Rozpalanie ognia krzesiwem

Krzesiwo (pręt ogniowy) wykonane jest z ferrocerium, mieszaniny metali składającej się głównie z pierwiastka ceru i innych tak zwanych ziem rzadkich oraz żelaza. Gdy zeskrobiesz je twardą, ostrą krawędzią, odrywają się maleńkie cząstki metalu. Ciepło tarcia powoduje, że zapalają się w powietrzu i płoną jako żarzące się iskry. Ten sam materiał jest używany jako mały kamień w wielu zapalniczkach.

Każda iskra jest bardzo gorąca, ale maleńka i znika w jednej chwili. Oddaje więc ciepło tylko w jednym punkcie i bardzo krótko. Dlatego krzesiwo potrzebuje rozpału o bardzo dużej powierzchni i małej masie: waty, poszarpanej kory brzozy, najdrobniejszych wiórów. W grubym lub wilgotnym materiale iskry po prostu gasną.

Krzesiwa nazywa się często „prętami magnezowymi”. To nieprawda: magnez to inny metal. Istnieją jednak zestawy, w których z bloczka magnezu zeskrobuje się drobne wióry i zapala je krzesiwem. Wióry magnezu palą się bardzo gorąco i mogą pomóc przy trudnym rozpale; ale ich skrobanie trwa chwilę.

Decyduje rozpałka. Zbuduj luźne gniazdo z rozpałki wielkości pięści na suchym podłożu, na przykład na kawałku kory, i rozpuszcz je tak drobno, żeby sterczało dużo włókien. Podpałkę w kilku grubościach miej pod ręką, bo płonąca kulka waty nie pali się długo.

Technika jest prostsza, niż wygląda: przyłóż końcówkę pręta bezpośrednio w rozpałkę lub tuż nad nią. Dociśnij mocno krzesiwo do pręta pod stromym kątem, trzymaj je nieruchomo i mocno pociągnij pręt do tyłu. Dzięki temu iskry padają prosto w rozpałkę, a ruchem do przodu nie rozbijasz stosiku rozpałki.

Krzesiwo potrzebuje twardej, ostrej krawędzi pod kątem prostym. Odpowiednie zwykle jest w zestawie. Grzbiet noża działa tylko wtedy, gdy ma ostrą krawędź; wiele grzbietów noży jest zaokrąglonych. Nowe pręty mają często czarną warstwę ochronną, którą trzeba raz zeskrobać w jednym miejscu, zanim pojawią się iskry.

Krzesiwo to świetna rezerwa w zestawie awaryjnym: prawie się nie zużywa, jest niewrażliwe na wodę, a zimno mu nie przeszkadza, w przeciwieństwie do gazu w zapalniczce. Ile uderzeń da pręt, zależy od jego wielkości i twojej techniki, ale zwykle jest ich bardzo dużo.

Jego słabości: nie daje płomienia, tylko iskry, więc potrzebuje szczególnie drobnego, suchego rozpału i trochę wprawy. Przy bardzo zimnych, zesztywniałych palcach mocne pociągnięcie jest trudne. Bez odpowiedniego rozpału jest praktycznie bezużyteczne.

Krzesiwo nie zastępuje więc zapałek ani zapalniczki, tylko je uzupełnia. Dobre połączenie to zapalniczka na co dzień, krzesiwo jako solidna rezerwa i zabrany ze sobą rozpał w wodoszczelnym woreczku.

Iskry lecą dalej, niż wielu ludzi się spodziewa, i są bardzo gorące. Używaj krzesiwa tylko na bezpiecznym palenisku, nie w pobliżu kartuszy z gazem ani pojemników z paliwem, i nigdy nie kieruj iskier na ludzi. Chroń oczy i ubranie; tkaniny syntetyczne mogą od iskier dostać dziur.

Jeśli jako krzesiwa używasz noża, używaj tylko grzbietu i trzymaj ostrze skierowane od ciała i od rozpałki. Wiele urazów zdarza się dlatego, że ostrze ślizga się przy mocnym pociągnięciu.

Jak przy każdym ogniu: wcześniej sprawdź lokalne przepisy i zagrożenie pożarowe. Zakaz rozpalania ognia obowiązuje także przy ćwiczeniach.

Najpierw ćwicz samo robienie iskier, bez ognia, na przykład nad ognioodporną podstawą w miejscu, gdzie jest to dozwolone. Próbuj różnych kątów i nacisku, aż każde pociągnięcie da mocny deszcz iskier. Potem ćwicz z watą, a następnie z naturalnym rozpałem, takim jak poszarpana kora brzozy albo drobne wióry.

Pamiętaj, że naturalny rozpałka jest znacznie trudniejsza do zapalenia niż wata. Kto ćwiczył to w domu i przy dobrej pogodzie, w terenie jest spokojniejszy. Kto używa krzesiwa po raz pierwszy w sytuacji awaryjnej, często zawodzi przez drobiazgi, takie jak warstwa ochronna albo zbyt gruby rozpał.