Gotowanie bez prądu – bezpiecznie na kuchence i grillu

Każdy płomień potrzebuje tlenu i wytwarza spaliny. Jeśli paliwo spala się całkowicie, powstaje głównie dwutlenek węgla i para wodna. Jeśli płomień dostaje za mało tlenu lub jest ochładzany, na przykład przez zimny garnek, paliwo spala się niecałkowicie – a wtedy powstaje tlenek węgla. Węgiel drzewny wydziela go szczególnie dużo, nawet gdy tylko się tli.

Tlenek węgla jest tak niebezpieczny, bo wiąże się z czerwonym barwnikiem krwi znacznie mocniej niż tlen. Krew przenosi wtedy mniej tlenu, a mózg i serce dostają go za mało. Gaz nie ma ani barwy, ani zapachu, więc nic nie zauważasz, dopóki nie pojawią się objawy – a wtedy myślenie może być już tak zaburzone, że nie reagujesz prawidłowo.

Na zewnątrz gaz od razu się rozrzedza i jest unoszony. W pomieszczeniu, nawet przy otwartym oknie lub drzwiach, może się gromadzić. Dotyczy to w równym stopniu mieszkań, piwnic, garaży, przyczep kempingowych i namiotów.

Miejsce do gotowania jest na zewnątrz, na twardym, równym i niepalnym podłożu, z dala od ścian, okien, drzwi, otworów wentylacyjnych i wszystkiego, co łatwopalne. To, czy wolno gotować lub grillować na balkonie, regulują regulaminy domowe i lokalne przepisy – sprawdź je wcześniej. W okresach suszy często obowiązują też zakazy rozpalania ognia na zewnątrz.

Używaj tylko urządzeń, które umiesz obsługiwać, i przeczytaj instrukcję, zanim będziesz jej potrzebować. Przed zapaleniem sprawdź kuchenkę pod kątem uszkodzeń i nieszczelności. Osłona przeciwwiatrowa pomaga oszczędzać paliwo, ale nie może zatrzymywać ciepła wokół kartusza z gazem. Nigdy nie zostawiaj garnka bez nadzoru.

Paliwo jest ograniczone. Oszczędzaj je, gotując z pokrywką na garnku, w małych ilościach i potrawy, które wymagają tylko gorącej wody. Rośliny strączkowe namocz wcześniej. Szczególnie oszczędne jest dogotowanie jedzenia w koszu z sianem: krótko doprowadź do wrzenia, a potem pozwól dogotować się dobrze owiniętemu.

Kuchenek, grilli, węgla drzewnego i agregatów prądotwórczych nigdy nie uruchamia się w pomieszczeniach zamkniętych ani częściowo zamkniętych – nawet przy otwartym oknie lub drzwiach i nawet „tylko na chwilę”. Grill węglowy nie jest grzejnikiem. Nigdy nie wnoś tlącego się węgla do domu, nawet żeby przestygł.

Ból głowy, zawroty głowy, nudności, osłabienie lub splątanie podczas gotowania lub ogrzewania mogą być objawami zatrucia tlenkiem węgla. Wtedy natychmiast wyprowadź wszystkich poszkodowanych na świeże powietrze i zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE). Czujnik tlenku węgla to rozsądne uzupełnienie w domu, ale nie przyzwolenie.

Kartusze z gazem wymieniaj, a paliwa płynne uzupełniaj wyłącznie zgodnie z instrukcją producenta, nigdy w pobliżu płomienia ani gorącej kuchenki. Paliwa przechowuj w chłodzie, w dobrze wentylowanym miejscu i poza zasięgiem dzieci. Oparzenia to częste ryzyko: kuchenka na stabilnym podłożu, rączki garnków obrócone do środka, dzieci trzymane z dala.

Gotowanie bez prądu opłaca się, gdy trzeba zagotować wodę, gdy przerwa w dostawie prądu trwa dłużej lub gdy gorące posiłki stają się ważne dla morale i ciepła. Przy złej pogodzie na zewnątrz jest nieprzyjemnie – planuj więc proste potrawy, które szybko są gotowe.

Nie ma sensu uzależniać nakarmienia od gotowania. Zapas, który można jeść na zimno, w całości lub w części, zdejmuje presję: jeśli burza, deszcz lub brak paliwa uniemożliwiają gotowanie, nadal masz jedzenie. Takie instytucje jak niemiecki BBK zalecają dokładnie to.

W spokojny dzień raz rozstaw kuchenkę w ogrodzie, na podwórku lub podczas wycieczki i ugotuj prostą potrawę. Pokaże ci to, czy wszystkie części są na miejscu, jak mniej więcej długo starcza kartusz i jak wrażliwe na wiatr jest urządzenie.

Przećwicz też zakończenie: zamknij zawór, pozwól urządzeniu całkowicie ostygnąć, bezpiecznie ugaś żar i dopiero potem odłóż sprzęt. Jeśli raz wykonasz te kroki w spokoju, w stresie zrobisz je prawidłowo.