Ochrona zwierząt: dlaczego wiele pułapek jest zakazanych

Selektywność: pułapkę uruchamia samo zwierzę. Nie ma ona oczu ani osądu. Im mniej selektywna jest metoda, tym częściej dotyka zwierząt, do których nie była przeznaczona – zwierząt domowych, gatunków chronionych, młodych lub ptaków. Eksperci mówią wtedy o przypadkowych odłowach.

Skuteczność zabijania lub brak obrażeń: jeśli pułapka ma zabijać, musi to robić bardzo szybko i niezawodnie. Wnyki i wiele improwizowanych urządzeń tego nie robi: ranią, dławią lub długo przytrzymują zwierzę. Jeśli pułapka ma łapać żywe zwierzę, nie może go ranić. Międzynarodowe standardy humanitarnego odłowu oceniają więc pułapki m.in. według tego, jak szybko doprowadzają do utraty przytomności lub jakie obrażenia powstają przy odłowie żywym.

Czas oczekiwania: nawet najlepsza pułapka żywołowna powoduje stres. Złapane zwierzę nie może się osłonić przed deszczem, słońcem ani zimnem, jest spragnione i przestraszone, a próbując uciec, może się zranić. Dlatego wiele krajów wymaga bardzo częstych kontroli.

Pułapki na klej są szczególnie problematyczne z punktu widzenia dobrostanu zwierząt. Zwierzę, które się przykleja, nie może się uwolnić, wpada w panikę, rani się i często powoli ginie. Często łapią też zwierzęta, które nie były celem, takie jak małe ptaki czy jeże. Dlatego w niektórych krajach są zakazane lub ograniczone. Kto ma problem z myszami, wybiera humanitarne alternatywy i sprawdza lokalne przepisy.

Wiele osób automatycznie uważa pułapki żywołowne za przyjazne zwierzętom. To prawda tylko pod ścisłymi warunkami: jeśli pułapka jest sprawdzana bardzo często, zwierzę nie może się w niej skrzywdzić i jasne jest, co się z nim potem stanie. Samo wypuszczenie dzikiego zwierzęcia gdzie indziej często nie jest dobrym rozwiązaniem: nie zna ono nowego terenu, może nie znaleźć schronienia ani pożywienia i może popaść w konflikt z innymi zwierzętami. W wielu krajach łapanie i przesiedlanie dzikich zwierząt jest też dozwolone tylko dla uprawnionych.

Trzecim punktem jest ogólne prawo ochrony zwierząt. W wielu krajach zabrania ono zadawania zwierzęciu bólu, cierpienia lub szkody bez uzasadnionego powodu. Dotyczy to także improwizowanych urządzeń, które ktoś sam zbudował.

Najbardziej przyjazne zwierzętom rozwiązanie to prawie zawsze takie, w którym nie trzeba łapać żadnego zwierzęcia. Dzikie zwierzęta idą tam, gdzie znajdują pożywienie, wodę lub schronienie. Gdy te atrakcje znikają, zwierzęta zwykle same się trzymają z daleka. Zamykanie koszy na śmieci, niezostawianie karmy dla zwierząt na zewnątrz, trzymanie resztek jedzenia z dala od kompostu i zbieranie opadłych owoców – to często już bardzo dużo pomaga.

W przypadku budynków chodzi o to, by prawidłowo zamknąć miejsca wejścia. Liczy się to: nigdy nie zamykaj otworu, gdy zwierzę lub jego młode są jeszcze w środku. Uwięzione zwierzęta giną w męczarniach. Fachowcy wiedzą, jak upewnić się, że pomieszczenie jest puste i jakie okresy ochronne obowiązują.

Ogród przyjazny dzikim zwierzętom może zresztą zrobić jedno i drugie: dać zwierzętom siedlisko i mimo to unikać konfliktów. Przejście dla jeży w ogrodzeniu jest mile widziane, otwarty kosz na śmieci – nie.

Trzy pytania kontrolne pomagają nie tylko przy pułapkach. Możesz je zastosować do każdej metody, którą ludzie oddziałują na zwierzęta: kogo jeszcze to dotyczy? Jak bardzo zwierzę cierpi? Jak długo to trwa? W ten sposób możesz krytycznie ocenić na przykład reklamy środków do zwalczania szkodników lub filmy survivalowe.

Do oceny poszczególnych produktów te kryteria jednak nie wystarczą. Jednostki badawcze, urzędy i fachowe firmy wiedzą, czy dana pułapka jest dopuszczona lub czy produkt jest dozwolony. Ta baza wiedzy celowo nie podaje rekomendacji produktów ani porad prawnych.

To, że wiele pułapek jest dziś zakazanych, jest wynikiem długiej publicznej debaty. W UE zakaz pułapek z szczękami przyjęto już w 1991 roku i obowiązywał on najpóźniej od 1995 roku. Później UE, Kanada i Rosja zawarły porozumienie w sprawie międzynarodowych standardów humanitarnego odłowu – przykład tego, jak kryteria dobrostanu zwierząt przekłada się na konkretne przepisy.

Mimo to zarządzanie dziką zwierzyną pozostaje dziedziną trudnych kompromisów: ochrona budynków, zdrowia, rolnictwa i ochrona gatunkowa mogą się ze sobą ścierać. Właśnie dlatego decyzje o ingerencjach należą do wykwalifikowanych fachowców i urzędów, a nie do osób prywatnych używających improwizowanych środków.