory z żywych drzew.)
- Hubka
- Suche drewno opałowe (Zbieraj tylko tam, gdzie jest to dozwolone.), Zwęglony materiał (zwęglona bawełna) (Przechowuj w suchym miejscu, w puszce.), Wełna stalowa o najdrobniejszym stopniu (Przechowuj osobno od baterii – ryzyko pożaru.), Smolak (drewno bogate w żywicę) (Zbieraj tylko martwe drewno, tam gdzie wolno.), Paliwo do kuchenki (kartusz, paliwo płynne, alkohol) (Przechowuj paliwa osobno od żywności i w oryginalnych pojemnikach lub butelkach do tego przeznaczonych.), waciki z wazeliną (Używaj wyłącznie czystej bawełny.), Olej lub tłuszcz jadalny (łój, smalec) (Nigdy nie gaś płonącego tłuszczu wodą – przykryj go pokrywką, żeby zdusić ogień.), Żywica drzew (świerk, sosna) (Żywica jest łatwopalna, a gorąca przykleja się do skóry – topij ją tylko powoli, na małym ogniu.), Kora brzozowa (z martwego, opadłego drewna) (Nigdy nie zdzieraj kory z żywych drzew.)
Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.
Źródła (2)
- USDA Forest Service / Ad Council / National Association of State Foresters: Campfire Safety (Smokey Bear wildfire prevention campaign) · Bezpieczne miejsce na ognisko, nadzór i całkowite ugaszenie
- Leave No Trace Center for Outdoor Ethics: The Seven Principles of Leave No Trace (Principle 5: Minimize Campfire Impacts) · Małe ogniska z małego drewna, które spala się całkowicie na popiół