Punkt rosy: dlaczego namioty są mokre w środku

Ile pary wodnej powietrze może maksymalnie utrzymać, zależy od temperatury: im cieplej, tym więcej. Wilgotność względna mówi, jaki procent tego maksimum jest obecnie osiągnięty. Jeśli powietrze ochładza się bez dodawania wody, wilgotność względna rośnie – aż osiągnie 100 procent. Ta temperatura to punkt rosy. Jeśli zrobi się jeszcze zimniej, woda musi się skroplić, czyli przejść z gazu w ciecz.

Skraplanie potrzebuje powierzchni lub maleńkich cząstek, na których mogą tworzyć się krople. Na ziemi daje to rosę na trawie i dachach samochodów, w powietrzu mgłę i chmury. Jeśli powierzchnia ma temperaturę poniżej zera, para osadza się bezpośrednio jako lód – to szron, drobne białe kryształki w zimne poranki.

Dlaczego ściana namiotu robi się zimniejsza niż powietrze? W bezchmurne noce oddaje ciepło w postaci niewidzialnego promieniowania zimnemu niebu, nie dostając nic w zamian. Chmury działają jak koc i spowalniają to ochładzanie. Dlatego bezchmurne, spokojne noce to noce z największą ilością rosy, szronu i skroplin.

Największym źródłem jesteś ty. Z każdym wydechem ciało oddaje wilgotne powietrze, a odrobina wody stale paruje też przez skórę. Dwie lub trzy osoby w małym namiocie w ciągu nocy wprowadzają do powietrza zauważalną ilość wilgoci.

Dodaj mokre ubrania, wilgotne buty, mokrego psa lub garnek z parującą wodą. Każde z tych źródeł jeszcze bardziej napełnia „gąbkę powietrza”. Im więcej pary w namiocie, tym wyższy punkt rosy – i tym szybciej ściana robi się mokra.

Rolę gra też podłoże: na wilgotnej łące lub tuż przy strumieniu woda paruje od dołu, a w nocy zimne powietrze zbiera się w zagłębieniach. Dlatego miejsce w dolinie przy wodzie bywa najwilgotniejsze.

Najskuteczniejszym środkiem jest wymiana powietrza. Otwory wentylacyjne wyprowadzają wilgotne powietrze i wpuszczają suchsze. Kosztuje to trochę ciepła, ale wilgotny śpiwór z czasem izoluje gorzej, zwłaszcza jeśli jest puchowy. Szczelina przy wejściu lub na obu końcach namiotu tworzy lekki przeciąg.

Po drugie: trzymaj wilgoć na zewnątrz. Mokre kurtki i skarpety należą do przedsionka lub worka, a nie do suszenia w namiocie wewnętrznym. Po trzecie: mądrze wybierz miejsce – lekko podwyższone, z pewnym ruchem powietrza i, jeśli możliwe, pod drzewami, które działają jak parasol i zmniejszają promieniowanie w niebo. Uważaj na martwe gałęzie nad namiotem.

Przy dużej wilgotności skraplania nigdy nie da się całkiem uniknąć. Namioty dwuwarstwowe i oddychające namioty wewnętrzne tylko sprawiają, że woda osadza się na zewnętrznej warstwie, gdzie mniej przeszkadza. Szmatka do wycierania rano po prostu należy do wyposażenia.

Kuszące jest krótkie „dogrzanie” namiotu kuchenką, by wszystko wysuszyć. To niebezpieczne: każdy płomień zużywa tlen i może wytwarzać tlenek węgla, gaz, którego nie czujesz ani nie widzisz. W zamkniętym namiocie może się szybko nagromadzić. Dochodzi do tego ryzyko pożaru tkaniny namiotu, śpiworów i ubrań. Gotuj na zewnątrz albo co najwyżej w dobrze wentylowanym przedsionku, zgodnie z instrukcjami producentów kuchenki i namiotu.

Mokry sprzęt to realne ryzyko w zimnie. Wilgotna izolacja grzeje słabiej, a kto drży w wilgotnym śpiworze, traci ciepło. Dlatego przy każdej okazji susz śpiwór i ubrania na słońcu i wietrze, a suchy komplet do spania trzymaj w wodoszczelnym worku.

Tę samą zasadę spotkasz wszędzie. Okulary parują, gdy z zimna wchodzisz do ciepłej chaty. Łazienkowe lustro ślepnie po prysznicu. Zimne ściany zewnętrzne w domach zimą wilgotnieją i mogą pleśnieć – pomaga tu regularne, krótkie, szeroko otwarte wietrzenie i równomierne ogrzewanie.

Dotyczy to też urządzeń: jeśli wniesiesz zimny aparat lub zimny telefon do ciepłego pomieszczenia, woda skrapla się na nim, a nawet w środku. Włóż go wcześniej do szczelnej torby i pozwól powoli się ogrzać w środku. Wtedy woda osadza się na zewnątrz torby, a nie w urządzeniu.