Rozwiązywanie problemów z dzikimi zwierzętami zgodnie z prawem

Każde dzikie zwierzę szuka trzech rzeczy: pożywienia, wody i bezpiecznego schronienia. Posesja, która wygodnie oferuje jedną z nich, jest regularnie odwiedzana. Lisy i szopy szybko uczą się, który kosz da się otworzyć; kuny znajdują ciepłe, ciche strychy; dziki rozkopują trawniki, gdy pod spodem żyją larwy i dżdżownice.

Jeśli zwierzę zostanie usunięte, ale atrakcja pozostanie, miejsce wkrótce zostaje zajęte ponownie – często przez zwierzę z sąsiedztwa, które wykorzystuje wolne miejsce. Dlatego zapobieganie jest w wielu krajach pierwszym krokiem w zarządzaniu dziką zwierzyną: usunięcie pożywienia i dostępu rozwiązuje problem u źródła i trwale.

Ingerencje w populacje dzikich zwierząt – łapanie, przesiedlanie lub zabijanie – są natomiast zadaniem uprawnionych. Muszą oni pogodzić prawo łowieckie, ochronę przyrody, dobrostan zwierząt i sytuację lokalną. To nie tylko kwestia prawna: łapanie i przesiedlanie jest kosztowne, bardzo stresujące dla zwierząt i bez zapobiegania nie rozwiązuje problemu.

Zanim cokolwiek zrobisz, ustal, z kim masz do czynienia. Jakie są ślady, szkody lub odgłosy i o jakiej porze? Skrobanie w nocy pod dachem, przewrócone kosze na śmieci, rozkopany trawnik lub odchody w określonych miejscach dają wskazówki. Zdjęcia, kamera na dziką zwierzynę we własnym ogrodzie lub wygładzone pole z piasku pomagają rozpoznać zwierzę bez jego niepokojenia.

Następnie usuwasz pożywienie: zamknij lub zabezpiecz kosze na śmieci, nie zostawiaj karmy dla zwierząt na zewnątrz, nie wrzucaj resztek jedzenia na kompost, zbieraj opadłe owoce i ustaw karmniki dla ptaków tak, by nic nie spadało na ziemię. Rozsypana karma dla ptaków przyciąga myszy i szczury. Często samo to wystarcza.

Dalej jest dostęp. Pomoce we wspinaczce na elewacji, takie jak kratownice czy pobliskie gałęzie, mogą ułatwiać zwierzętom dotarcie na dach; otwory piwniczne i wentylacyjne można zabezpieczyć kratkami. Ale zamykaj zajęte otwory dopiero wtedy, gdy fachowcy potwierdzą, że w środku nie został żaden zwierzak.

Uwięzione zwierzęta: kto zamyka dziurę w dachu lub ścianie domu, gdy za nią jest zwierzę lub gniazdo z młodymi, zamyka je w środku. Zwierzęta giną w męczarniach, a młodych nie da się już karmić. W okresie lęgowym często obowiązują szczególne przepisy ochronne. Nietoperze i ptaki także korzystają z otworów w budynkach i w wielu miejscach są ściśle chronione.

Trucizna: trucizna nie rozróżnia zwierząt. Może zaszkodzić dzieciom, zwierzętom domowym i ptakom drapieżnym, które zjadają zatrute gryzonie. Wiele rodentycydów jest zarezerwowanych dla fachowców lub w wielu krajach dostępnych tylko z ograniczeniami. Jeśli już, to wyłącznie zgodnie z instrukcją producenta i lokalnymi przepisami, zawsze poza zasięgiem dzieci i zwierząt – najlepiej zostawić to fachowcom.

Duże zwierzęta i higiena: nie zbliżaj się do dzików, zwłaszcza loch z warchlakami, i nie zapędzaj ich w kąt; w razie zagrożenia wejdź do domu i skontaktuj się z urzędem lub policją, a w ostrym niebezpieczeństwie zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE). Odchody i gniazda gryzoni oraz dzikich zwierząt mogą zawierać patogeny: noś rękawiczki, sprzątaj na mokro zamiast zamiatać, stosuj się do lokalnych wytycznych zdrowotnych.

Za dziką zwierzynę, zależnie od kraju, odpowiadają urzędy ds. zwierzyny, łowiectwa lub ochrony przyrody, a także dzierżawcy obwodów łowieckich w okolicy i licencjonowani fachowcy. Wiele gmin ma osoby kontaktowe lub ulotki dotyczące typowych konfliktów, np. z kunami czy szopami. Telefon do lokalnego urzędu jest często dobrym początkiem, jeśli nie wiesz, kto jest właściwy.

Za myszy domowe i szczury zwykle odpowiadają firmy deratyzacyjne, w niektórych przypadkach także urzędy zdrowia lub porządku publicznego. Kto działa sam, wybiera humanitarne, dopuszczone środki zgodnie z lokalnymi wytycznymi, dokładnie przestrzega instrukcji producenta i trzyma z daleka dzieci i zwierzęta domowe. Pułapki na klej nie wchodzą w grę.

Najemcy uzgadniają działania przy budynku z wynajmującym. W przypadku kun w samochodach może doradzić warsztat; po wizycie kuny zleć wyczyszczenie komory silnika, bo ślady zapachowe mogą przyciągać kolejne zwierzęta.

Najczęstszym błędem jest najpierw karmić zwierzęta – często nieświadomie, przez otwarte kosze na śmieci czy karmę dla kota – a potem dziwić się gościom. Drugim jest samodzielne złapanie zwierzęcia i wypuszczenie go gdzieś indziej. W wielu krajach jest to zabronione, często śmiertelne dla zwierzęcia i nie rozwiązuje problemu.

Równie błędne jest otwarte wykładanie trucizny, używanie pułapek na klej lub zamykanie otworów bez sprawdzenia, czy ktoś jeszcze nie jest w środku. Tu cierpliwość się opłaca. Wiele konfliktów samo się rozwiązuje w ciągu kilku tygodni, gdy atrakcje konsekwentnie znikną.