Trójnóg i żuraw na garnek nad ogniem

Trzy punkty zawsze leżą w jednej płaszczyźnie. Dlatego stojak na trzech nogach stoi na każdym podłożu bez kołysania, a czteronożny często się chwieje. Ciężar kotła w punkcie skrzyżowania rozkłada się na wszystkie trzy nogi. Dopóki stopy stoją pewnie i się nie ślizgają, nogi nie mogą się przesunąć względem siebie.

Żuraw do kotła działa inaczej: to dźwignia. Długa, mocna gałąź leży ukośnie nad ogniem. Z przodu opiera się na widlastym kiju, który jest punktem podparcia, a z tyłu jest obciążona kamieniami lub zamocowana pod kołkiem wbitym w ziemię. Kocioł ciągnie w dół przedni koniec, a tylny przeciwdziała.

Ciepło regulujesz wysokością. Regulowany hak – kij z kilkoma nacięciami lub krótkimi bocznymi gałązkami – pozwala zawiesić kocioł wyżej lub niżej, zależnie od nacięcia. Blisko żaru woda szybciej się gotuje; wyżej jedzenie tylko się utrzymuje w cieple, nie przypalając się.

Żerdzie muszą być mocne, suche i zdrowe, wysokości mniej więcej od klatki piersiowej do ramion i w przybliżeniu równej długości. Spróchniałe lub bardzo cienkie drewno może się złamać pod ciężarem pełnego kotła. Połóż trzy żerdzie obok siebie, połącz je blisko wierzchołka wiązaniem trójnogu, postaw i rozstaw nogi równomiernie.

Wiązanie jest słabym punktem nad ogniem. Sznur syntetyczny się topi, naturalne włókno się zwęgla – i jedno, i drugie może pęknąć. Dlatego wiązanie znajduje się wysoko nad płomieniem, a w gorącej strefie bezpośrednio nad kotłem sznur zastępuje kawałek łańcucha lub drucianego haka. Same żerdzie nie mogą sięgać płomienia.

Kocioł potrzebuje solidnego pałąka. Przed użyciem obciąż trójnóg napełnionym, ale zimnym kotłem i potrząśnij nogami. Dopiero gdy wszystko stoi stabilnie, ustaw go nad ogniem.

Przewrócony kocioł z wrzątkiem powoduje poważne oparzenia. Dlatego trzymaj dzieci i zwierzęta z dala od ognia, nigdy nie zostawiaj kotła bez nadzoru i zdejmuj go z haka tylko w rękawicy lub kijem. Pałąk nad ogniem bardzo się nagrzewa. Przy rozległych oparzeniach zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).

Podczas palenia się ognia regularnie sprawdzaj wiązanie – zwęglony sznur może pęknąć bez ostrzeżenia. Nie stawiaj trójnogu na luźnym podłożu, gdzie noga może się zapaść lub zsunąć. W miejscach wietrznych, gdzie lecą iskry, lepiej w ogóle nie palić ognia.

Lokalne przepisy decydują, czy i gdzie wolno palić otwarty ogień. Przy zakazie palenia ognisk lub wysokim zagrożeniu pożarowym lasu ogień zostaje niezapalony. Po gotowaniu całkowicie ugaś ognisko, rozbierz trójnóg, zabierz sznur ze sobą i rozrzuć drewno.

Trójnóg przydaje się na obozach grupowych ze stałym, dozwolonym miejscem na ognisko, gdzie przez dłuższy czas gotuje się wodę lub utrzymuje jedzenie w cieple. Żuraw do kotła buduje się szybciej, gdy pod ręką jest odpowiednio długa gałąź i widlasty kij.

Obie konstrukcje wymagają więcej czasu niż kuchenka. Tam, gdzie ogniska są zakazane albo mocno wieje, lepszym wyborem jest kuchenka. Improwizowane stojaki nie są przeznaczone na bardzo ciężkie kotły. Na żerdzie: tylko martwe drewno, gdzie jest to dozwolone, lub za zgodą właściciela terenu.

Trójnóg i żuraw do kotła należą do klasycznych konstrukcji obozowych opisywanych w podręcznikach harcerskich i bushcraftowych. Łączą dwie podstawowe umiejętności: wiązania sznurem i wycinane nacięcia. Budując trójnóg, ćwiczysz więc obie naraz.

Nawet jeśli nie wolno ci rozpalać ognia, trójnóg to dobre ćwiczenie. Możesz go zbudować w ogrodzie lub na dozwolonym terenie i zawiesić na nim na przykład latarnię albo worek z wodą.