Naprawy w domu: co możesz zrobić sam – a czego nie

To, czy naprawa nadaje się dla laika, zależy głównie od tego, jak poważny byłby błąd i czy zostałby zauważony. Krzywy haczyk widać od razu i niewiele szkodzi. Źle wykonane przyłącze gazowe może natomiast po cichu wypuszczać gaz, a źle podłączony kabel może powoli się nagrzewać i spowodować pożar dopiero po kilku dniach.

Poza tym przy gazie, prądzie, ogrzewaniu i przewodach spalinowych zagrożenia są niewidoczne. Prądu nie widać, a tlenek węgla z uszkodzonego ogrzewania lub nieszczelnego przewodu spalinowego nie ma ani koloru, ani zapachu. Kto pracuje tu „tylko tymczasowo”, może nieświadomie narazić siebie i innych na śmiertelne niebezpieczeństwo.

Dlatego w wielu krajach znaczna część takich prac jest prawnie zastrzeżona dla wykwalifikowanych wykonawców. Dokładna granica zależy od kraju i umowy najmu – sprawdź lokalne przepisy. Zasada ogólna jest wszędzie taka sama: przy gazie, prądzie za osłonami, ogrzewaniu i instalacjach ciepłej wody pod ciśnieniem, kominach i elementach nośnych samopomoc oznacza nie naprawianie, lecz zabezpieczenie miejsca i wezwanie pomocy.

Typowe zadania dla laika to: udrożnienie odpływu przepychaczem, dokręcenie śrub w meblach, klamkach i okuciach, uszczelnienie nieszczelnych okien uszczelką, wymiana żarówek (lampa wyłączona, uważaj na wyłącznik i obwód), podstawienie wiadra pod kapiącą wodę, zabezpieczenie plandeki przed przeciekaniem – z ziemi, nie z dachu.

Zwykle wystarczy do tego mała skrzynka z narzędziami: śrubokręty, szczypce, miarka, młotek, taśma, latarka, rękawice robocze i okulary ochronne. Dodaj numery telefonów właściciela mieszkania, zarządcy budynku, dostawców mediów i służb ratunkowych w miejscu, które znają wszyscy.

Odcinanie dopływu też jest częścią samopomocy: zakręcenie głównego zaworu wody po pęknięciu rury, wyłączenie bezpiecznika, jeśli stoisz na suchym podłożu i możesz bezpiecznie do niego sięgnąć, zabezpieczenie uszkodzonego miejsca taśmą lub meblami, żeby nikt tam nie wszedł. To nie jest naprawa – ale często pozwala uniknąć większości szkód.

Gaz: urządzenia gazowe, liczniki gazu i rury gazowe. Jeśli czujesz gaz, opuść budynek, najpierw nie włączając żadnych wyłączników, i zadzwoń z zewnątrz do pogotowia gazowego lub pod lokalny numer alarmowy (112 w UE). Ponowne odkręcenie gazu po jego zakręceniu należy wyłącznie do dostawcy albo wykwalifikowanego fachowca.

Prąd: gniazdka, włączniki, wnętrze rozdzielnicy i wszelkie okablowanie. Uszkodzonych kabli nie zaklejasz taśmą, żeby dalej ich używać; urządzenie odłączasz od prądu i wymieniasz lub dajesz do sprawdzenia. Kotły, podgrzewacze wody, kominy i przewody spalinowe również należą do fachowców – a uszkodzonego ogrzewania nie otwierasz sam.

Budynki: po trzęsieniach ziemi, burzach, powodziach lub pożarach ściany, stropy i dachy mogą być osłabione, nawet jeśli tego nie widać. Wchodź do uszkodzonych budynków dopiero wtedy, gdy zgodę wydadzą służby lub fachowcy, i nie wchodź na dach po burzy bez wcześniejszego sprawdzenia.

Nawet proste prace niosą ryzyko. Drabina stoi na twardym, równym podłożu; ktoś powinien być w pobliżu, a ty nie wychylasz się mocno w bok. Przy wierceniu, szlifowaniu i młotkowaniu okulary ochronne chronią oczy. Nożem i nożykiem do tapet tnij zawsze od siebie.

W starszych budynkach materiały budowlane mogą zawierać szkodliwe substancje, na przykład azbest w starych płytach, kitach czy wykładzinach podłogowych. Nie wierć, nie szlifuj i nie rozbijaj takich materiałów, jeśli nie wiesz na pewno, z czego są zrobione – może to uwolnić niebezpieczny pył. W razie wątpliwości zapytaj fachowców.

Po każdej pracy zwracaj uwagę na wszystko, co niepokojące: zapach gazu lub topiącego się plastiku, ciepła wtyczka, migające światło. Takie sygnały to powód, żeby wyłączyć urządzenie lub wyciągnąć je z gniazdka i wezwać pomoc – a nie kontynuować pracę.

W szeroko zakrojonym kryzysie fachowców brakuje, a czekanie może trwać dni. Właśnie wtedy najłatwiej ulec pokusie, żeby samemu „szybko coś zmajstrować”. Ale w takiej sytuacji pożar albo wypadek z prądem byłby wyjątkowo groźny, bo straż pożarna i szpitale też są mocno obciążone. Cierpliwość jest tu środkiem bezpieczeństwa.

Co możesz zrobić zamiast tego: odgrodzić zagrożone miejsca, zlecić zakręcenie dopływu do uszkodzonej części albo zakręcić go samodzielnie, jeśli jest to dozwolone i bezpieczne, zbierać wodę, tymczasowo zabezpieczyć okna, sfotografować szkody i powiadomić właściciela mieszkania, ubezpieczyciela oraz wykonawcę. Często pomaga też sąsiedztwo: może ktoś zna firmę, która ma jeszcze wolne terminy.

Przykład: po burzy zerwany przewód elektryczny wisi albo leży na nim gałąź. Zachowaj dystans, ostrzeż innych i zadzwoń do operatora sieci albo do straży pożarnej. Zerwany przewód zawsze traktuj jak niebezpieczny, nawet jeśli leży nieruchomo.