Jedzenie i picie na zimnie

Ciało wytwarza ciepło dzięki przemianie materii i pracy mięśni. Na zimnie zapotrzebowanie rośnie: dreszcze to nic innego jak szybka praca mięśni, która wytwarza ciepło i zużywa na to energię. Ciężkie ubranie, plecak i ciężki marsz po śniegu lub błocie pośniegowym kosztują dodatkowe siły. Jedzenie dostarcza paliwa do tego wszystkiego.

Węglowodany, takie jak chleb, płatki owsiane czy suszone owoce, dostarczają energii, którą ciało może szybko wykorzystać. Tłuszcz, na przykład w orzechach i serze, daje więcej energii na gram i jest zużywany wolniej. Mieszanka obu w małych, częstych porcjach utrzymuje stały dopływ energii – jak piec, do którego dokładasz regularnie, zamiast wrzucać jedną ogromną stertę naraz.

Gorące napoje rozgrzewają bezpośrednio tylko trochę, ale pomagają przeciw odwodnieniu. Łatwo to przeoczyć na zimnie: czujesz mniejsze pragnienie, a mimo to z każdym oddechem tracisz wilgoć w suchym, zimnym powietrzu i nadal pocisz się pod ubraniem. Ciepły napój po prostu sprawia, że picie jest przyjemniejsze.

Na zimne dni planuj więcej jedzenia niż zwykle, zwłaszcza łatwego do zjedzenia, bogatego w energię, które smakuje dobrze bez gotowania: orzechy, suszone owoce, chleb, ser, płatki owsiane. Nie polegaj wyłącznie na ciepłych posiłkach – jeśli kuchenka zawiedzie albo zmieni się pogoda, nadal musisz móc coś zjeść.

Dobry rytm: śniadanie przed wyruszeniem, przekąska co jedną do dwóch godzin w drodze, ciepły posiłek wieczorem i coś do jedzenia przed snem. Pij regularnie, nawet bez pragnienia. Jasny mocz to prosty znak, że pijesz wystarczająco.

Zimno utrudnia jedzenie i picie: czekolada i batony twardnieją jak kamień, woda może zamarznąć. Przekąski noś blisko ciała w wewnętrznej kieszeni, a napoje w butelce termicznej. Butelki przechowuj do góry dnem – lód zwykle tworzy się najpierw u góry, więc otwór dłużej pozostaje drożny.

Żadnego alkoholu na rozgrzewkę. Rozszerza on naczynia krwionośne w skórze, więc przez chwilę czujesz ciepło – w rzeczywistości więcej ciepłej krwi płynie na powierzchnię i ciało traci ciepło szybciej. Alkohol pogarsza też ocenę sytuacji, właśnie wtedy, gdy liczą się dobre decyzje.

Silne dreszcze, splątanie lub apatia mogą być oznakami hipotermii. Zaprowadź wtedy osobę w ciepłe, osłonięte miejsce i wezwij pomoc pod lokalnym numerem alarmowym (112 w UE). Hipotermia to stan zagrożenia życia; jedzenie i picie nie zastępują leczenia.

Napojów i jedzenia nigdy nie podgrzewa się na kuchence ani grillu w namiocie, przedsionku namiotu czy w domu. Tlenek węgla jest niewidzialny i bezwonny i w zamkniętych pomieszczeniach może bez ostrzeżenia spowodować utratę przytomności.

Na zimową wyprawę spakuj więcej jedzenia niż na letnią i rozmieść je tak, żebyś mógł po nie sięgnąć w drodze bez rozpakowywania plecaka. Przerwa na jedzenie i picie co jedną do dwóch godzin utrzymuje ciepło i sprawność – i jest dobrym momentem, żeby sprawdzić, jak się czują wszyscy.

Jeśli zimą w domu przestanie działać ogrzewanie, obowiązuje to samo: jedz regularnie, pij ciepłe napoje, noś kilka warstw ubrań i razem ogrzewajcie jedno pomieszczenie. Gorące napoje w butelce termicznej, podgrzane raz na dworze lub na dopuszczonej kuchence, pozostają ciepłe przez wiele godzin.

Zwracaj szczególną uwagę na innych. Dzieci, osoby starsze i wyczerpane często jedzą i piją za mało, bo nie mają apetytu albo rozpakowywanie jest uciążliwe. Zaproponuj im coś sam, zamiast czekać, aż poproszą.

Według raportu FAO/WHO/UNU o zapotrzebowaniu człowieka na energię potrzeby zależą od ciała, wieku i aktywności. Wojskowe podręczniki przetrwania, takie jak FM 3-05.70, traktują jedzenie i płyny w zimnie jako integralną część ochrony przed zimnem – a nie jako sprawę poboczną.

W tym haśle celowo nie podajemy stałych wartości kalorycznych na zimno, bo bardzo zależą one od pogody, ubrania, wysiłku i osoby. Prosta zasada jest taka: zabierz więcej jedzenia, jedz częściej, pij regularnie – i zrób raczej jedną przerwę za dużo niż jedną za mało.