Naprawa obuwia w drodze: podeszwa, sznurowanie, szew

Na but przy każdym kroku działają duże siły. Gdy przetaczasz stopę, podeszwa się zgina; gdy się odpychasz, ciągnie z przodu, tam gdzie łączy się z cholewką. Dlatego podeszwy prawie zawsze odklejają się najpierw na palcach. Gdy klejenie raz puści, przy każdym kroku rozdziera się dalej – tak samo jak rozdarcie w tkaninie.

Tymczasowa naprawa musi przejmować te siły ciągnące, nie uciskając stopy. Owinięcia taśmą rozkładają obciążenie na dużej powierzchni wokół buta i podeszwy. Opaski zaciskowe lub sznurek przeciągnięte przez istniejące oczka i wokół podeszwy trzymają szczególnie mocno w pojedynczych punktach. Często najlepsze jest połączenie: unieruchomić punktowo, zabezpieczyć powierzchniowo.

Klej do butów może porządnie ponownie przykleić podeszwę – ale tylko na czystych, suchych powierzchniach i potrzebuje czasu na związanie. W drodze oznacza to zwykle: kleić wieczorem, zostawić na noc ciasno owinięte, a rano dodatkowo zabezpieczyć taśmą. Postępuj zgodnie z instrukcją na opakowaniu.

Przed oklejaniem oczyść i osusz powierzchnie – taśma na błocie albo mokrej skórze prawie nie trzyma. Owiń taśmę kilka razy na krzyż wokół buta i podeszwy, ale pod przodostopiem trzymaj ją cienko: przy chodzeniu spoczywa tam duży ciężar, a grube zgrubienia przeszkadzają. Przy większych odklejeniach przeciągnij opaski zaciskowe lub sznurek przez oczka sznurowadeł i wokół podeszwy, a końce ułóż z boku lub do wewnątrz, żeby nie szurały po ziemi.

Zerwane sznurowadło można ponownie połączyć węzłem albo zastąpić sznurkiem. Linka paracord ma cienkie żyłki wewnątrz, które można wyciągnąć i użyć jako zapasowego sznurowadła. Jeśli oczko się wyrwało, po prostu je pomiń. Rozprute szwy cholewki zszyj mocną nicią ściegiem stebnowym i zabezpiecz od zewnątrz taśmą przed ścieraniem.

Stara skarpeta naciągnięta na naprawiony but chroni taśmę przed ścieraniem i na krótko może dać trochę więcej przyczepności na lodzie – ale to tylko rozwiązanie zastępcze. Sprawdzaj każdą naprawę rano i przy każdym postoju i odnawiaj ją, zanim całkiem zawiedzie.

Taśma i opaski zaciskowe pod podeszwą zmniejszają przyczepność. Na mokrej skale, korzeniach, trawie czy lodzie mogą być naprawdę śliskie. Dostosuj tempo i trasę, omijaj odsłonięte miejsca, a w razie wątpliwości raczej zawróć. Upadek waży więcej niż skrócona wycieczka.

W wysokich górach albo na lodzie całkowicie oderwana podeszwa to nie przypadek na naprawę, lecz na plan odwrotu. To samo dotyczy butów górskich pod raki z uszkodzonym rantem: raki nie trzymają się na nich już niezawodnie.

Pęcherze powstają szybko, gdy węzły, krawędzie lub fałdy taśmy uciskają stopę. Jeśli czujesz punkt nacisku, zatrzymaj się od razu i popraw naprawę albo ułożenie skarpety. Pomagają też suche skarpety, bo mokra skóra jest wrażliwsza.

Naprawy sprawdzają się przy odklejającej się na palcach podeszwie, zerwanych sznurowadłach i wyrwanych oczkach oraz przy małych rozdarciach cholewki. Na szlakach, w mieście czy w drodze do domu zwykle bezpiecznie doprowadzą cię do celu.

Jak długo wytrzyma prowizorka, nie da się przewidzieć. Zależy to od uszkodzenia, materiału, terenu i pogody. Zawsze więc licz się z tym, że zawiedzie wcześniej, niż byś chciał, i zaplanuj trasę oraz drogę powrotną. To nigdy nie jest rozwiązanie na stałe: po wyprawie but trafia do fachowca albo zostaje wymieniony.

Problemy z obuwiem należą do najczęstszych awarii sprzętu w drodze. Podręczniki górskie zalecają więc sprawdzać buty przed każdą wyprawą i mieć przy sobie mały zestaw naprawczy. Rzut oka na krawędź podeszwy, szwy i oczka wieczorem przed wyjściem często oszczędza naprawy w górach.

Szczególnie łatwo rozpadają się stare buty z kruchym klejem – nawet jeśli długo stały w szafie i prawie nie były noszone. Przed dłuższą wyprawą połaź w nich trochę, a zobaczysz, czy jeszcze trzymają.