Prawidłowe czytanie daty minimalnej trwałości i terminu przydatności do spożycia

Unijne rozporządzenie w sprawie informacji o żywności wyraźnie rozróżnia te dwie daty. Data minimalnej trwałości mówi, do kiedy producent gwarantuje, że smak, zapach, konsystencja i wartość odżywcza będą takie, jak obiecano. To data jakości. Typowe przykłady to makaron, ryż, konserwy, herbatniki czy czekolada.

Termin przydatności do spożycia stosuje się dla żywności łatwo psującej się pod względem mikrobiologicznym, która po krótkim czasie może stać się zagrożeniem dla zdrowia – na przykład świeże mięso mielone, surowy drób lub świeża ryba. Według prawa UE taka żywność po tym terminie jest uznawana za niebezpieczną.

Niektóre bardzo trwałe produkty nie mają żadnej daty, bo praktycznie się nie psują, dopóki pozostają suche. Poza UE oznaczanie dat bywa uregulowane inaczej, jest dobrowolne lub używa innych określeń, z których część skierowana jest bardziej do sprzedawców. Tam warto sprawdzić lokalne przepisy i oficjalne wytyczne.

Miniona data minimalnej trwałości nie jest datą do wyrzucenia. Najpierw sprawdź opakowanie: czy jest nieuszkodzone, szczelne i niewybrzuszone? Potem otwórz je, dokładnie obejrzyj żywność, powąchaj ją i ostrożnie spróbuj niewielką ilość. Jeśli wszystko wydaje się normalne, zwykle nadal nadaje się do jedzenia.

Z czasem produkty raczej tracą jakość niż bezpieczeństwo: chipsy robią się miękkie, kawa traci aromat, olej i orzechy mogą jełczeć. Zjełczały tłuszcz poznasz po ostrym, gorzkim zapachu przypominającym farbę – wtedy ląduje w koszu. Pleśń, szkodniki lub dziwny zapach to też wyraźne powody, by coś wyrzucić.

Do zapasu awaryjnego idealne są produkty z datą minimalnej trwałości. Wpisz datę dużymi, wyraźnymi literami na opakowaniu lub półce i zużywaj według zasady: pierwsze weszło, pierwsze wychodzi – co kupiono najpierw, zjada się najpierw.

Po terminie przydatności do spożycia produktu się już nie je, nawet po usmażeniu czy ugotowaniu. Powód: niektóre drobnoustroje namnażają się nawet w lodówce, a niektóre wytwarzają toksyny, których ogrzewanie nie niszczy. Wiele z tych drobnoustrojów nie zmienia zapachu ani wyglądu. Kontrola zmysłami nie jest tu więc testem bezpieczeństwa.

Jeśli chcesz dłużej zachować coś z terminem przydatności do spożycia, zamroź to w porę przed upływem terminu, o ile opakowanie na to pozwala. Po otwarciu często obowiązują osobne terminy, takie jak „po otwarciu zużyć w ciągu … dni” – otwarte opakowania trafiają do lodówki, przykryte.

Obie daty zakładają, że żywność była przechowywana prawidłowo. Jeśli jogurt przez wiele godzin nagrzewał się podczas przerwy w dostawie prądu, nadrukowana data już nie pomaga – obowiązują wtedy zasady dotyczące przerwanego łańcucha chłodniczego. Uszkodzonych, cieknących lub wybrzuszonych opakowań i puszek się nie je, niezależnie od daty.

Podczas kontroli zapasów znajdujesz puszkę soczewicy, której data minimalnej trwałości minęła kilka miesięcy temu. Puszka jest gładka, bez wgnieceń na szwie, bez rdzy i nie jest wybrzuszona. Po otwarciu soczewica wygląda i pachnie normalnie. Wtedy można ją zasadniczo zjeść – i postanawiasz w przyszłości częściej rotować zapasy.

Inaczej jest z mielonym mięsem, którego termin przydatności do spożycia minął wczoraj: zostaje niezjedzone, nawet jeśli wydaje się świeże. A puszki, której wieczko wybrzusza się na zewnątrz lub która syczy i pryska przy otwieraniu, nawet się nie próbuje – wyrzuca się ją, bez względu na to, jak długo jeszcze miałaby ważną datę.