Szycie ręczne: cztery ściegi do napraw

Szew trzyma dzięki dwóm rzeczom: napięciu nici, które dociska do siebie warstwy tkaniny, oraz tarciu między nicią a tkaniną. Gdy coś ciągnie za szew, siła rozkłada się na wszystkie ściegi. Im gęściej leżą ściegi i im bardziej się zachodzą, tym więcej nitek dzieli obciążenie i tym mniej obciążona jest każda z osobna.

Na początku i na końcu nić trzeba zabezpieczyć, inaczej przy pierwszym obciążeniu wysunie się z powrotem. Wystarczy węzeł na końcu nici albo dwa–trzy małe ściegi w tym samym miejscu. Przy rozdarciach zaczynaj szew trochę od krawędzi i prowadź go poza koniec rozdarcia. Wtedy łapie nieuszkodzoną tkaninę, która wytrzyma obciążenie.

Różnica między ściegami polega na przebiegu nici. Przy ściegu przednim między ściegami są przerwy; jest szybki, ale niezbyt mocny. Przy ściegu stebnowym każdy ścieg zachodzi na poprzedni i tworzy ciągłą linię – prawie jak szew maszynowy. Dlatego jest pierwszym wyborem przy naprawach, które mają wytrzymać.

Ścieg przedni: igła przechodzi przez tkaninę w górę i w dół w równych odstępach. Nadaje się do fastrygowania, czyli tymczasowego spinania przed właściwym szyciem, oraz do lekkich szwów. Ścieg stebnowy (tzw. „igiełką”): igła wychodzi o długość ściegu przed końcem szwu, a potem wchodzi z powrotem w koniec poprzedniego ściegu. Trwa to trochę dłużej, ale daje ciągły, mocny szew, dobry do spodni, szwów w kurtkach i pasków plecaka.

Ścieg obłężny: nić biegnie ukośnie przez krawędź tkaniny, a igłę zawsze wbijasz z tej samej strony. Łączy to dwie krawędzie albo zabezpiecza strzępiącą się krawędź – dobre do rozdarć, obrębów, krawędzi płacht i naszywania łatki. Cerowanie: najpierw naciągasz równoległe nitki w jednym kierunku przez dziurę, potem przeplatasz je w poprzek, na przemian nad i pod. W ten sposób powstaje mały kawałek tkaniny zamykający dziury w skarpetach i dzianinach.

Do tego dochodzi przyszywanie guzika. Zostaw odrobinę miejsca między guzikiem a tkaniną, na przykład używając zapałki jako przekładki. Potem owiń nić kilka razy pod guzikiem. Ta mała „szyjka” daje miejsce na dziurkę, a guzik nie odrywa się tak łatwo.

Mały zestaw do szycia nie musi zawierać wiele: kilka mocnych igieł z dużym uszkiem, wytrzymałą nić, agrafki do tymczasowego spinania i najlepiej naparstek. Nić poliestrowa jest mocniejsza niż cienka nić bawełniana i nie gnije, gdy zmoknie. Do bardzo mocnych szwów na paskach albo butach jako nici może posłużyć także nić dentystyczna.

Odetnij nić na długość mniej więcej ramienia. Dłuższa ciągle się plącze i kręci. Do mocnych szwów używaj nici podwójnej. Dobre światło i trochę cierpliwości są prawie tak samo ważne jak narzędzia: przy słabym świetle ściegi wychodzą nierówne i łatwiej się ukłuć.

Taśm, pętli i lin ze sprzętu wspinaczkowego lub zabezpieczającego przed upadkiem nigdy nie szyje się ani nie naprawia samodzielnie. Taki sprzęt musi wytrzymać obciążenia przy upadku, a tego, czy szew to wytrzyma, nie da się ocenić z zewnątrz. Uszkodzone części wycofuje się z użytku.

Podczas szycia grubych materiałów, takich jak taśma, skóra czy kilka warstw tkaniny, naparstek lub kawałek skóry chroni palec, którym popychasz igłę. Nigdy nie naciskaj na tylną część igły gołym opuszkiem palca. Po szyciu odkładaj igły w bezpieczne miejsce, zwłaszcza gdy w pobliżu są dzieci.

W kurtkach przeciwdeszczowych, namiotach i płachtach z membraną lub powłoką każde ukłucie igły zostawia dziurkę, przez którą może przeciekać woda. Takie szwy trzeba potem uszczelnić, na przykład środkiem do uszczelniania szwów albo taśmą naklejoną od zewnątrz.

Weź kawałek starej tkaniny, na przykład wysłużoną ścierkę, i każdym z czterech ściegów uszyj kilka centymetrów. Potem pociągnij za szwy i porównaj: który puszcza, a który trzyma? W ten sposób poczujesz, dlaczego ścieg wsteczny to pierwszy wybór przy naprawach.

Ćwicząc, staraj się robić małe, równe ściegi i nie ściągaj nitki zbyt mocno – inaczej tkanina się marszczy i fałduje. Gdy to się uda, przyszyj guzik i zacerować dziurę w starej skarpecie. Już po godzinie ćwiczeń poradzisz sobie sam z wieloma prostymi naprawami odzieży i plecaków.

Ściegi ręczne są bardzo stare i do dziś opisuje się je w książkach o szyciu jako podstawowe techniki. Pochodzą z czasów, gdy odzież rutynowo się naprawiało i nosiło długo. Nawet dziś prosty szew znacznie wydłuża życie odzieży i sprzętu – i zwykle jest trwalszy niż jakakolwiek taśma.